V SA/Wa 1626/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz K. Z. kwotę 3.240 zł (trzy tysiące dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem skargi złożonej przez K. Z. jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z [...] stycznia 2009 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Dniu 14 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. 35 poz. 217 ze zm.). We wniosku K. Z. zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha do przyznania jednolitej płatności obszarowej JPO, działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw przeznaczonych na pasze uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) W dniu 19 września 2007 r. w gospodarstwie wnioskodawczyni przeprowadzono kontrolę metodą inspekcji terenowej, która wykazała nieprawidłowości wobec działek [...]. Decyzją z [...] maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przyznał wnioskodawczyni płatności: JPO do powierzchni [...] ha; UPO do powierzchni [...] ha; Odmówił przyznania płatności zwierzęcej. Rozstrzygając odwołanie strony od tej decyzji Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. uchylił ją w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, decyzją z [...] lipca 2008 r. W dniu [...] stycznia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję, w której przyznał wnioskodawczyni jednolitą płatność obszarową – JPO do powierzchni [...] ha na kwotę [...] zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych do [...] ha na kwotę [...] zł. Odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw przeznaczonych na pasze, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca). Organ stwierdził, że w odniesieniu do JPO różnica między powierzchnia deklarowaną a stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu przeprowadzonej najpierw [...].09.2007 r., a później [...].08.2008 r., wynosi 4,15%. Dało to podstawę do pomniejszenia przyznanej kwoty dopłat o kwotę ([...] zł) przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę na mocy art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE L 345 z 20.11.2004 r. str. 1). W odniesieniu do UPO organ ustalił różnicę między powierzchnią deklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu, za 4,56%. Różnica ta była podstawą do zmniejszenia kwoty dopłaty o wielkość [...] zł. przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę na mocy art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/200 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasadny wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.). Odnośnie płatności zwierzęcej organ ustalił, iż różnica między powierzchnią deklarowana ([...] ha) a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej ([...] ha) wynosi 3,12% co powoduje zastosowanie w/w art. 51 ust. Rozporządzenia Komisji (WE0 nr 796/2004 w zw. z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. 46 poz. 309 ze zm.). Kwota przypadająca na dwukrotną wykrytą różnicę wyniosła [...] zł. O tą wielkość zależało zmniejszyć przypadającą płatność zwierzęcą. Wyliczenie zaś przypadającej płatności zwierzęcej wyniosło kwotę [...] zł co spowodowało odmowę całej płatności (różnica między wyliczonymi kwotami była minusowa). Odnoście wyliczenia przypadającej płatności zwierzęcej (gdyby nie było odliczenia z powodu wykrytych różnic w powierzchni) organ wskazał, że jat to wielkość przypadająca do [...] ha. Prawo do przyznania wnioskodawczyni płatności zwierzęcej do powierzchni [...] ha wynikało z faktu, iż na podstawie wniosku złożonego przez K. Z. na rok 2006, płatność przyznano do areału [...] ha stanowiącego trwałe użytki zielone. Wielkość zaś powierzchni zgłoszonej, do której przyznano tę płatność na 2006 r. była zdaniem organu okolicznością ustalającą górną granicę przewidzianą dla wniosku na 2007 r. w § 4 rozporządzenia wykonawczego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. Według treści tegoż przepisu płatność zwierzęca przysługuje rolnikowi, jeżeli: - rolnik w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła, owiec, kóz lub koni, które w tym okresie były zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich lub rejestru koniowatych. - na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniająca do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych. Przy czym płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni wymienionych użytków zadeklarowanych we wniosku na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe DJP (co u wnioskodawczyni wynosi liczbę [...]) i współczynnika 0,3 oraz niewiększej niż powierzchni trwałych użytków zielonych lub powierzchni upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana w 2006 r. płatność uzupełniająca do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych (co u wnioskodawczyni wynosi [...] ha). Powyższa decyzja została doręczona skarżącej 30 stycznia 2009 r. (dowód k. 97-98 akt adm.) Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 9 marca 2009r. (dowód k. 100 – 102 akt adm.) K. Z. wniosła odwołanie od decyzji przy czym wskazywała w nim numer i datę decyzji pierwszoinstancyjnej z [...] maja 2008 r. nieistniejącej już w obrocie prawnym. Postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. stwierdził niedopuszczalność odwołania wobec braku przedmiotu zaskarżenia. Powyższe postanowienie K. Z. zaskarżyła skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi, że przy oczywistej jej omyłce pisarskiej nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie. W wyniku autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.) Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. postanowieniem z [...] lipca 2009 r. uchylił w/w postanowienie o niedopuszczalności odwołania i uznał je za odwołanie od decyzji z [...] stycznia 2009 r. W odwołaniu strona podniosła brak wcześniejszej informacji, o tym, że rokiem referencyjnym będzie 2006 r. i powierzchnie wówczas zgłoszone. Wskazała, że powierzchnia [...] ha stanowi jej własność natomiast pozostała zgłaszana powierzchnia upraw do łącznej wielkości [...] ha jest przez nią współdierżawiona wraz z ojcem K. Z. od Agencji Nieruchomości Rolnych od 1 maja 1993 r. Umowa obowiązuje do maja 2013 r. Skarżąca wyraziła przekonanie, że gdyby posiadała wiedzę o okresie referencyjnym, to w 2006 r. złożyłaby wniosek o płatności również na grunty dzierżawione. W 2006 r. składała wniosek o płatności do gruntów będących jej własnością natomiast ojciec występował o płatności do gruntów dzierżawionych. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje z [...] stycznia 2009r. Organ administracyjny podzielił wszystkie ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji. Skargą z dnia 7 października 2009 r. wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. Z. zarzuciła istnienie nieusuwalnej sprzeczności w treści części dyspozytywnej decyzji polegającej na wydaniu decyzji drugoinstancyjnej w dacie [...] sierpnia 2008 r. z utrzymaniem w mocy decyzji z [...] stycznia 2009 r. Podniosła błąd organu w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu okoliczności, iż od maja 1993 r. jest wraz z ojcem K. [...] Z. wspłółdzierżawcą gruntów rolnych. Umowa dzierżawy zawarta z Agencja Nieruchomości Rolnych obowiązuje do 1 maja 2013r. Skarżąca przyznała, że do 2007 r. występowała o płatności do gruntów rolnych, w odniesieniu do których posiadała tytuł własności. Ojciec natomiast występował o płatności do powierzchni gruntów rolnych dzierżawionych. Tak się umówili. W 2007 r. sytuacja się zmieniła z uwagi na chorobę ojca. W 2007 r. skarżąca sama wystąpiła o płatności do wszystkich gruntów rolnych, w tym dzierżawionych. Nie zmienia to sytuacji, że wcześniej składane wnioski dotyczyły tych samych gruntów i składane były przez ten sam podmiot. Okoliczność ta powinna być uwzględniona przez organ. Jej pominięcie i niewyjaśnienie stanowi naruszenie § 4 ust. 1 pkt. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. Niezależnie od powyższego skarżąca zarzuciła wprowadzenie wymienionego rozporządzenia po wskazanym w nim okresie referencyjnym odnoszącym się do 2006 r. co jest działaniem sprzecznym z zasadą prawidłowej legislacji i narusza zasadę równości wobec prawa przewidzianą art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2 art. 134). Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw Sąd za konieczne uznał stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa procesowego, co czyniło zasadnym zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie wyjaśnić w tym miejscu należy, iż uwzględniając skargę Sąd kierował się innymi przyczynami niż podniesione w jej treści. Wskazując powody takiego rozstrzygnięcia, Sąd przede wszystkim zauważa, że z uwagi na przedmiot, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. postępowanie w niniejszej sprawie obowiązany był prowadzić w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego – na postawie odesłania ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (obecnie zwanej ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), Dz. U. 35 poz. 217 ze zm. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 w/w ustawy o ile zasady i warunki przepisów unijnych wymienionych w art. 1 ustawy oraz o ile przepisy samej ustawy nie stanowią inaczej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy wskazać, że żadne z wymienionych przepisów nie regulują odrębnie treści przewidzianej art. 129 § 2 kpa. tj. terminu do wniesienia odwołania. Wynosi on 14 dni od daty doręczenia decyzji. Nie regulują też odrębnie treści przewidzianej art. 134 kpa. Przypomnieć należy, iż stosownie do treści art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Obowiązkiem organu odwoławczego jest zatem w pierwszej kolejności sprawdzenie, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ nie ma innej możliwości, jak tylko wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 kpa. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy skupił się na ustalaniu jaka decyzja jest zaskarżona wniesionym odwołaniem. Ustalając ostatecznie, że odwołanie dotyczy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. nr [...] z [...] stycznia 2009 r. organ pominął milczeniem kwestię daty doręczenia tejże decyzji. Ustalenie daty doręczenia stronie decyzji Kierownika Biura z [...] stycznia 2009 r. było istotną okolicznością w sprawie. Od niej rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki listowej poleconej nr nadawczy [...] jednoznacznie wynika, że skarżąca odebrała decyzję w dniu 30 stycznia 2009 r. (dowód k 98-99 akt adm.). Zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 13 lutego 2009 r. (piątek). Skarżąca była prawidłowo pouczona w decyzji z [...] stycznia 2009 r. o sposobie jej zaskarżenia. Odwołanie zostało wniesione listem poleconym nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 9 marca 2009 r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego art. 129 § 2 kpa. Pomimo tego formalnego uchybienia odwołanie to zostało przez organ administracyjny rozpatrzone. Reasumując, skarżąca nie dochowała terminu przewidzianego na wniesienie odwołania. W takiej sytuacji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, stosownie do art. 134 k.p.a., powinien był wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia. Rozpatrzenie odwołania złożonego z uchybieniem terminu stanowi zaś w ocenie Sądu rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a więc decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 k.p.a). Powyższe czyniło zasadnym stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a tym samym wyeliminowanie skarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Wykazanie ww. przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji jest okolicznością przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście zaskarżonej decyzji. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Powyższej oceny w sprawie nie zmienia fakt zauważonego błędu pisarskiego co do daty wystawienia zaskarżonej decyzji. Nosi ona datę roku 2008 nie mniej jednak z treści rozstrzygnięcia, daty wskazywanej decyzji pierwszoinstancyjnej, z uzasadnienia i przywołanych w nim dokumentów z datą późniejszą (decyzji I instancji, odwołania, postanowienia o niedopuszczalności odwołania, skargi na nie oraz postanowienia uchylającego postanowienie o niedopuszczalności odwołania) jednoznacznie wynika, że w kompozycji decyzji zawarty jest błąd pisarski co do roku. Zamiast roku 2009 wskazano rok 2008. Błąd taki jest usuwalny postanowieniem o sprostowaniu. Mimo istnienia błędu pisarskiego nie było przeszkody w stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe ustalenia faktyczne i prawne. Z tych względów Sąd orzekł jak w wyżej.