II OZ 480/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 813/09 o odmowie przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. A. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – w oparciu o przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." – odmówił skarżącej M. A. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] października 2009 r., w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że pismem z dnia 24 listopada 2009 r. M. A. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi na ww. postanowienie z dnia [...] października 2009 r. We wniosku wyjaśniła, że uchybiła terminowi bez własnej winy. Wskazała, że w zaskarżonym postanowieniu organ administracji nie podał swego adresu, a koperta, w której przesłono skarżącej postanowienie organu uległa zniszczeniu. Skarżąca ustaliła adres organu - ul. Lubomelska 1-3 w Lublinie - korzystając z informacji zawartej w książce telefonicznej. Na ten adres przesłała skargę w terminie tj. w dniu 14 listopada 2009 r. Niestety okazało się, że adres podany w książce był nieaktualny, toteż poczta zwróciła jej przesyłkę z adnotacją "adresat nieznany". Wobec powyższego skarżąca w dniu 26 listopada 2009 r. złożyła skargę, tym razem już na właściwy adres organu - ul. Karłowicza 4, jednakże z przekroczeniem 30 dniowego terminu do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, a to spowodowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu 30 dniowy termin do wniesienia skargi jest wystarczający do ustalenia prawidłowego adresu organu, za pośrednictwem którego należy skargę przedłożyć sądowi administracyjnemu. Sąd podniósł, że skarżąca ustalając przedmiotowy adres oparła się o dane zawarte w nieaktualnej książce telefonicznej, nie korzystając z żadnych innych źródeł informacji. Podkreślił, że w aktach administracyjnych znajduje się wcześniejsze pismo skarżącej kierowane do organu i przesłane przez nią na właściwy adres organu. Nadto w aktach tych znajduje się pismo organu adresowane do skarżącej, w którym zamieszczono właściwy adres organu. Powyższe, w ocenie Sądu, wskazuje, że skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca M. A., wnosząc o jego zmianę. Uzasadniając powyższe podniosła, że w zaskarżonym przez nią do Sądu postanowieniu Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia z dnia [...] października 2009 r. organ nie zamieścił informacji o swym adresie, co doprowadziło do komplikacji zaistniałych w sprawie. Zdaniem skarżącej zastrzeżenia budzi działanie Poczty przy doręczaniu adresatowi przesyłki nadanej przez skarżącą, bowiem Poczta nie podjęła próby ustalenia prawidłowego adresu "jedynej w województwie instytucji" – tj. Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżąca wskazała również, że "obciążona codzienną walką o utrzymanie rodziny z bardzo skromnych środków" nie była w stanie dochować terminu do wniesienia skargi do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, a zatem nie może odnieść zamierzonego skutku. Wskazać należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej już od dawna przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (tak: H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333), mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia, nieprawidłowe doręczenie pisma sądowego (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 3, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 263). W świetle powyższego za słuszne należy uznać przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Okoliczności sprawy wskazują bowiem, że kilka miesięcy przed wniesieniem skargi skarżąca miała wiedzę o tym jaki jest właściwy adres organu, bowiem prowadziła korespondencję z organem (otrzymała pismo organu opatrzone jego adresem oraz przesłała własne pismo do organu). Nadto podkreślić należy, że obecnie istnieje cały szereg możliwości ustalenia adresu organu administracji i jedynym przekaźnikiem takiej informacji nie jest już książka telefoniczna. Z możliwości tych musiała zresztą skorzystać sama skarżąca, gdyż po zwróceniu jej przez pocztę przesyłki kierowanej do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na niewłaściwy adres ustaliła adres prawidłowy i złożyła skargę w siedzibie organu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy skarżącej nie może też świadczyć trudna sytuacja finansowa rodziny skarżącej. Na marginesie niejako wskazać należy, że powyższy argument mógłby stanowić uzasadnienie dla ewentualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego należało stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie słusznie oddalił wniosek skarżącej o przywrócenie tego terminu wobec niezachowania podstawowej przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu, określonej w art. 86 § 1 p.p.s.a., czyli braku winy strony. Z przytoczonych wyżej względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.