II OSK 1518/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-10-26
Skład orzekający: NSA Paweł Miładowski, NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, del. NSA Jacek Hyla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegające na usytuowaniu ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki sąsiedniej, stanowi wystarczającą podstawę do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, jeśli nie stwierdzono zagrożenia dla dóbr chronionych prawem publicznym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo naruszenie przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie stanowi wystarczającej podstawy do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, jeśli organ nie stwierdził naruszenia innych przepisów techniczno-budowlanych lub zagrożenia dla dóbr chronionych prawem publicznym. Przepis ten, ograniczając prawo własności i wykraczając poza delegację ustawową, powinien być stosowany z uwzględnieniem prawa sąsiedzkiego i ewentualnych oddziaływań na działkę sąsiednią, które podlegają kontroli sądów powszechnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w którym wybudowano taras i usytuowano budynek w odległości mniejszej niż przewidywał pierwotny projekt od granicy działki sąsiedniej. Organy nadzoru budowlanego odmówiły zatwierdzenia projektu zamiennego, uznając, że narusza on przepisy techniczno-budowlane dotyczące odległości od granicy działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę inwestorów. Inwestorzy wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących odległości od granicy działki.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz decyzje organów obu instancji (Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego), zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. R. i Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 804/09 w sprawie ze skargi S. R. i Z. R. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] października 2009 r. nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Puławach z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 3. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz S. R. i Z.R. kwotę 1200 (słownie: tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. i Z. R. decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, skargę oddalił.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] października 2009 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Puławach z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą S. i Z. R. zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działce nr ewid. 648/2 w P., przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż na działce nr 648/2 w P. znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, w którego elewacji południowo-wschodniej na poziomie parteru i piętra wybudowany został taras o wymiarach 1,87 x 6,97 m, usytuowany w odległości 1,63 m od granicy z działką nr ewid. 650. Odległość ściany z oknami balkonowymi tego budynku od granicy z działką nr 650 wynosi 3,44 m. Organ pierwszej instancji ustalił również, że inwestor posiada decyzję z dnia [...] grudnia 1992 r. o pozwoleniu na budowę, która została zmieniona decyzją z dnia [...] maja 1993 r. w ten sposób, że zmieniono projekt techniczny z typowego W-0232 na indywidualny. W trakcie budowy wskazanego budynku inwestor w sposób istotny odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego w części dotyczącej planu zagospodarowania działki, poprzez przesunięcie usytuowania budynku w stronę granicy z działką nr 650. W 1997 r. inwestor zawiadomił właściwy organ o zakończeniu budowy parteru wymienionego budynku. Organ nie wniósł sprzeciwu. W związku ze stwierdzonym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Puławach ostatecznym postanowieniem z dnia 26 listopada 2008 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych i oceny technicznej. Przedłożona przez inwestorów inwentaryzacja potwierdziła ustalenie, że budynek wykonany został niezgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania działki. Z projektu wynika, że odległość ściany z otworami okiennymi i balkonowymi od granicy z działką nr 650 wynosić powinna 4,00 m, a w rzeczywistości wynosi 3,37 m, natomiast odległość ściany od granicy z działką 648/1 powinna wynosić 3,76, a w rzeczywistości wynosi 3,95 m. W tej sytuacji organ pierwszej instancji, ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nałożył na S. i Z. R. obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy budowie przedmiotowego budynku, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Na podstawie analizy złożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego organ pierwszej instancji ustalił, że narusza on przepisy techniczno-budowlane, w szczególności § 12 ust. 3 pkt 1 litera "a" dotyczący odległości ścian z otworami okiennymi lub drzwiowymi od granicy działki sąsiedniej. Ponadto organ uznał, że zastosowanie w projekcie budowlanym rozwiązania polegającego na zainstalowaniu w oknach i drzwiach balkonowych znajdujących się w ścianie usytuowanej w odległości 3,37 m od granicy działki kurtyn przeciwpożarowych wymaga ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionej z właściwym Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. W związku z tym organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. wezwał inwestorów do usunięcia braków projektu budowlanego zamiennego, poprzez wykonanie ekspertyzy technicznej przez właściwą jednostkę badawczo-rozwojową albo rzeczoznawcę budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionej z właściwym Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Wobec nieuzupełnienia w terminie braków organ pierwszej instancji powołaną wyżej decyzją odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na działce nr 648/2 w P., przy ul. [...].
W wyniku rozpatrzenia odwołania S. i Z. R. organ drugiej instancji utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy, podkreślił jednak, że sprawa niniejsza winna być rozpoznana w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie złożenia przez inwestora wniosku o pozwolenie na budowę i o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę, a więc rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Usytuowanie wolnostojącego jednorodzinnego budynku mieszkalnego ze ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi w odległości od 3,37 do 3,44 m (według inwentaryzacji budynku wykonanej w tej sprawie) od granicy niezabudowanej działki nr 650 narusza § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia.
W tych okolicznościach, pomimo powołania przez organ pierwszej instancji niewłaściwych przepisów techniczno-budowlanych, brak było w ocenie organu odwoławczego podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, gdyż w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy mogłaby zapaść wyłącznie taka sama decyzja.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyli S. i Z. R., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucili, iż organy administracji błędnie zastosowały przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki zamiast przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zdaniem skarżących przedłożony projekt zamienny spełnia wymogi określone w aktualnie obowiązujących przepisach techniczno-budowlanych.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że stwierdzone w niniejszej sprawie istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, dawało organom nadzoru budowlanego podstawę do wszczęcia postępowania w trybie przepisów art. 50 – 51 ustawy Prawo budowlane, tj. wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót oraz oceny technicznej, stwierdzającej zgodność z przepisami zastosowanych rozwiązań oraz nałożenia - po przedłożeniu inwentaryzacji, która potwierdziła istotne odstępstwa od projektu - obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, mającego na celu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi.
Podkreślenia wymaga, że zarówno postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy, jak i decyzja nakładająca obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy nie zostały przez inwestora zaskarżone.
Prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, iż złożony przez skarżących w dniu [...] kwietnia 2009 r. projekt budowlany zamienny narusza przepisy techniczno-budowlane, a zatem brak było podstaw do jego zatwierdzenia.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, projekt ten przewiduje pozostawienie w południowo-wschodniej ścianie budynku, usytuowanej w odległości 3,37 m od granicy działki nr 650, otworów okiennych i drzwi balkonowych, zaopatrzonych w rolety przeciwpożarowe typu MARC K E30 o określonej w projekcie odporności ogniowej (k.115 akt adm. I inst.).
Należy podkreślić, iż usytuowanie ściany z otworami okiennymi i drzwiowymi w odległości 3,37 m od granicy sąsiedniej działki narusza zarówno obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), jak i obowiązujące w dacie wydania pozwolenia na budowę omawianego obiektu i zmiany tego pozwolenia przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.).
Również przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.) stanowiły, iż należy zachować odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m, zaś dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m.
Z przytoczonych unormowań wynika, że przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie projektowania, budowy i użytkowania budynku, o który chodzi w sprawie, jednoznacznie wyłączały i wyłączają możliwość usytuowania ściany budynku mieszkalnego z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki.
Zasadnie zatem organy nadzoru budowlanego odmówiły zatwierdzenia przedłożonego przez skarżących projektu budowlanego zamiennego. Projekt zamienny nie przewiduje bowiem usunięcia niezgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, powstałej na skutek istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Nie może być uznany za zgodny z obowiązującymi przepisami projekt budowlany zamienny, który przewiduje istnienie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku usytuowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy sąsiedniej działki budowlanej. Wprawdzie błędne jest stanowisko organu drugiej instancji, iż zastosowanie w tej sprawie winny mieć przepisy rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r., zamiast aktualnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., lecz jak wskazano wyżej przepisy obu tych rozporządzeń zostały naruszone i nie pozwalają na wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny.
Kwestia zachowania wymogów bezpieczeństwa pożarowego nie może mieć w sprawie niniejszej znaczenia decydującego. O niedopuszczalności zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego przesądza naruszenie wymogów co do odległości ściany z otworami okiennymi i drzwiowymi zwróconej w stronę granicy z działką sąsiednią, określonych w § 12 rozporządzenia z 2002 r. Zamontowanie w otworach okiennych i drzwiowych rolet przeciwpożarowych, przewidzianych w projekcie zamiennym, stanowi niewątpliwie określone zabezpieczenie przeciwpożarowe, nie prowadzi jednak do likwidacji otworów, a tym samym nie usuwa niezgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Jak wynika z projektu, rolety te powinny zamykać się na wypadek pożaru, tworząc osłonę przed ogniem i tylko taka funkcja została dla nich w projekcie przewidziana. Nie stanowią one natomiast stałej przesłony wypełniającej wszystkie otwory i uniemożliwiającej ich otwieranie.
W tej sytuacji, skoro rolety przeciwpożarowe zamontowane miałyby być na oknach i drzwiach balkonowych, których istnienie w sposób oczywisty narusza przepisy rozporządzenia, zbędne, zdaniem Sądu pierwszej instancji, było rozważanie, czy zastosowanie rolet, mających zapobiec rozprzestrzenianiu się ognia spełnia wymogi bezpieczeństwa pożarowego, określone w przepisach § 207 i nast. rozporządzenia.
Niezależnie jednak od powyższego Sąd stwierdził, że trafny jest wyrażony przez organ pierwszej instancji pogląd, że zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. zastosowanie rozwiązań mających na celu spełnienie wymagań określonych w art. 5 i 6 ustawy w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, nastąpić może jedynie stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej, wykonanej przez właściwą jednostkę badawczo-rozwojową albo rzeczoznawcę budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionej z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Wynika to bowiem wprost z powołanego § 2 ust. 2 rozporządzenia. Omawiana ekspertyza dopuszczona została jednak tylko w przypadku nadbudowy, rozbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania budynku, co w sprawie niniejszej nie zachodzi. Projekt budowlany zamienny nie przewiduje bowiem przebudowy budynku.
Skarżący przedstawili projekt budowlany zamienny, który przewiduje niedopuszczalne w świetle warunków technicznych otwory okienne i drzwiowe, nie wskazuje także rozwiązań, popartych wymaganą ekspertyzą, uzgodnioną z właściwymi organami, które pozwoliłyby na uznanie, że wymagania określone w przepisach techniczno-budowlanych zostały spełnione. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego w oparciu o przepis art. 51 ust. 4 ustawy.
Odmowa zatwierdzenia przedłożonego przez skarżących projektu budowlanego zamiennego nie wyłącza możliwości zalegalizowania istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, jakie miało miejsce w tej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż usunięcie otworów okiennych w ścianie budynku skarżących znajdującej się w odległości 3,37 m od granicy z działką nr 650 pozwoli na spełnienie wymogów określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Usunięcie otworów nie musi przy tym polegać na ich zamurowaniu. W praktyce organów administracji i orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, że otwory takie mogą być wypełnione materiałem przepuszczającym światło, spełniającym jednocześnie wymagania w zakresie wytrzymałości i bezpieczeństwa pożarowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli S. i Z. R., zaskarżając tenże wyrok w całości i i zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz procesowego tj.:
1. §12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędną, zawężającą i krzywdzącą wykładnię tego przepisu, która nie uwzględnia zasad współżycia społecznego i słusznego interesu skarżących, przy jednoczesnym braku stwierdzenia szkodliwego oddziaływania na nieruchomość sąsiednią;
2. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez to, że Sąd pierwszej instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza granice zaskarżenia, mimo, że w tej sprawie powinien i mógł to uczynić.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawierała uzasadnione podstawy.
W pierwszej kolejności wskazać należy na charakter prawny przepisów aktu podstawowego jakim jest rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy uregulowane tym aktem prawnym mają za zadanie służyć bezpieczeństwu obiektów budowlanych i zapobiegać zagrożeniom dla życia, zdrowia a także mienia. Także wymogi dotyczące odległości w jakiej powinny być usytuowane budynki od granicy z sąsiednią działką budowlaną o czym stanowi § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa na które wskazano powyżej.
Tymczasem organy administracji publicznej obu instancji po ustaleniu, iż ściany zawierające otwory okienne usytuowane są w odległości mniejszej niż wymagana przepisem rozporządzenia uznały, iż stanowi to podstawę do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego nie badając, czy niezgodność ta zagraża bezpieczeństwu obiektu budowlanego lub innych prawem chronionych dóbr.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 5/10, zgodnie z którym kwestia odległości budowy od granicy z działką sąsiednią, pomimo że mowa jest o niej w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy - Prawo budowlane w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, w pewnych okolicznościach w ogóle nie ma charakteru przepisów techniczno-budowlanych, lecz dotyczy prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego. Jeżeli odstąpienie od warunków technicznych nie wiąże się z powstaniem zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym np. wprowadzeniem groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia to wadliwym byłoby uznanie na gruncie publiczno-prawnym wynikającym z przepisów Prawa budowlanego o naruszeniu przepisów techniczno budowlanych uniemożliwiającym zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego.
Stanowisko takie znajduje również uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 1999 r., sygn. akt P 9/98. Trybunał podkreślił, że ustawa Prawo budowlane w art. 7 ust. 1 wyraźnie określa, że za przepisy techniczno-budowlane uważa się przepisy określające warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, oraz przepisy określające warunki techniczne użytkowania obiektów budowlanych. W ocenie Trybunału, materia dotycząca budowy przy granicy nieruchomości nie należy do przepisów techniczno-budowlanych. W uzasadnieniu wyroku podkreślono również, że delegacja określona w art. 7 ustawy Prawo budowlane zezwala wyłącznie na uregulowanie warunków technicznych, a więc przepisów techniczno-budowlanych, nie zawiera natomiast, tak jak żaden inny przepis Prawa budowlanego, upoważnienia do jakiegokolwiek doprecyzowania, czy też uzupełnienia procedury określonej w art. 9 ustawy.
Nie ulega wątpliwości, że przepis rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wskazujący na sposób usytuowania budynku względem działki sąsiedniej, ogranicza natomiast konstytucyjne prawo własności. Jak wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw osób, nie mogą przy tym naruszać istoty wolności i praw. Tymczasem, żaden z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie wskazuje na ograniczenie prawa własności poprzez określenie odległości od granicy nieruchomości na której nie jest możliwe usytuowanie budynku. Takiego ograniczenia w szczególności nie zawiera ani art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, w którym sformułowano delegację do wydania rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, ani przepis art. 5 tej ustawy określający wymagania dotyczące inwestycji budowlanych.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż sama niezgodność projektu budowlanego zamiennego z zapisem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie uzasadnia odmowy zatwierdzenia takiego projektu, w sytuacji gdy organ nie stwierdził naruszenia innych przepisów techniczno-budowlanych. Przepis § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia wykracza poza delegację ustawową ograniczając przy tym konstytucyjne prawo własności, co powoduje konieczność odmowy jego zastosowania w sytuacji gdy sposób usytuowania nieruchomości na działce nie wiąże się z konkretnym niebezpieczeństwem dla dobra chronionego prawem. W sytuacji takiej, sposób usytuowania budynku jak już wskazano powyżej ogranicza się wyłącznie do prawa sąsiedzkiego i ewentualnych oddziaływań realizowanej nieruchomości na prawa właściciela działki sąsiedniej, co z kolei jako domena prawa cywilnego może podlegać kontroli sądów powszechnych.
Ponownie rozpoznające sprawę organy administracji publicznej winny ustalić, czy będący przedmiotem kontroli projekt budowlany zamienny spełnia warunki techniczno-budowlane w tym z zakresu ochrony przeciwpożarowej, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie uwzględniając wskazówki wynikające z przedstawionej interpretacji przepisów prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, na podstawie art. 188 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, uchylając decyzje organów obu instancji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło