I OZ 659/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. i A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 258/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. i A. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie A. i A. małżonkowie W., reprezentowani przez adwokata wnieśli skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego. W skardze zawarli wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczania kosztów sadowych. W dniu 15 marca 2010 r., na wezwanie Sądu, skarżący złożyli wniosek w powyższym zakresie na urzędowym formularzu. Z zawartego we wniosku skarżących oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wraz z wnioskodawcami pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym dwójka ich dzieci. A. W. uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3 100 zł, a A. W. uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości 3 423 zł. Ponadto z oświadczenia wynika, że skarżący posiadają mieszkanie o powierzchni 38 m². Pismem z dnia 11 czerwca 2010 r. wezwano skarżących do złożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowych dokumentów, pozwalających na pełne wyjaśnienie ich sytuacji majątkowej w postaci: dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym (rachunków i faktur za ostatnie trzy miesiące wskazujących na bieżące koszty utrzymania), zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę oraz wysokości osiągniętego dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Ponadto skarżący zostali wezwani do złożenia dodatkowego oświadczenia wyjaśniającego rozbieżności pomiędzy oświadczeniem zawartym w rubryce 12 formularza wniosku, z którego wynika, że nie zatrudniają oni i nie pozostają w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym, a faktem ustanowienia w niniejszej sprawie pełnomocnika z wyboru w osobie adwokata. Wezwani zostali także do wskazania źródeł dochodu, z których pokrywają koszty zastępstwa prawnego w niniejszej sprawie. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 21 czerwca 2010 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie nadesłali żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 lipca 2010 r. odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podał, że stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że w przypadku, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak podniósł Sąd, instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący odstępując od złożenia wymaganych dokumentów nie uzupełnili oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zatem nie wykazali że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. W. i A. W. zaskarżając w całości powyższe postanowienie i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zdaniem skarżących dane zawarte w przedmiotowym wniosku szczegółowo odzwierciedlają ich sytuację majątkową i nie jest konieczne dodatkowe ich uzupełnianie. Ponadto, w ich ocenie, podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje zawarte we wniosku, który strona składa na urzędowym formularzu, natomiast przedkładanie dodatkowych dokumentów powinno mieć charakter wyjątkowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Może być ono przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na urzędowym formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym. Jednocześnie, w razie uznania przez Sąd, że dane zawarte w formularzu są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwość, ustawa przewiduje (art. 255 p.p.s.a.) możliwość skierowania do wnioskodawcy wezwania do dostarczenia w wyznaczonym terminie dodatkowego oświadczenia, czy przedłożenia dokumentów źródłowych. Czynności te podejmowane są w celu umożliwienia stronie należytego uzasadnienia i udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania, w jego interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. W świetle złożonego w niniejszej sprawie przez skarżących lakonicznego oświadczenia o ich sytuacji materialnej oraz podniesionych przez Sąd I instancji rozbieżności w treści wniosku nie budzi wątpliwości uznanie, że złożone oświadczenie jest niewystarczające. Skoro na wezwanie Sądu z dnia 11 czerwca 2010 r. skarżący nie przedłożyli żądanego uzupełnionego oświadczenia, to Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji