II FZ 331/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia del. WSA : Sławomir Presnarowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Ministra Finansów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1502/09 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi C.[...] z siedzibą w N. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 19 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, określany dalej również jako WSA, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, odrzucił skargę kasacyjną wniesioną od wyroku WSA z 5 lutego 2010 r., w sprawie ze skargi C.[...] z siedzibą w N., dalej jako "Skarżący", na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2009 r., Nr [..] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Podstawą prawną powyższego orzeczenia Sądu I instancji, stanowił przepis art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), określanej dalej p.p.s.a. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia między innymi podkreślano, że od powołanego na wstępie wyroku WSA z dnia 5 lutego 2010 r., uchylającego opisaną interpretację indywidualną Ministra Finansów, pismem z dnia 7 kwietnia 2010 r. Minister Finansów, reprezentowany przez r. pr. M. L., wniósł skargę kasacyjną. Następnie pismem z dnia 12 kwietnia 2010 r., WSA wezwał pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, poprzez złożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego zgodnego z treścią art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.), dalej jako ustawa o radcach prawnych, w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2010 r., na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 23 października 2009 r., o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów (Dz. U. z dnia 21 grudnia 2009 r.), który wskazuje, że radca prawny ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie bowiem w ocenie WSA, powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) radca prawny stwierdza to w poświadczeniu. Jednocześnie WSA poinformował pełnomocnika Skarżącego, iż w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo, które nie spełnia wskazanych warunków (brak podania miejsca poświadczenia). W odpowiedzi na powyższe wezwanie WSA, pełnomocnik r. pr. M. L. nadesłał pełnomocnictwo, poświadczone za zgodność z oryginałem, zawierające podpis radcy prawnego oraz oznaczenie dnia, w którym czynność poświadczenia została dokonana, jednakże bez wskazania miejsca dokonania tego poświadczenia. W tej sytuacji, WSA powoływanym na wstępie postanowieniem, odrzucił skargę kasacyjną na mocy art. 178 p.p.s.a., stwierdzając powyższe jej braki, nie uzupełnione w wyznaczonym terminie. Na powyższe postanowienie Minister Finansów, reprezentowany przez r. pr. M. L., złożył zażalenie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 37 § 1 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia miedzy innymi wskazano na fakt, że WSA w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia, błędnie zrównuje formalne wymogi poświadczenia dokumentów, z poświadczeniem pełnomocnictw. W ocenie wnoszącego zażalenie powoływana wyżej ustawa z dnia 23 października 2009 r., o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów, nie zmienia dotychczasowego sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw, składanych przez profesjonalnych zastępców procesowych. Cytując powoływane przepisy, autor zażalenia wywodzi, że ustawodawca odróżnia uwierzytelnianie pełnomocnictw, od sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów. Jego zdaniem przepis art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2010 r., wskazuje na wymagania formalne dla poświadczania odpisów dokumentów składanych przez stronę w procesie, które zgodnie z art. 48 p.p.s.a., będą równorzędne z oryginałami, mającymi moc dokumentów urzędowych. Powołując się na uzasadnienie projektu wspomnianej ustawy z dnia 23 października 2009 r., o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów, wnoszący zażalenie podnosi, że nowelizacja odnosiła się do dokumentów innych, niż dotychczas uregulowane w ustawie, nie obejmując tym samym zmiany sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw. Ponadto, wskazując na potrzebę rozważenia celu poświadczania dokumentów, poprzez umieszczanie na jego odpisie miejsca i daty sporządzenia odpisu, zauważa, że w przypadku pełnomocnictw ten element kontroli nie ma istotnego znaczenia. Pełnomocnictwo, jest bowiem zawsze udzielane wcześniej i jest to czynność jednorazowa. Jednocześnie z ostrożności procesowej podnoszono również, że brak uwierzytelnienia pełnomocnictwa bez opatrzenia miejscem jego poświadczenia, uległo konwalidacji poprzez przyjęcie, że miejscem poświadczenia było miejsce nadania pisma procesowego lub jego złożenia w odpowiednim sądzie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dokonał błędnej wykładni przepisu art. 37 § 1 p.p.s.a., w związku z nowym brzmieniem od 1 stycznia 2010 r. treści regulacji art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, zmienionej na skutek nowelizacji dokonanej cytowaną ustawą z dnia 23 października 2009 r., o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów. Sąd I instancji w rozpatrywanej sprawie, bez odniesienia się do unormowania zawartego w art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. (z pominięciem uzasadnienia), wezwał pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, poprzez złożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego, wskazując na obowiązek podania miejsca dokonania poświadczenia udzielonego mu pełnomocnictwa. Stosownie do treści art. 37 § 1 p.p.s.a. zdanie drugie, między innymi radca prawny może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących jego umocowanie. Natomiast Sąd jedynie w razie wątpliwości, może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zasadnicza treść cytowanego przepisu odnosząca się do pełnomocnictwa, nie uległa zmianie od 1 stycznia 2010 r. Co więcej, zmiana w zdaniu drugim powoływanego art. 37 § 1 p.p.s.a., polegała na dodaniu słów "oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie". Powyższe także sugeruje, że zmiana przepisu art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, tylko pośrednio odnosiła się do pełnomocnictw. Natomiast w myśl art. 48 § 3 p.p.s.a., zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Powyższe unormowanie zostało dodane od 1 stycznia 2010 r., na skutek nowelizacji omawianą ustawą z dnia 23 października 2009 r., o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów. Jednocześnie ustawodawca od 1 stycznia 2010 r., w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, wprowadził zapis, że: "radca prawny ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) radca prawny stwierdza to w poświadczeniu." Analiza powyższych regulacji prawnych wskazuje zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dodanie nowego przepisu w art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, nie miało na celu ingerowanie w treść art. 37 p.p.s.a., w zakresie odnoszącym się do pełnomocnictw. W powoływanym art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, wyraźnie ustawodawca stanowi o sporządzaniu poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w "zakresie określonym odrębnymi przepisami", czyli przede wszystkim odnosi to do postanowień art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. Słusznie zatem wywodzi w zażaleniu jej autor, że cytowane wyżej unormowanie nawiązuje do dwóch odmiennych sytuacji. Pierwsza będzie związana z uwierzytelnianiem pełnomocnictw i innych dokumentów potwierdzających umocowanie do działania dla profesjonalnego pełnomocnika. Drugi natomiast tryb, należy interlokować do sporządzania innych, niż pełnomocnictwo dokumentów. Taki sposób zdekodowania tych przepisów, wymusza przyjęta wykładania systemowa wewnętrzna omawianego aktu prawnego. Potwierdzeniem takiego rozumienia powoływanych unormowań, jest również wskazanie na cel, dokonanej od 1 stycznia 2010 r. nowelizacji przepisów, jednoznacznie podawany w uzasadnieniu do projektu zmian tych regulacji. W dokumencie tym podkreślano, że zmiany mają spowodować "odformalizowanie postępowania cywilnego, administracyjnego, sądowo-administracyjnego oraz podatkowego, poprzez racjonalizację istniejącego obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów oryginalnych lub ich odpisów notarialnych. Zmiana polega na szerszym, niż dotychczas umożliwieniu uwierzytelniania odpisów dokumentów przez profesjonalnych pełnomocników stron, reprezentujących zawody zaufania publicznego. Jej zamierzonym skutkiem jest wydatne umniejszenie uciążliwości polegającej na konieczności wyzbycia się przez strony postępowania, często na długi czas dokumentów oryginalnych albo poniesienia kosztów ich notarialnego uwierzytelniania bądź uzyskania ich urzędowych odpisów" (tak w: uzasadnieniu do projektu zmiany ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów, Druk nr 2064, Warszawa, 19 maja 2009 r., s. 1.). Z cytowanego fragmentu ratio legis ustawodawcy jednoznacznie należy wnosić, że nowelizacja omawianych przepisów, w swoim zasadniczym zakresie, nie miała na celu zmianę sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw przez profesjonalnych pełnomocników. Zasadnie zatem wywodzi pełnomocnik Skarżącego, że w przypadku pełnomocnictwa, brak odpowiedniego poświadczenia jest zawsze tylko brakiem formalnym. Przy poświadczania pełnomocnictwa bowiem, samo uwierzytelnianie co do zasady, nie ma na celu "zrównanie dokumentu pełnomocnictwa z dokumentem urzędowym", lecz jedynie wykazanie istnienia umocowania do działania. Zatem umieszczanie na poświadczeniu takich zapisów, jak stwierdzenie miejsca i daty sporządzenia odpisu, w przypadku pełnomocnictw nie ma większego znaczenia, w sytuacji gdy dla określonych celów dokument ten nie musi spełniać cech "dokumentu urzędowego" w rozumieniu art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Podawanie tych elementów, nabiera innego znaczenia i wymiaru w przypadku uwierzytelniania innych, niż pełnomocnictwo dokumentów lub pełnomocnictw mogących być uznanymi, jako dokumenty urzędowe. Mając na uwadze powyższe wywody należy stwierdzić, że brak określenia daty i miejsca poświadczenia jedynie może oznaczać, że pełnomocnictwo takie nie będzie spełniać wymogów przewidzianych dla pojęcia dokumentu urzędowego w rozumieniu cytowanego art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. Nie jest to jednak brak, który miałby istotne znaczenie w niniejszej sprawie, dla celów reprezentacji strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W tej sytuacji należy przyjąć, że Sąd I instancji nie zasadnie wezwał pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, poprzez złożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego zgodnego z treścią przepisu art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. W przypadku tej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje jakichkolwiek racjonalnych i uzasadnionych powodów, aby Sąd I instancji mógł domagać się przedłożenia pełnomocnictwa, wnoszonego jako dokumentu urzędowego, stosownie do treści art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. W każdym razie, Sąd I instancji przy wezwaniu do uzupełnienia omawianego pełnomocnictwa, nie uzasadnił, dlaczego powyższe pełnomocnictwo, powinno spełniać warunki określane dla dokumentu urzędowego, stosownie do postanowień art. 48 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. i art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jeżeli dla celów postępowania przed sądem administracyjnym, pełnomocnictwo składane przez profesjonalnego pełnomocnika Skarżącego, nie musi spełniać warunków przewidzianych dla dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisu art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a., w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. i art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, to wówczas, jako pozbawione podstaw prawnych należy uznać, wzywanie tego pełnomocnika przez sąd administracyjny w określonym trybie, do uzupełnienia danego pełnomocnictwa o podanie miejsca sporządzenia jego poświadczenia. W takiej sytuacji, pozbawione podstaw prawnych wezwanie, o którym tu mowa przez sąd administracyjny, nie może wywoływać zarówno dla profesjonalnego pełnomocnika Skarżącego, jak i reprezentowanej przez niego strony skutku prawnego, w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie przepisu art. 178 p.p.s.a. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 178 p.p.s.a., działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.