I SA/Wa 1518/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Bogdan Wolski Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2010 r. sprawy ze skargi C.K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz C.K. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...] potwierdzającej C.K., J.K., J.K., B.K., M.M., F.K., P.K. i T.S. prawo do odszkodowania za mienie pozostawione na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2001 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego ustalona została na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w oparciu o przepisy nieobowiązującego w chwili wydawania decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.). Przedmiotowa decyzja z dnia [...] listopada 2001 r. skierowana ponadto została tylko do jednej strony postępowania, tj. do C.K., z pominięciem pozostałych osób uprawnionych. Zgodnie natomiast z obowiązującym wówczas art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Organ podkreślił, że w aktach sprawy brak jest dokumentu, w którym spadkobiercy właścicieli mienia [...] wskazują C.K. jako osobę uprawnioną do występowania w ich imieniu w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta K.. Tym samym zdaniem Ministra Skarbu Państwa w sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł C.K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez wydanie decyzji w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2009 r., art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że ostateczna decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2001 r. obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną, art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzez samodzielne dokonanie przez organ oceny prawidłowości i rzetelności sporządzonego na potrzeby postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. operatu szacunkowego, mimo że oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego może dokonać wyłącznie organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył szereg argumentów na poparcie podniesionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżącego, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa) Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. skierowana została między innymi do P.K., który – jak wynika z nadesłanego do Sądu przez Urząd Stanu Cywilnego w G. odpisu skróconego aktu zgonu, zmarł w dniu 15 maja 2009 r. Zdaniem Sądu skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał tej decyzji merytorycznie pod względem jej zgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.