V SA/Wa 1719/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2010 r. sprawy ze skargi E. S. – P. P.-H. M. "E." na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; oddala skargę Przedmiotem skargi z 7 października 2009 r. wniesionej przez E.S. prowadzącego P. P.-H. M. "E." w E. jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] września 2009 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON) z [...] maja 2009 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Pismem z [...] listopada 2008 r. E.S. zwrócił się do PFRON o wydanie zaświadczenia o udzielonej w dniu [...] listopada 2008 r. pomocy de minimis w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż prowadzone przez niego przedsiębiorstwo "E." sfinansowało zakup sklejarek przegród filtracyjnych, przecinarek oraz testerów wkładów filtracyjnych. Do wniosku załączył dokumentację potwierdzającą dokonanie wydatku, tj. kontrakt nr [...], fakturę VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2008r., wyciąg bankowy z [...] listopada 2008r., z [...] listopada 2008.r oraz z [...] grudnia 2008r. Postanowieniem z [...] maja 2009 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na dzień [...] listopada 2008 r. w kwocie [...] zł, tj. [...] euro. W uzasadnieniu organ zaznaczył, iż przedstawiona dokumentacja wskazuje, że środki, które przeznaczono na opłacenie faktury VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. w kwocie [...] zł nie zostały wydatkowane na rachunek kontrahenta bezpośrednio z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, lecz z rachunku bieżącego pracodawcy. Organ wyjaśnił, iż powyższy sposób wydatkowania jest niezgodny z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 245, poz.1810). Organ wyjaśnił, iż wydatek z rachunku bieżącego nie spełnia warunków udzielenia pomocy publicznej, jednocześnie stwarza trudność związaną z ustaleniem prawidłowego dnia udzielenia pomocy, co ma ogromne znaczenie przy obliczaniu dopuszczalnej wielkości udzielonej pomocy publicznej, zgodnie z rozporządzeniem Komisji WE Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie stosowania art.87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz. UE L 379 z 28 grudnia 2006r., str.5). W zażaleniu na powyższe postanowienie E. S. podniósł, iż przepisy dopuszczają taki sposób wydatkowania środków ZFRON, byleby tylko cel wydatkowanych pieniędzy był zgodny z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz.776 z późn.zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Postanowieniem z [...] września 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 i art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm., dalej k.p.a.) Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podtrzymując stanowisko organu pierwszej instancji wskazał ponadto, iż celem indywidualnego programu rehabilitacji (IPR) jest zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego, wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a zatem sfinansowaniu z zfron podlegają koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Zasadność poniesionych wydatków musi wynikać wprost z samego indywidualnego programu rehabilitacji i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż zakup sklejarek przegród filtracyjnych, przecinarek oraz testerów wkładów filtracyjnych stanowi działanie związane z przystosowaniem stanowiska stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności i przyczynia się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika. Poprawia natomiast komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku oraz wpływa na osiągnięcie wydajności i produktywności niezależnie od tego czy pracę wykonuje pracownik sprawny czy też niepełnosprawny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej skarżący wniósł o jego uchylenie zarzucając błędną interpretację art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Rozwijając motywy skargi skarżący, powołując się na orzecznictwo, podniósł, m.in., iż w aktualnym stanie prawnym nie istnieje regulacja zakazująca wprost pokrywania z funduszu zfron wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego firmy lub innych funduszy. Skarżący podkreślił, iż w stanie faktycznym popartym dokumentami zebranymi w sprawie jednoznacznie wynika, że cel na który wydatkował środki zfron nie został przez Fundusz zakwestionowany, a sposób wydatkowania środków z konta zfron na konto dewizowe a następnie z tego konta na rachunek kontrahenta jest czytelny, przejrzysty i zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. In fine skargi podniósł ponadto, iż organ odwoławczy zakwestionował celowość zakupu maszyn w kontekście przepisów art.33 ustawy o rehabilitacji, podczas gdy PFRON na żadnym etapie postępowania administracyjnego celowości i zasadności zakupu nie kwestionował. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe - nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. Jak wynika z akt sprawy zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2009 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z [...] maja 2009 r. o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na kwotę [...] zł. Kwestią sporną w sprawie niniejszej pozostaje kwestia prawidłowości dysponowania środkami z zfron na tle regulacji dotyczących warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej. Dla potrzeb niniejszej sprawy istotne znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 Nr 14, poz. 92 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810.). Mając na względzie treść zaskarżonego postanowienia oraz zarzuty skargi wskazać należy, iż stosownie do treści art. 33 ust. 1 i 2 ww. ustawy prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji" - w szczególności ze środków, o których mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 oraz w art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. b) i pkt 2; z części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami; z wpływów z zapisów i darowizn; z odsetek od środków zgromadzonych na rachunku funduszu rehabilitacji; ze środków pochodzących ze zbycia środków trwałych zakupionych ze środków funduszu, w części niezamortyzowanej. Środki funduszu rehabilitacji (...) przeznaczane są na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków (art. 33 ust. 4). Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r., rozporządzenie to określa szczegółowe warunki udzielania przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej pomocy, o której mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, w ramach pomocy de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Pomoc ta może być udzielana, jeżeli spełnione zostaną łącznie warunki dotyczące przyznawania takiej pomocy, określone w ww. rozporządzeniu (§ 2), dotyczące m.in. przeznaczenia pomocy na sfinansowanie wydatków, o których mowa w § 4 rozporządzenia. Podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest zaświadczenie wydane przedsiębiorcy przez (...) organ udzielający pomocy. Prowadzący zakład pracy chronionej w celu uzyskania zaświadczenia przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania wraz ze stosownymi dokumentami (§ 5 ww. rozporządzenia). Natomiast podstawą prawną wydania przedmiotowego zaświadczenia jest art. 5 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zgodnie z którym podmioty udzielające pomocy wydają beneficjentowi pomocy zaświadczenie stwierdzające, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis (...) oraz - wydane na podstawie art. 5 ust. 4 ww. ustawy - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy w rolnictwie i rybołówstwie określające formę, treść, termin i sposób wydawania zaświadczenia stwierdzającego, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis (§ 1). W zakresie nieuregulowanym postanowieniami ww. aktów prawnych znajdują zastosowanie przepisy działu VII k.p.a. – Wydawanie zaświadczeń (art. 217 – 220 k.p.a.). Zgodnie z art. 219 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Zakres tego postępowania wynikać będzie nie tylko z żądania osoby zainteresowanej, lecz również z oceny możliwości jego spełnienia przez organ. Postępowanie wyjaśniające powinno zmierzać w kierunku ustalenia stanu faktycznego i prawnego wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem. W jego toku można wykorzystać środki dowodowe stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu dowodowym zawarte w k.p.a. (v. Borkowski, [w] Adamiak/Borkowski, KPA, Komentarz, 6, wyd. Warszawa 2004, Art. 217 Nb 3.). W przypadku, gdy nie można spełnić żądania osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia odnośnie potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, np. ze względu na treść posiadanych dokumentów, właściwy organ odmawia wydania zaświadczenia. Odmowa następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.). Warunkiem udzielenia pomocy, o której mowa w § 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. jest łączne spełnienie warunków określonych w rozporządzeniu, w tym również wynikających z § 3 zgodnie z którym pomoc może być przeznaczona na finansowanie rodzajów wydatków wymienionych w tym przepisie, w tym na dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności oraz na wydatki inne, ponoszone w ramach indywidualnych programów rehabilitacji (§ 3 pkt 3 i 12). Zgodnie z § 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, indywidualne programy rehabilitacji mają na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w ramach których są finansowane w szczególności koszty m.in. dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (lit. e). W myśl § 6 ust. 2 i 6 rozporządzenia program rehabilitacji opracowuje komisja rehabilitacyjna z udziałem osoby niepełnosprawnej, która będzie realizowała ten program. Program powinien zawierać indywidualną ocenę psychofizycznych możliwości i zdolności osoby niepełnosprawnej oraz określać (1) stanowisko pracy i wymagane umiejętności niezbędne do kontynuowania pracy na tym stanowisku lub podjęcia pracy na innym stanowisku, (2) zakres dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (...). Mając na względzie powyższe wskazać należy, iż organ, do którego skierowany zostaje wniosek o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis ma obowiązek zbadać, czy pomoc objęta wnioskiem może być uznana za pomoc de minimis, a tym samym, czy spełnione zostały przesłanki ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. warunkujące uzyskanie zaświadczenia. W rozpoznawanej sprawie ze zgromadzonych dokumentów wynika, że wydatki w ramach indywidualnego programu rehabilitacji nie zostały poniesione ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym zfron. Sąd przychyla się do stanowiska organów orzekających iż pracodawca chcąc pokryć wydatek ze środków zfron powinien uczynić to bezpośrednio, dokonując przelewu z konta zfron na rachunek kontrahenta lub pobierając z tego konta gotówkę rozliczyć się bezpośrednio z kontrahentem. Przepis art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa cele, na które mogą być przeznaczane środki zfron. Szczegółowy katalog dopuszczalnych wydatków ze środków zfron został określony w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Nie jest dopuszczalne przeznaczanie środków zfron na inne cele niż dokonanie wydatków określonych w tym katalogu. Należy wyraźnie podkreślić, że żaden przepis nie przewiduje przekazania środków zfron na pomnażanie środków własnych pracodawcy. Środki zfron w okresie pomiędzy wypłata z rachunku bankowego a poniesieniem wydatku nie mogą być przeznaczone na jakikolwiek inny cel - nie mogą więc być przeznaczone na zasilenie własnych środków obrotowych pracodawcy. Podkreślić również należy, że katalog wydatków ZFRON nie wymienia jako wydatku - przelewu środków z konta ZFRON na konto obrotowe i dotyczy finansowania wydatków z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Ponadto w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z indywidualnego programu rehabilitacji, Pan B. K. – monter filtrów jest osobą niepełnosprawną z powodu dysfunkcji narządu słuchu. Nie może więc wykonywać pracy wymagającej bodźców dźwiękowych, pracy w hałasie. Wykonuje różne czynności związane z montażem filtrów, przy czym wszystkie prace wykonywane są ręcznie za pomocą prostych ręcznych przyrządów. W programie wskazano, iż z powodu braku mechanizacji i automatyzacji trudno mówić o usprawnieniu pracy na tym stanowisku, poprawie jakości i wzroście wydajności, natomiast z uwagi na wadę słuchu trudno jest znaleźć inne stanowisko. Wątpliwości budzi fakt eliminowania ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika poprzez zakup sklejarek przegród filtracyjnych, przecinarek oraz testerów wkładów filtracyjnych. Słusznie organ podniósł, iż trudno znaleźć związek pomiędzy zakupem ww. narzędzi a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika spowodowanej uszkodzeniem narządu słuchu. Nadto wyposażenie stanowiska pracy w sprzęt niezbędny do wykonywania czynności zawodowych na danym stanowisku jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż celowość zakupu maszyn dodatkowo została zakwestionowana dopiero przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, mimo ,iż na żadnym etapie postępowania nie była podnoszona, należy wyjaśnić, iż podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest także źródło sfinansowania wydatku, a nie jedynie cel, na jaki zostały wydatkowane środki. Wydatki finansowane ze środków własnych pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wówczas, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jendego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiebiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Z uwagi na powyższe PFRON po ustaleniu, że zapłaty nie dokonano bezpośrednio z rachunku zfron na rachunek kontrahenta nie badał już zasadności poniesionego wydatku, ponieważ w zaistniałych okolicznościach wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis nie było możliwe. Jak już wskazano powyżej w sprawie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustalono stan faktyczny i dokonano jego oceny z perspektywy mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, przy czym ocena ta nie nosi znamion dowolności. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte postanowienie. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.