II FZ 238/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 822/09 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 września 2009 r. nr ... w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 822/09 oddalił wniosek M. sp. z o.o. w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 września 2009 r. w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych za nieuzasadnione. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że ze złożonego przez spółkę oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, iż wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 3.981.000 zł wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 3.002.385,75 zł, w ostatnim roku obrotowym spółka osiągnęła stratę w wysokości 1.454.597,06 zł, na rachunkach bankowych posiada zadłużenie: w Kredyt Banku 1.820.313,94 zł – aktualnie bank prowadzi egzekucję z majątku; rachunek został zamknięty, w Raiffeisen Banku Polska zadłużenie w wysokości 5.134.110,03 zł; bank prowadzi egzekucję z majątku, w Banku BKO S.A. zadłużenie w kwocie 245.117,76 zł; doręczono nakaz zapłaty. We wniosku wskazano także, że rachunki bankowe spółki są zablokowane przez banki i komorników, nieruchomości obciążone są hipoteką, prowadzona jest również egzekucja, a ruchomości są przedmiotem zastawu i zajęć komorniczych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2010 r. (doręczonym w dniu 15 stycznia 2010 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego ich salda wraz z historią dokonanych na nich operacji, dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) oraz kosztów uzyskania przychodów uzyskanych za okres ostatnich 3 miesięcy, kopii zgłoszenia NIP – 2 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, odpisu sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy oraz dowodów dotyczących prowadzonej egzekucji oraz dokumentów obrazujących stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa, banków i innych podmiotów. Wnioskodawca nie złożył żadnego z wymaganych dokumentów, co w ocenie Sądu pierwszej instancji skutkowało niewykazaniem przez wnioskodawcę zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy dłużnik podał miarodajne informacje dotyczące kondycji finansowej spółki oraz jej możliwości płatnicze. Dlatego też w ocenie wnoszącego zażalenie nie istniała podstawa do zobowiązania skarżącego przez Sąd do przedłożenia dodatkowych dowodów potwierdzających stan finansowy i majątkowy spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uznanie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 2 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie, do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Z treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, iż sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z treści przepisu z art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie tutejszego Sądu skarżąca spółka nie wykazała, że zasługuje na dofinansowanie jej z budżetu państwa (a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania) w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. W przedmiotowej sprawie wynika, iż spółka nie wykonała kierowanych do niej wezwań, tj. nie nadesłała wszystkich dokumentów, od których zależy rozstrzygnięcie odnośnie jej wniosku. Uniemożliwiło to Sądowi pierwszej instancji w sposób jednoznaczny stwierdzenie czy faktycznie w stosunku do niej zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. W wypadku bowiem gdy sąd powziął wątpliwości co do rzeczywistych możliwości płatniczych spółki nie jest wystarczające samo zawarcie we wniosku informacji o stanie finansowym, bez poparcia tego wymaganymi dokumentami. Należy również zaznaczyć, że spółka do zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie załączyła żadnych dokumentów źródłowych uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić w tym kontekście należy, że tak długo, jak skarżąca będzie się uchylała od obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów i oświadczeń (w trybie art. 255 p.p.s.a.), nie będzie możliwe pozytywne dla niej rozstrzygnięcie w żądnym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż kwestionowane orzeczenie odpowiada przepisom prawa, a zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, dlatego też stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.