III SA/Po 703/09

Dnia 11 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2010r. przy udziale sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych oddala skargę /-/ Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku W dniu 19 maja 2008 r., J.S., zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zm.) złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008. Do wniosku dołączono 8 egzemplarzy załączników graficznych oraz kartę informacyjną. Producent zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o numerach [...] Po weryfikacji, wniosek producenta rolnego wytypowany został do kontroli na miejscu. Gospodarstwo rolne poddano kontroli, zgodnie z art. 30 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w dniu 6 marca 2009 r. przeprowadzony został wywiad terenowy. W dniu 18 marca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał na podstawie art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 104 K.p.a. decyzję Nr [...] o odmowie przyznania producentowi rolnemu płatności bezpośrednich, wskazując w uzasadnieniu na niespełnienie warunku posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Rolnik skorzystał z prawa wniesienia odwołania od powyższej decyzji podnosząc, iż nie wzywano go do składania żadnych korekt ani wyjaśnień, a wezwanie, które otrzymał dotyczyło tylko zmiany numeracji jednej z działek ewidencyjnych. Zarzucił organom, że nie dano mu możliwości poprawy błędnie wypełnionych kolumn 1, 2, 3 w części VII wniosku. Decyzją z dnia 17 czerwca 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 19 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego utrzymał w mocy skarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że art. 12 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, ze zm.) stanowi, iż treść pojedynczego wniosku o przyznanie płatności powinna zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia uprawnień do otrzymania pomocy, w tym między innymi: programy pomocy, których dotyczy wniosek; szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych znajdujących się w gospodarstwie, a także ich użytkowanie. Na podstawie obowiązujących przepisów, zawartych w art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych, między innymi zawiera oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych z podaniem w szczególności grupy upraw lub obszaru, ze względu, na który wyodrębnia się działkę rolną. Grupę upraw JPO, UPO, CH, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych oznacza się jako odrębną działkę rolną. Ze złożonego przez Skarżącego wniosku z dnia 19 maja 2008r. wynika, iż zadeklarował on do płatności następujące grupy upraw: 1. działka rolna - "A" - UPO - powierzchnia działki rolnej 3,12 ha, 2. działka rolna - "C" - UPO - powierzchnia działki rolnej 2,18 ha, 3. działka rolna - "D" - UPO - powierzchnia działki rolnej 1,75 ha, 4. działka rolna - "E" - UPO - powierzchnia działki rolnej 0,77 ha, 5. działka rolna - "F" - UPO - powierzchnia działki rolnej 0,88 ha, 6. działka rolna - "G" - UPO - powierzchnia działki rolnej 1,41 ha, 7. działka rolna - "H" - UPO - powierzchnia działki rolnej 0,76 ha, 8. działka rolna - "Hi" - JPO - powierzchnia działki rolnej 0,32 ha, 9. działka rolna - "B" - UPO - powierzchnia działki rolnej 1,51 ha. Mając to na uwadze Dyrektor stwierdził, iż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 nie spełniają powyższych warunków w zakresie udzielania płatności do gruntów rolnych w ramach deklaracji działek rolnych: "A"; "B"; "C"; "D"; "E"; "F" oraz "G". Podyktowane jest to tym, iż producent rolny w przedmiotowym wniosku zadeklarował działki rolne bezpośrednio z deklaracją UPO (uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych), jednakże wskazać należy, iż Uzupełniająca Płatność Obszarowa, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługuje rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że tak jak każdy z beneficjentów, tak i skarżący miał możliwość złożenia wniosku o przyznanie płatności osobiście w Biurze Powiatowym ARiMR, skorygowania deklaracji zawartej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, jak i ewentualnego wyjaśnienia wątpliwości dotyczących wypełniania wniosku. Organ administracji publicznej udzieliłby stronie, na jej żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Powyższe twierdzenie wynika z faktu, iż każdy z pracowników Biura Powiatowego Agencji, który udziela informacji na temat poszczególnych działań, związanych z zakresem zadań nałożonych na Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, legitymuje się zdanymi egzaminami z niezbędnych procedur. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że do każdego z wniosków załączona była instrukcja określająca sposób jego prawidłowego wypełnienia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J.S. Przedstawił stan sprawy oraz powtórzył zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu. Zdaniem strony skarżącej decyzja jest niezgodne z prawem, co daje podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. skarżący na pytanie Sądu oświadczył, że w roku 2008 zmienił się sposób wypełniania wniosku o przyznanie płatności, z czego wyniknął błąd skutkujący w efekcie odmową przyznania płatności. Choć do wniosku była dołączona instrukcja, to była ona obszerna i jej nie zrozumiał, wysłał wniosek pocztą, nie sygnalizując organom, że miał problem z jego wypełnieniem. Jednocześnie wyjaśnił, iż składał wnioski o przyznanie dopłat od 2004 roku i dotyczyły one płatności jednolitej i uzupełniającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. W sprawie z wniosku producenta rolnego z dnia 19 maja 2008 r. o przyznanie płatności do gruntów rolnych zastosowanie znajdują przepisy, które mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, w szczególności art. 12 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/20, natomiast w zakresie przepisów krajowych przesłanki te określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy rolnikowi przysługuje Jednolita Płatność Obszarowa na będące w jego posiadaniu (w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności) grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 29 września 2003 r. nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L z dnia 21 października 2003 r.), jeżeli: na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 29 października 2004 r. nr 1973/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U.UE L z dnia 20 listopada 2004 r.). Z treści tej regulacji prawnej zaś wynika, że producent rolny w zakreślonym powyżej czasie musi posiadać działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1ha. Ponadto wszystkie grunty rolne muszą być utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, a także rolnikowi musiał zostać nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z kolei Uzupełniająca Płatność Obszarowa zgodnie z art. 7 ust. 2 cytowanej ustawy przysługuje rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, należy wskazać, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, nie spełniają warunków w zakresie udzielania płatności do gruntów rolnych w ramach działek rolnych: "A"; "B"; "C"; "D"; "E"; "F" oraz "G". Należy zgodzić się z organem I i II instancji, że we wniosku o przyznanie płatności wskazane powyżej działki nie zostały zadeklarowane prawidłowo. Podyktowane jest to tym, że skarżący w przedmiotowym wniosku zadeklarował te działki rolne bezpośrednio z deklaracją UPO (uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych). Takie zadeklarowanie przez rolnika we wniosku oznacza, że nie zostały w ogóle zgłoszone do Jednolitej Płatności Obszarowej. Brak zgłoszenia działek do JPO z kolei oznacza, że organy obu instancji prawidłowo odmówiły producentowi rolnemu płatności do powierzchni upraw położonych na działkach rolnych oznaczonych "A"; "B"; "C"; "D"; "E"; "F", "G". Ponadto nie zgłoszenie działek z deklaracją JPO w konsekwencji oznacza, że nie przysługują do nich również płatności uzupełniające. Wskazać bowiem należy, iż Uzupełniająca Płatność Obszarowa, zgodnie z przytoczonym powyżej art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługuje wyłącznie rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej. Analiza wniosku strony skarżącej dokonana przez organy obu instancji pod względem wymagań określonych powyżej cytowanymi przepisami pozwala także stwierdzić, iż niespełnienie warunku posiadania przez rolnika działek o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1ha, skutkowało również odmówieniem przez organy przyznania płatności co do działki rolnej - "Hi", zgłoszonej jako jedyna prawidłowo do JPO. Powierzchnia tej działki wynosiła bowiem 0,32 ha, czyli mniej niż wymagany 1ha, a więc zgodnie z cytowanym powyżej art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, prawidłowo zastosowanym przez organy administracji w niniejszej sprawie, płatności do niej nie przysługują. Zdaniem Sądu zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 6 i 7 K.p.a. jest niezasadny. Zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przyjęta w cytowanym przepisie zasada praworządności jest powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy: ustalenie przez organ administracji zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy. Zasada zawarta w cytowanym art. 6 wiąże się bezpośrednio z inną zasadą zawartą w art. 7 K.p.a., zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej zawarta w art. 7 K.p.a. jest naczelną zasadą postępowania, ma bowiem istotny wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (por. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962, s. 108 i nast.). Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, gdyż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Odnosząc powyższe zasady do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że organy obu instancji w pełni wypełniły dyspozycje art. 6 i 7 K.p.a. Producent rolny wraz z wnioskiem otrzymał od organu zindywidualizowaną instrukcję informującą o zaistniałych zmianach w sposobie wypełniania wniosków o przyznanie płatności na rok 2008. We wskazanym okresie zmienił się bowiem sposób wypełniania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w stosunku do lat wcześniejszych. Producent rolny mimo otrzymania instrukcji, wniosek wypełnił w sposób niewłaściwy, niezgodny z treścią instrukcji jak również z zasadami wypełniania wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, mimo, że posiadał w tym zakresie doświadczenie, gdyż składał wnioski o przyznanie dopłat (JPO, UPO) od 2004 roku. Dodatkowo należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, rolnik mógł po 31 maja, ale przed upływem 9 czerwca 2008 r. dokonywać zmian w złożonym wniosku, jednakże z tego uprawnienia nie skorzystał. Mało tego, producent rolny złożył przez niego podpisany wniosek o przyznanie płatności do powierzchni upraw położonych na działkach rolnych oznaczonych "A"; "B"; "C"; "D"; "E"; "F", "G", "Hi", zaś składając podpis poświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych. Analiza wniosku producenta rolnego dokonana przez organy obu instancji pod względem jego wypełnienia w sposób zgodny z powyżej cytowanymi przepisami pozwala również uznać, że przyznanie rolnikowi płatności na podstawie niewłaściwie wypełnionego wniosku, podczas gdy w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej podejmowane są odmienne rozstrzygnięcia, pozostawałoby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzja w sprawie przyznania płatności wydawana jest w odniesieniu do danych podmiotowych i przedmiotowych zawartych przez producenta rolnego we wniosku, bądź też zmianie do wniosku w trybie art. 21 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Komisji (WE) oraz zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego. Organy administracji zarówno I jak i II instancji zachowały się więc prawidłowo, bowiem mając na uwadze cytowane wyżej przepisy, nie miały podstaw do rozstrzygania sprawy w zakresie wykraczającym poza żądanie wnioskodawcy. Ponadto należy uznać, że choć w postępowaniu administracyjnym ciężar dowodzenia obciąża organ, to jednak nie oznacza to, iż ma on obowiązek wychodzenia poza zakres żądania wnioskodawcy, zwłaszcza gdy rolnik sam nie przykłada należytej staranności do wypełnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł o oddaleniu skargi. /-/ Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska