I SA/Bd 36/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę I SA/Bd 36/40 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] czerwca 2009r. M. K. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne. Decyzją z dnia [...] września 2009r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika w tym z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę naliczonych od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek. Jednocześnie organ umorzył postępowanie w sprawie w zakresie wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu wskazano, że przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. prowadząc działalność gospodarczą nie dopełniło obowiązku opłacania składek na obowiązkowe ubezpieczenia, wobec czego przeniesiono odpowiedzialność za ich spłatę na członków zarządu tj. skarżącego oraz S. W. Organ wskazał na brak możliwości stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności z powodu niewystąpienia przesłanek umorzenia z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) oraz ze względu na brak możliwości zastosowania przepisów wynikających z art. 28 ust. 3a tej ustawy. Pismem z dnia [...] października 2009r. skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie strony w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, w szczególności, gdy skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, żadnych wierzytelności, udziałów w firmach i przedsiębiorstwach. Ponadto, pominięta została przesłanka mówiąca o niezaspokojeniu należności z tytułu składek w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym spółki [...]. Tym samym zdaniem skarżącego, nieuzasadnione i błędne było przyjęcie przez ZUS, że nie zachodzi całkowita nieściągalność, w szczególności uzasadnianie możliwości dochodzenia należności od odpowiadającego solidarnie z wnioskodawcą S. W., gdy nie ma to znaczenia dla oceny zasadności umorzenia należności w stosunku do skarżącego. Również w ocenie skarżącego, za błędne należało uznać stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Decyzją z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2009r. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie KSI ZUS ustalono, iż strona uzyskuje obecnie wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia na rzecz [...] s.c. w wysokości [...] zł. brutto. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 wynika, iż skarżący wypracował dochód w kwocie: [...] zł., natomiast w 2008r. odpowiednio: [...] zł. i [...] zł. Skarżący nie ma udziałów w firmach i przedsiębiorstwach, wierzytelności, ruchomości ani majątku nieruchomego; nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] stanowi własność żony; ponoszone koszty związane z bieżącym utrzymaniem kształtują się na poziomie około [...] zł, ponadto na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwoje studiujących dzieci oraz niepracująca żona. Po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w świetle przepisów art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Istnieje możliwość wdrożenia egzekucji z rachunku bankowego bądź za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, tym samym nie wystąpiła przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 cyt. ustawy. W związku z powyższym zdaniem organu w niniejszej sprawie nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 6 bowiem na obecnym etapie nie można przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto organ wskazał, iż wbrew stanowisku skarżącego istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że istnieje możliwość dochodzenia długu od drugiego członka zarządu, tym samym wyłączona jest przesłanka o niezaspokojeniu należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. Organ podkreślił również, że wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto organ odwoławczy ponownie stwierdził, iż art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma zastosowanie jedynie wobec należności w postaci składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, a więc dotyczy składek na obowiązkowe ubezpieczenia za osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie znajduje on zastosowania. Wyjaśnił również, że przywoływany przez skarżącego § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazuje jedynie na kategorie osób mogących wnioskować o umorzenie należności z tytułu składek, podczas gdy to art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje jakie należności mogą zostać umorzonej oparciu o przepisy przywoływanego rozporządzenia. Na decyzję organu II instancji M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 28 ust. 1, ust. 2 ust. 3 pkt 4 oraz pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie przez Prezesa ZUS, że w stosunku do skarżącego nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia, - art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3a oraz 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku § 2 pkt 3 z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez błędne przyjęcie przez Prezesa ZUS, że przepisy te dotyczą jedynie osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, - art. 77 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie doprowadzające do przyjęcia braku spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia, - art. 107 k.p.a. poprzez niepowołanie przez organ wyczerpującej podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w ocenie Sądu organ administracji publicznej nie dopuścił się naruszeń prawa, które uzasadniałyby usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) - zwana dalej u.s.u.s - należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 i 3 zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Analizując stan faktyczny sprawy pod kątem całkowitej nieściągalności, o której to mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., należy przyznać rację Prezesowi ZUS w związku z uznaniem, iż w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek z powołanego unormowania. Przeprowadzone postępowanie w przedmiocie umorzenia należności składkowych wykazało, że zobowiązany, co prawda nie posiada żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomości, niemniej osiąga stały dochód w wysokości [...] zł. Ponadto należy również podkreślić, iż w stosunku do skarżącego nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne tym samym przedwczesnym byłoby na tym etapie postępowania stwierdzenie stanu całkowitej nieściągalności zaległości. Zasadnie wobec tego faktu organy rozpatrujące sprawę przywołały przepis ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujący kolejność zaspakajania należności składkowych, a mianowicie art. 24 ust. 3 u.s.u.s. Przepis ten przewiduje uprzywilejowanie ZUS w zakresie prowadzonej egzekucji. Wynika z niego, że należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji przed innymi wierzytelnościami, z wyjątkiem kosztów egzekucyjnych, należności za pracę, należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, jak również kosztów ostatniej choroby i kosztów pogrzebu dłużnika, w wysokości odpowiadającej miejscowym zwyczajom. Podnieść także należy, iż bezsprzecznie, co również podkreśliły organ sytuacja skarżącego jest trudna jednakże uzyskiwane przez niego dochody oraz możliwość uzyskania w przyszłości dodatkowego źródła zarobkowania umożliwiają prowadzenie postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego. Wobec przywołanej argumentacji, wspartej stosownymi regulacjami, stwierdzić należy, że w przypadku braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Podstawowym zagadnieniem, które należało rozstrzygnąć oceniając zaskarżoną decyzję - po ustaleniu, że w sprawie nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności - była kwestia czy przepis art. 28 ust 3a u.s.u.s, przewidujący możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ma zastosowanie do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia tylko w odniesieniu do składek na ubezpieczenia własne tych płatników, czy też w odniesieniu do wszystkich składek płaconych przez nich, pod warunkiem , że są to składki płacone na te ubezpieczenia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, który jest kompletny i nie wymaga uzupełniania, wynika bezspornie, że odpowiedzialność skarżącego z tytułu nieopłaconych składek wynika z przeniesienia na niego odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. [...] z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - decyzja ZUS z [...] stycznia 2007r. A zatem płatnikiem składek była wskazana powyżej spółka. Okoliczność ta jak trafnie zauważył organ dyskwalifikuje zastosowanie w sprawie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s , albowiem przepis ten może znaleźć zastosowanie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Powyższy przepis odnosi się więc do należności z tytułu nieopłaconych składek, w sytuacji gdy ich płatnikiem jest jednocześnie ubezpieczony, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Fakt przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na podstawie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, na osoby fizyczne (skarżącego i S. W.) nie spowodował, że należność z tytułu nieopłaconych składek uzyskała charakter należności, o których mowa w art. 28 ust. 3a. Reasumując w ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera zgodnie z dyspozycją art.107 § 3 k.p.a. wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art.80 kpa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. U. Wiśniewski Z. Pietrasik E. Kruppik-Świetlicka