II SO/Ol 39/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy z wniosku A. Z. o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego grzywny za niezastosowanie się do obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia wymierzyć Dyrektorowi Aresztu Śledczego grzywnę w kwocie 50 zł (pięćdziesiąt złotych) za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność organu w wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie uposażenia za okres od "[...]" do "[...]" wraz z aktami administracyjnymi tej sprawy. A.Z. złożył wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. grzywny z powodu naruszenia przez ten organ art. 54 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podał, iż pomimo ustawowego obowiązku organ ten nie przekazał w terminie 30 dni jego skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., wniesionej za pośrednictwem organu w dniu 14 października 2009r., na bezczynność tego organu w sprawie decyzji administracyjnej lub postanowienia dotyczącego uposażenia za okres od 23 maja 2009r. do 31 maja 2009r. Wskazał, iż organ zwrócił skarżącemu jego skargę, w związku z czym skarżący wniósł ją bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. w dniu 17 listopada 2009r. W odpowiedzi na wniosek skarżącego Dyrektor Aresztu Śledczego w B. reprezentowany przez radcę prawnego – D.O. wniósł o jego oddalenie. Podniesiono, iż po przeanalizowaniu skarg na bezczynność wniesionych przez A. Z. nie znaleziono podstaw do zmiany lub uchylenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Organ pozostawał w przekonaniu, iż skoro wnioskodawca nie jest już funkcjonariuszem służby więziennej to Dyrektor Aresztu Śledczego w B. nie jest już jego przełożonym w sprawach osobowych i zarazem organem administracji publicznej w zakresie wydawania decyzji administracyjnych dotyczących spraw osobowych wnioskodawcy. Powołano się przy tym na treść art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej podnosząc, iż Dyrektor Aresztu Śledczego w B. wydaje decyzje administracyjne w sprawach osobowych funkcjonariuszy, czyli od momentu nawiązania stosunku służbowego do jego rozwiązania, a wnioskodawca takim funkcjonariuszem nie jest. W związku z tym skargi zwrócono wnioskodawcy z wyjaśnieniem przyczyn zwrotu. Jednocześnie podano, iż po otrzymaniu pisma z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. organ niezwłocznie udzielił odpowiedzi załączając stosowne dokumenty. Wskazano, iż organ nie zamierzał działać przeciwko interesom wnioskodawcy w dochodzeniu jego praw, gdyż udzielił mu odpowiedzi, a ponadto w sprawach nie pozostawał bezczynny i wnioskodawca otrzymywał wyczerpujące informacje. W związku z tym w ocenie organu obowiązek określony w art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, choć po terminie, ale został wykonany i nałożenie grzywny jest niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przy czym w myśl § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1 przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie zaś do art. 55 § 1 powołanej ustawy w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Z uregulowań tych wyraźnie wynika, iż na organie administracji publicznej, do którego wpływa skarga skierowana do sądu administracyjnego spoczywają określone obowiązki. Niezależnie zatem od stanowiska organu w kwestii dopuszczalności skargi, czy jej zasadności jego powinność sprowadza się do przekazania skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od jej wniesienia. Natomiast niewykonanie tego obowiązku skutkuje sankcją w postaci możliwości wymierzenia przez sąd grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 listopada 2009r. (Sygn. akt II GPS 3/09) stanął na stanowisku, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi w trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Uznano bowiem, iż art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma nie tylko funkcję dyscyplinującą, ale także represyjną, a nawet prewencyjną. Funkcja dyscyplinująca aktualizuje się bowiem w przypadku, gdy organ nie dopełnił czynności przekazania akt w ustawowym terminie, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Jednakże przekroczenie terminu przekazania akt wiąże się także z funkcją represyjną za niedopełnienie czynności nakazanych prawem w określonym terminie. Ta funkcja - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – znajduje również uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez uzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto ukaranie grzywną ma funkcję prewencyjną, gdyż służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości zarówno przez ukarany organ, jak i inne organy. W niniejszej sprawie skarga A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w sprawie uposażenia za okres od 23 maja 2009r. do 31 maja 2009r. wpłynęła do organu – jak podano w piśmie z dnia 14 stycznia 2010r. (k. 10) - w dniu 14 października 2009r. Zatem termin do przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę upłynął w dniu 13 listopada 2009r. W tym terminie obowiązek ten nie został spełniony, bowiem organ odesłał skargę jej autorowi wskazując, iż nie jest on już funkcjonariuszem służby więziennej, a Dyrektor Aresztu Śledczego w B. nie jest organem administracji publicznej wobec osoby nie związanej stosunkiem służbowym z jednostką służby więziennej i nie może wydawać w sprawach tej osoby decyzji administracyjnych. W związku z tym skarżący wystąpił bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., który następnie odesłał skargę do organu (do organu pismo to wpłynęło w dniu 23 listopada 2009r.). Dopiero na skutek przesłania skargi przez Sąd organ w dniu 9 grudnia 2009r. nadesłał akta sprawy oraz odpowiedzią na skargę (sygn. akt "[...]"). Postępowanie organu w niniejszej sprawie niewątpliwie wypełnia przesłankę określoną w art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez organ okoliczność, iż zwrócił on skarżącemu skargę z obszerną informacją, a po nadejściu skargi z Sądu niezwłocznie nadesłał akta sprawy, gdyż organ nie wypełnił swojego ustawowego obowiązku przekazania skargi sądowi w określonym terminie. Wskazać przy tym należy, iż powołany przepis art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, gdyż sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, iż przy rozstrzyganiu wniosku należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Jak jednak wskazano wyżej wymierzenie organowi grzywny ma jednak na celu nie tylko zdyscyplinowanie organu, ale stanowić ma również sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd może uwzględnić wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny, mimo że spełnienie przez organ obowiązku nastąpiło, zanim jeszcze skarżący wniósł o wymierzenie grzywny i bez względu na okoliczność, że uchybienie terminu spełnienia obowiązków z art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie było znaczne. W rozpoznawanej sprawie nie ma, co prawda, potrzeby wymierzania grzywny w celu zdyscyplinowania organu do wykonania obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, gdyż organ wykonał ten obowiązek. Należy mieć jednak na uwadze, że uczynił to z uchybieniem terminu. Wymierzona grzywna stanowi więc sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy sądowoadministracyjnej bez nieuzasadnionej zwłoki, a jej wymierzenie w takiej sytuacji pełni nie tylko funkcję represyjną, ale ma ono także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości. Odnosząc się do wysokości wymierzonej grzywny, to jest ona współmierna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazać należy, iż ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określono w art. 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Sąd określając wysokość grzywny, bierze pod uwagę takie elementy, jak charakter sprawy, okres pozostawania przez organ w bezczynności oraz podjęte w danej sprawie przez organ działania w celu załatwienia sprawy. Sąd orzekający uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, wymierzona grzywna w kwocie 50 zł będzie stanowić adekwatną dolegliwość za wykonanie ustawowego obowiązku przekazania skargi z uchybieniem terminu oraz wpłynie na prawidłowe działanie organu w przyszłości. Ponieważ organ wykonał obowiązek przekazania skargi w krótkim terminie po otrzymaniu pisma z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., a nadto ponieważ skarżący złożył wiele wniosków o wymierzenie grzywny Sąd uznał, że ustalona kwota grzywny stanowić będzie dostateczną dolegliwość dla organu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 55 § 1ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.