I OSK 863/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1490/09 o odrzuceniu skargi M. Ś. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1490/09, odrzucił skargę M. Ś. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 2008, Nr 141, poz. 892 ze zm.- dalej powoływana też jako ustawa pragmatyczna) skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego oraz przeniesienia do rezerwy kadrowej lub do dyspozycji. Oznacza to, że w sprawach wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe została wyłączona kognicja sądu administracyjnego. Wyłączenie kognicji sądu administracyjnego wyklucza również możliwość zaskarżenia decyzji wydawanych w nadzwyczajnych trybach wzruszenia decyzji przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego (w tym stwierdzenia jej nieważności), które swoim przedmiotem obejmują wyznaczenie oficera na inne stanowisko służbowe. Z tych względów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga M. Ś. jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie P.p.s.a.). Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Ś., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając mu: - rażące naruszenie prawa materialnego, czyli art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego błędną wykładnię w wyniku przyjęcia, że skoro ustawodawca w tym przepisie wyłączył kognicję sądów administracyjnych w sprawach, których przedmiotem jest wyznaczenie żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe, to tym samym wyłączona jest możliwość zaskarżenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności takiej decyzji, podczas kiedy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że dotyczy on tylko i wyłącznie skarg na decyzje w sprawach wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe, a nie jest nim objęte wyłączenie kognicji sądów administracyjnych w skargach na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji. W razie nieuwzględnienia powyższego zarzutu, skarżący wytknął Sądowi I instancji rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ust 2 pkt 1 ustawy pragmatycznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które skutkowało naruszeniem: a/ art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; b/ art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; c/ art. 77 ust. 2 i art. 45 ust. 1, art. 30, art. 8 ust. 1 i 2, art. 178 ust. 1, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wedle norm przepisanych. Jednocześnie skarżący zawarł w skardze kasacyjnej wniosek o przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych o następującej treści: "Skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego oraz przeniesienia do rezerwy kadrowej lub do dyspozycji" z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności z zasadami prawa do sądu i zasadą proporcjonalności wyrażonymi odpowiednio w jej art. 77 ust. 2 i art. 45 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadzała się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, iż spod kognicji sądów administracyjnych wyłączone są wszystkie decyzje wydane w sprawach przewidzianych w art.8 ust.2 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych. Zdaniem kasatora takim wyłączeniom podlegają bowiem tylko rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu zwyczajnym, a nie - jak to przyjęto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - także decyzję podjęte w nadzwyczajnych trybach nadzorczych. Powyższy wytyk nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż to nie Sąd I instancji lecz strona skarżąca błędnie interpretuje art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z tym przepisem do sądu administracyjnego nie może być wniesiona skarga na decyzje w sprawach wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego. Wykładnia językowa analizowanej normy nakazuje przyjąć, że pod pojęciem "spraw", o których tam mowa, należy rozumieć sprawy w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. To z kolei prowadzi do wniosku, że spod sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wyłączone są wszelkie decyzje, jakie- stosownie do regulacji zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego- mogą zapaść w przytoczonych w tym przepisie sprawach. W konsekwencji należy więc przyjąć, że skoro ustawa wyłączyła możliwość wniesienia skargi na decyzje określone w art.8 ust.2 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003r, to tym samym wykluczona została możliwość zaskarżenia decyzji wydanych w przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego nadzwyczajnych trybach wzruszania decyzji, jeżeli decyzja będąca przedmiotem takiego postępowania mieści się w katalogu decyzji wymienionych w omawianym przepisie. Oznacza to, że skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje również na decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności między innymi decyzji dotyczącej wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe. Stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie jest zatem prawidłowe i zgodne z dotychczasowym orzecznictwem, akceptowanym także przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Odmienny pogląd prowadziłby do sytuacji, w której art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych byłby pomijany, a sądy administracyjne zostałyby zmuszone do kontroli decyzji w zakresie których ustawodawca wyraźnie wyłączył ich kognicję. Jest to dodatkowy argument wskazujący, że proponowana przez kasatora wykładnia analizowanej normy jest nielogiczna, a tym sam całkowicie nie do przyjęcia. Za nietrafny należy również uznać zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, skutkujące naruszeniem przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że kwestie ograniczenia prawa do sądu żołnierza zawodowego były już oceniane przez Trybunał Konstytucyjny. W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 czerwca 1998 r. sygn. K 28/97 Trybunał stwierdził między innymi, że sprawy wyznaczenia (zwolnienia) lub przeniesienia na stanowisko służbowe, mają osobliwy charakter, gdyż nie wiążą się one w sposób bezpośredni z realizacją konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela. Decyzje w tych sprawach dotykają natomiast uprawnień w ramach stosunku służbowego żołnierzy zawodowych. Stosunek ten oparty jest na podporządkowaniu organom wojskowym i możliwości jednostronnego kształtowania statusu żołnierzy zawodowych przez te organy. Zdaniem Trybunału ograniczenie prawa do sądu w sprawach wyznaczenia (zwolnienia) lub przeniesienia na stanowisko służbowe jest dopuszczalne wtedy, gdy usprawiedliwione jest koniecznością zapewnienia spójnego i sprawnego funkcjonowania Sił Zbrojnych i zagwarantowania realizacji ich konstytucyjnych zadań, w szczególności określonych w art. 26 Konstytucji. W konsekwencji stwierdzić należy, że ograniczenie prawa do sądu żołnierza zawodowego może dotyczyć takich sporów ze stosunku służbowego, w których to ograniczenie jest usprawiedliwione realizacją tych wartości konstytucyjnych, w tym między innymi w sprawach wyznaczania na stanowisko służbowe. Z akt sprawy wynika, że M. Ś. pełnił służbę na stanowisku służbowym Oficera Sekcji w [...] Brygady Kawalerii Pancernej- WL. Rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Dowódca Wojsk Lądowych zwolnił oficera z zajmowanego stanowiska służbowego wyznaczył go na stanowisko służbowe Oficer Sekcji w [...] Brygada Kawalerii Pancernej – WL. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja ta podjęta została w ramach stosunku służbowego żołnierzy zawodowych i służy ona realizacji konstytucyjnych zadań Sił Zbrojnych, w szczególności tych określonych w art. 26 ustawy zasadniczej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP powołanego przepisu ustawy o służbie żołnierzy zawodowych. Dodać również należy, że przepis art.193 Konstytucji RP odnosi się do uprawnienia sądu, a nie do obowiązku. Sąd orzekający może skorzystać z tego uprawnienia, gdy wątpliwości co do zgodności danego przepisu normatywnego z Konstytucją powziął ten sąd, a nie skarżący. Zatem skarżący nie może skutecznie domagać się przedstawienia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.