II SA/Rz 1007/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie SO (del.) Tomasz Smoleń WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 4 lutego 2010 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych II SA/Rz 1007/09 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm., zwanej dalej u.p.z.), po rozpatrzeniu odwołania T. B. od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w części odmawiającej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że T. B. spełniła warunki niezbędne do uznania jej za bezrobotną, jednak nie wypełniła warunków do przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z art. 71 ust. 1 u.p.z., prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy, osoba łącznie przez okres co najmniej 365 dni była zatrudniona lub osiągała wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Do okresu 365 dni zalicza się także przypadający po ustaniu zatrudnienia okres pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę ich wymiaru, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 71 ust. 2 u.p.z.). T. B. zarejestrowała się jako bezrobotna 5 listopada 2009 r. i w okresie 18 miesięcy poprzedzających tę rejestrację (tj. od 4 maja 2008 r.) była zatrudniona w P. Sp. z o.o. przez 90 dni (13 czerwca 2008 r. - 10 września 2008 r.); pobierała też przez 112 dni (11 września 2008 r. - 31 grudnia 2008 r.) zasiłek chorobowy, którego podstawę stanowiło minimalne wynagrodzenie. Okres uprawniający do nabycia zasiłku wyniósł zatem tylko 202 dni, co stanowi przeszkodę do przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Do okresu tego nie można wliczyć czasu pobierania zasiłku chorobowego w okresie 1 stycznia 2009 r. - 11 marca 2009 r. i czasu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego w okresie 12 marca 2009 r. - 7 października 2009 r., gdyż podstawa wymiaru tych świadczeń była niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Przeszkodę do uwzględnienia tych dwóch okresów organy ustaliły na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział [...] z dnia 4 listopada 2009 r., nr [...]. W skardze na tę decyzję T. B. podniosła, że była zatrudniona w A. Sp. z o.o. (3 marca 2008 r. - 2 maja 2008 r.) przez 61 dni oraz w P. (13 czerwca 2008 r. - 10 września 2008 r.) przez 90 dni. Zasiłek chorobowy pobierała w okresach: 11 września 2008 r. - 31 grudnia 2008 r. oraz 1 stycznia 2009 r. - 11 marca 2009 r., a świadczenie rehabilitacyjne w okresie 12 marca 2009 r. - 7 października 2008 r. Na tych podstawach domagała się pozytywnego rozpatrzenia sprawy zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i ponowił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że przepisy u.p.z. nie dają organom zatrudnienia uprawnień do uznaniowego przyznawania prawa do zasiłku i wprost wskazują, które okresy organ jest władny uwzględnić przy ocenie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. 1. Stan faktyczny jest następujący: poza sporem pozostaje, że skarżąca zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w dniu 5 listopada 2009 r. i z tym dniem została zarejestrowana jako osoba bezrobotna. W dacie rejestracji udokumentowała, że była zatrudniona w A. Sp. z o.o. w S. w okresie od 3 marca 2008 r. do 2 maja 2009 r. w pełnym wymiarze czasu pracy oraz w P. Sp. z o.o. od 13 czerwca 2008 r. do 10 września 2008 r. Nie jest kwestionowane również, że w okresach od 11 września 2008 r. do 31 grudnia 2008r. oraz od 1 stycznia 2009 r. do 11 marca 2009 r. pobierała zasiłek chorobowy, a następnie, w okresie od 12 marca 2009 r. do 7 października 2008 r., świadczenie rehabilitacyjne. Na tej podstawie, uwzględniając informację zawartą w piśmie ZUS Oddział [...] z dnia 4 listopada 2009 r., nr [...] dotyczącą stosunku podstawy wymiaru zasiłku chorobowego do minimalnego wynagrodzenia, organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. uznał T. B. z dniem 5 listopada 2009 r. za osobę bezrobotną i jednocześnie odmówił prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wobec braku wymaganego zatrudnienia wynoszącego 365 dni przypadającego w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji. Organ zatrudnienia nie zaliczył przy tym do wymaganych 365 dni okresu pobierania zasiłku chorobowego od dnia 1 stycznia 2009 r. do 11 marca 2009 r. i okresu świadczenia rehabilitacyjnego od 12 marca 2009 r. do 7 października 2008 r., gdyż podstawa wymiaru tych świadczeń była niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania, rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy; decyzja ta stanowi przedmiot skargi. 2. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 71 u.p.z. Zgodnie z ustępem 1 tego artykułu, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75 (przepis ten wylicza przypadki, kiedy zasiłek nie przysługuje), jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych (punkt 1) oraz w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy (punkt 2 lit.a). Z kolei w myśl ustępu 2 pkt 3), do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się również okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w pkt 1, renty szkoleniowej oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków i świadczenia, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Problematyka zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego uregulowana została w art. 4 i art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm., zwanej dalej: u.ś.p.). Z przepisu art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 47 u.ś.p. wynika, że podstawę wymiaru tych świadczeń ubezpieczonemu, będącemu pracownikiem, stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie, przy czym z mocy art. 45 ust. 1 u.ś.p., podstawa wymiaru zarówno zasiłku chorobowego, jak i świadczenia rehabilitacyjnego z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71 % tego wynagrodzenia, a w przypadku osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314) - od kwoty wynagrodzenia, o którym mowa w tym przepisie, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71 % tego wynagrodzenia. 3. Uwzględniając powyższe przepisy stwierdzić należy, że nawiązując w dniu 13 marca 2008 r., a następnie w dniu 13 czerwca 2008 r. zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy T. B. posiadała zagwarantowane prawo do minimalnego wynagrodzenia i korzystała z ochrony pracowniczej przewidzianej w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Wobec tego podstawa wymiaru jej potencjalnego zasiłku chorobowego odpowiadała wysokości minimalnego wynagrodzenia, zarówno w trakcie zatrudnienia, jak i po jego ustaniu, co nastąpiło z dniem 10 września 2008 r., przy czym stan ten istniał do 31 grudnia 2008 r. Z dniem 1 stycznia 2009 r. zaczęła obowiązywać ex lege nowa, wyższa stawka minimalnego wynagrodzenia. Zmieniono bowiem wysokość minimalnego wynagrodzenia z kwoty 1126 zł na kwotę 1276 zł, co wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. Dz. U. Nr 171, poz. 1209 oraz z obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r., M.P. Nr 55, poz. 499. Zmiana ta (podwyżka) spowodowała, że począwszy od 1 stycznia 2009 r. podstawa wymiaru świadczeń pobieranych przez T. B. nie odpowiadała już minimalnemu wynagrodzeniu, przy czym na zmieniony stan prawny skarżąca nie miała żadnego wpływu. Co więcej, zmiana minimalnego wynagrodzenia nie objęła już skarżącej, jako pracownika i nie mogła spowodować podwyższenia wynagrodzenia, gdyż przypadła po ustaniu zatrudnienia, w okresie trwającej nieprzerwanie niezdolności do pracy. Podkreślić jednak ponownie należy, że w dacie podejmowania zatrudnienia, przez cały okres jego kontynuowania w 2008 roku, będąc zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, skarżąca pobierała wynagrodzenie, którego wysokość odpowiadała minimalnemu wynagrodzeniu, co gwarantowało dostęp do zabezpieczenia społecznego, w tym ubezpieczenia chorobowego i zabezpieczenia przeciwko bezrobociu. Powyższe daje podstawę do przyjęcia, że zmiana z dniem 1 stycznia 2009 r. minimalnego wynagrodzenia, przypadająca w okresie niezdolności do pracy T. B., nie może odnosić się do skarżącej i skutkować pozbawieniem zaliczenia okresów zasiłkowych (zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego), pobieranych od dnia 1 stycznia 2009 r., do wymaganych 365 dni zatrudnienia. Końcowo zauważyć też należy, że przepis art. 6 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, pełni ochronną funkcję wobec pracowników. Natomiast w przypadku skarżącej, wzrost minimalnego wynagrodzenia przypadający w okresie niezdolności do pracy trwającej nieprzerwanie od 11 września 2008 r. do 7 października 2009 r., przy akceptacji stanowiska organów zatrudnienia, zadziałałby dyskryminująco, ze skutkiem braku możliwości zaliczenia okresu niezdolności przypadającej od dnia 1 stycznia 2009 r. do okresu 365 dni wymaganych przepisem art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Zatem w stanie faktycznym i prawnym sprawy pierwszeństwo winna mieć wykładnia systemowa przed literalną, zastosowaną przez organy. Skoro funkcją regulacji waloryzujących corocznie wysokość minimalnego wynagrodzenia jest regularna poprawa standardu bytowania pracowników (osób ubezpieczonych, opłacających składki na Fundusz Pracy i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), stosownie do wzrastających cen towarów i usług, to te same regulacje nie mogą w sferze zabezpieczenia społecznego równolegle prowadzić do pogarszania sytuacji prawnej beneficjentów pomocy publicznej w stosunku do tej, w jakiej znajdowali się przed aktualizacją minimalnego wynagrodzenia. Prawne mechanizmy ochrony ekonomicznej pracowników przewidziane przez prawo pracy nie mogą prowadzić do wyzuwania ich z praw służących odzyskaniu utraconego bez własnej winy zatrudnienia, z wykorzystaniem zorganizowanej pomocy publicznej przewidzianej w prawie administracyjnym. Przeciwny wniosek byłby nie do pogodzenia z racjonalnością ustawodawcy, a odmienna wykładnia godziłaby w zasadę demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji PR. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni poczynione wyżej uwagi i rozstrzygnie o prawie skarżącej do zasiłku dla bezrobotnych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w wyroku, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.).