II SA/Wa 1901/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Janusz Walawski, Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Szef Wojskowych Służb Informacyjnych rozkazem personalnym z dnia [...] września 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zwolnił [...] J. S. z dniem [...] września 2006 r. z zajmowanego stanowiska służbowego wobec likwidacji tego stanowiska. W związku z powyższym, Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym z dnia [...] września 2006 r. nr [...], mając za podstawę art. 19 pkt 2, art. 20 ust. 1 i 2 oraz ust. 3 pkt 3 powołanej wyżej ustawy, art. 65 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. Nr 104, poz. 711), a także § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. Nr 108, poz. 1144 ze zm.), przeniósł [...] J. S. z dniem [...] października 2006 r. do rezerwy kadrowej. J. S., pozostając w rezerwie kadrowej, pismem z dnia [...] września 2008 r., wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, oświadczając, że znane są mu ustawowe warunki wypowiedzenia. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 111 pkt 9 lit. "a", art. 114 ust. 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 11 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137), wskutek upływu terminu wypowiedzenia, dokonanego przez żołnierza zawodowego, zwolnił [...] J. S. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] marca 2009 r. i przeniósł do rezerwy. Jednocześnie decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 19 pkt 3 i art. 21 ust. 1 i 3 ustawy pragmatycznej, oficer z dniem [...] października 2008 r. został przeniesiony, do dnia zwolnienia, do dyspozycji Dyrektora Departamentu Kadr, pozostając na zaopatrzeniu w Jednostce Wojskowej [...]. W piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r., skierowanym do Ministra Obrony Narodowej, J. S. zwrócił się z wnioskiem o wyrażenie zgody na wycofanie złożonego wypowiedzenia, anulowanie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...], przywrócenie go do czynnej służby wojskowej i wyznaczenie na stanowisko służbowe. W odpowiedzi, udzielonej pismem z dnia [...] grudnia 2008 r., poinformowano zainteresowanego, że wobec braku możliwości wyznaczenia go na stanowisko w podległych strukturach organizacyjnych, nie jest możliwe wyrażenie zgody na wycofanie złożonego wypowiedzenia. Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. J. S. ponownie wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o wyrażenie zgody na wycofanie wypowiedzenia oraz anulowanie decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, w związku z pozytywnym zweryfikowaniem przez Komisję Weryfikacyjną. Minister Obrony Narodowej pismem z dnia [...] lutego 2009 r. ponownie odmówił wyrażenia zgody na cofnięcie wypowiedzenia. J. S., odnosząc się do otrzymanych pism, w dniu [...] marca 2009 r. sformułował do Ministra Obrony Narodowej wniosek, wskazując, że we wcześniejszych wystąpieniach – z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz [...] lutego 2009 r. – wnioskował o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...], w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie niekonstytucyjności art. 20 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podniósł, że składając wypowiedzenie, uważał, iż powyższy przepis ma zastosowanie w jego sytuacji. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. organ wezwał oficera do sprecyzowania swojego żądania oraz trybu, w jakim ma być ono rozpatrzone. W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2009 r. J. S. podał, że wnosi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145a oraz art. 150 § 1 i § 3 kpa, odmówił wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...], dotyczącą zwolnienia [...] J. S. z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że stosownie do treści art. 145a § 2 kpa, skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Natomiast zainteresowany stosowną skargę złożył już po tym terminie, liczonym od dnia [...] listopada 2008 r., bo w dniu [...] lutego 2009 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. S. wskazał, że swój pierwszy wniosek w tej sprawie złożył już w dniu [...] grudnia 2008 r., a wobec tego zachował ustawowy termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję J. S. zarzucił naruszenie art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej oraz nierówne traktowanie przez władze publiczne, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, art. 8, art. 9 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podnosząc m.in., że organ nie wydał decyzji na jego wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r., wykorzystując fakt, że nie zna się na "zawiłości przepisów prawa". W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia jej przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto, stosownie do treści art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 kpa, jest jego odformalizowanie tak, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony właśnie bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej – bez wyjaśnienia, czego domaga się wnoszący podanie, jest uprawniony do precyzowania treści żądania z urzędu (niejako "na własną rękę"). Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do zmiany treści żądania strony, wbrew jej intencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2002 r. o sygn. akt I SA 2188/00, niepubl.). Reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony, bowiem w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie do organu administracji. Pismo składane przez stronę, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego, mającego ustalić, czy domniemana jego treść jest zgodna z wolą osoby, od której pochodzi. W tym zakresie organ administracji winien stosować przepis art. 64 § 2 kpa. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie, organ dopuszcza się naruszenia art. 7 i art. 9 w związku z art. 64 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie Minister Obrony Narodowej twierdzi, że dopiero wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2009 r. wskazuje na żądanie wszczęcia postępowania wznowieniowego i dlatego zwrócono się do strony o wskazanie jego podstawy prawnej. Warto zwrócić uwagę, że we wniosku tym skarżący nawiązał do wcześniejszych swoich wystąpień – z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz z dnia [...] lutego 2009 r., podnosząc, że już wówczas domagał się uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej, w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 19 listopada 2008 r. o sygn. akt Kp 2/08. Jeżeli organ przy tak sformułowanym podaniu dostrzega potrzebę precyzowania podstawy prawnej wznowienia postępowania, to niezrozumiałym jest, dlaczego nie zastosował trybu z art. 64 § 2 kpa już na etapie wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. Zwrócił się on w nim bowiem o wyrażenie zgody na wycofanie złożonego wypowiedzenia stosunku służbowego, równocześnie jednak wniósł o "anulowanie" decyzji o jego zwolnieniu ze służby i o przywrócenie go do czynnej służby wojskowej oraz wyznaczenie na stanowisko służbowe. Tak sformułowane podanie może budzić i budzi wątpliwości co do tego, o co właściwie strona wnosi. Mimo tego, organ nie skorzystał z trybu naprawczego, regulowanego przepisem art. 64 § 2 kpa. Ważne przy tym jest, że wniosek ten pojawił się już po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny i – co równie istotne – do tego pisma skarżący odnosi się w kolejnych swoich wystąpieniach kierowanych do organu, precyzując, o co wnosi. To, w jaki sposób skarżący formułuje swoje żądania, wynika z faktu, że ani nie jest prawnikiem, ani nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Taka sytuacja zaś winna skłaniać organ do szczególnej dbałości o interes strony, o czym była mowa wcześniej. W procedowaniu organu widoczna jest zatem niekonsekwencja, powodująca konieczność uwzględnienia skargi i uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji, wszak stwierdzone uchybienia nie pozostają bez wpływu na wynik sprawy, zważywszy wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r., wszczynający postępowanie w sprawie, oraz fakt, że przywołany wyrok TK został ogłoszony w dniu 25 listopada 2008 r. (M. P. Nr 89, poz. 780). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.