II OSK 526/11

Dnia 19 czerwca 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Jerzy Siegień /spr./ Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 2021/09 w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2010 r. sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 2021/09, oddalił skargę J.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania J.P., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2009 r., orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Wojewoda Mazowiecki wskazał, że skarżący przebywał w przedmiotowym lokalu do kwietnia 2008 r., kiedy to został tymczasowo aresztowany. W dniu 23 lipca 2008 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy - Śródmieścia wykonał prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt VIC 132/07, orzekający o eksmisji skarżącego z lokalu. Organ drugiej instancji uznał, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego jest równoznaczna z zakończeniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o ewidencji", w konsekwencji czego należało orzec o jego wymeldowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, stwierdził, że organy orzekające w sprawie dopełniły obowiązków spoczywających na nich w świetle art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. W toku postępowania administracyjnego organy te wyjaśniły wyczerpująco stan faktyczny sprawy oraz zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzać fakt pobytu w tym lokalu. Z art. 15 ust. 2 tej ustawy wynika natomiast, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. O zaistnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań osoby zameldowanej w danym lokalu wskazuje na to, że lokal ten przestał być wskazanym wyżej miejscem koncentracji jej życiowych interesów. Orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego, uznając, że skarżący opuścił lokal, co w konsekwencji musiało w świetle cytowanego przepisu prowadzić do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w tym lokalu. Rozstrzygającą w sprawie jest ta okoliczność, że komornik sądowy wykonał prawomocny wyrok sądu powszechnego, orzekający o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu. Fakt ten jest równoznaczny z opuszczeniem lokalu przez skarżącego. Sąd podkreślił, że jakkolwiek słuszna jest generalna uwaga skarżącego, że wynikające z tymczasowego aresztowania nieprzebywanie w lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może być traktowane jako dobrowolne opuszczenie lokalu, to przesłanką do uznania, że skarżący opuścił lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, nie było to, że przebywanie skarżącego w lokalu ustało wskutek tymczasowego pozbawienia go wolności, a wyłącznie to, że w odniesieniu do skarżącego wykonano prawomocne orzeczenie eksmisyjne. Kwestia tymczasowego aresztowania skarżącego pozostaje zatem bez wpływu na wynik sprawy. Wynik ten byłby identyczny również wtedy, gdyby wykonanie orzeczenia eksmisyjnego nie było poprzedzone tymczasowym aresztowaniem skarżącego. Przymusowe wykonanie orzeczenia eksmisyjnego jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Jest to zatem odstępstwo od wspomnianej na wstępie, sformułowanej przez doktrynę i orzecznictwo, generalnej zasady powiązania opuszczenia lokalu z dobrowolnością działania osoby wymeldowanej. Wykonanie orzeczenia eksmisyjnego przez komornika stanowi bowiem wyegzekwowanie przez organ państwa prawomocnego nakazu opuszczenia lokalu wydanego w związku z ostatecznym ustalaniem przez sąd powszechny, że osoba objęta eksmisją nie ma tytułu do przebywania w nim. Z racji niewzruszenia przez skarżącego w stosownych trybach orzeczenia eksmisyjnego czy też czynności komorniczych ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, ani Sąd rozpatrujący niniejszą skargę, nie miały podstaw do uznania wspomnianego orzeczenia czy też czynności za prawnie wadliwie, czy nieskuteczne. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J.P. zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji poprzez jego błędne zastosowanie w powyższej sprawie jako przesłanki do oddalenia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 października 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 29 lipca 2009 r. ,orzekającą o wymeldowaniu go z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...]w Warszawie, albowiem w sprawie tej nie zaistniały przesłanki określone w powołanym wyżej artykule, polegające na trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez skarżącego tego lokalu z uwagi na fakt jego tymczasowego aresztowania. W ocenie skarżącego, bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest to, że wobec jego osoby była zastosowana egzekucja komornicza, której efektem była eksmisja skarżącego z przedmiotowego lokalu, ponieważ egzekucja ta była przeprowadzona w czasie jego tymczasowego aresztowania. Wydając zaskarżony wyrok, WSA w Warszawie oparł się na tym fakcie jako na jedynej przesłance uzasadniającej na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oddalenie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2009 r., podczas gdy powinien wziąć pod uwagę, że fakt opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu nastąpił przed przeprowadzeniem eksmisji i fakt ten nie nosił cech trwałości i dobrowolności z uwagi na tymczasowe aresztowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 października 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję orzekającą o wymeldowaniu J.P. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące pobytu i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, zgodnie z którym o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wtedy, gdy ma ono charakter trwały i dobrowolny. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu. O dobrowolności opuszczenia decyduje natomiast samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 (lex nr 78937) NSA stwierdził, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Wojewoda Mazowiecki wskazał, że skarżący przebywał w przedmiotowym lokalu do kwietnia 2008 r., kiedy to został tymczasowo aresztowany. W dniu 23 lipca 2008 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy - Śródmieścia wykonał prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt VIC 132/07, orzekający o eksmisji skarżącego z lokalu. Organ drugiej instancji prawidłowo zatem uznał, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego jest równoznaczna z zakończeniem jego pobyt w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji w konsekwencji czego należało orzec o jego wymeldowaniu. Bezskuteczne jest powoływanie się przez skarżącego na fakt, że egzekucja ta była przeprowadzona w czasie trwania jego tymczasowego aresztowania. Przesłanką do uznania, że skarżący opuścił lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, nie było bowiem tymczasowe pozbawienie go wolności, ale wyłącznie to, że w odniesieniu do skarżącego wykonano prawomocne orzeczenie eksmisyjne. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.