II SA/Po 748/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. J. na orzeczenie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 13 lipca 2009r. Nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w P. nr [...] z dnia [...] II. zasądza od Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 257zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego III. określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik Powiatowy Komendant Policji w P. postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2009 roku wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko M. J., zakończone wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 roku, wymierzające skarżącemu karę dyscyplinarną nagany w oparciu o art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. Nr 30 poz. 179). Organ zarzucił skarżącemu, że w nocy z dnia [...] w P., w ramach pełnienia służby w patrolu zmotoryzowanym zatrzymał nietrzeźwego kierującego rowerem na drodze publicznej mężczyznę, a następnie dokonał jego zatrzymania w ramach 48 godzin, sporządzając z tej czynności protokół zatrzymania osoby, gdzie wpisał, iż dane osoby zatrzymanej ustalił na podstawie dowodu osobistego nr [...], co w rzeczywistości nie było prawdą, wypełnił także rubrykę z rysopisem osoby zatrzymanej, jednak przy żadnym z tych zapisów nie zakreślił znaku "X", zgodnie z informacją zawartą na drugiej stronie protokołu, przez co wykonał tę czynność w sposób nieprawidłowy, czym naruszył przepisy art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 244 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555). W uzasadnieniu Powiatowy Komendant Policji w P. wskazał, że wina skarżącego nie budzi wątpliwości, a zebrany w sprawie materiał dowodowy wystarcza do wymierzenia wspomnianej kary. Odwołaniem z dnia [...] czerwca 2009 roku M. J. zaskarżył powyższe orzeczenie dyscyplinarne, domagając się uniewinnienia bądź uchylenia orzeczenia w całości i odstąpienia od ukarania. Skarżący zwrócił uwagę na niewykazanie mu winy, wadliwą budowę uzasadnienia (brak rozstrzygnięcia co do dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia, co do faktów, uznanych za udowodnione, oraz co do stwierdzenia winy), niezastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary oraz niewłaściwą ocenę materiału dowodowego. W uzasadnieniu podniósł, że jego wina nie została ustalona, treść postawionego mu zarzutu jest sprzeczna z uzasadnieniem orzeczenia, zarzut jego zdaniem nie obejmuje czynu, za który faktycznie wymierzono karę nagany, wreszcie kształt orzeczenia dyscyplinarnego nie pozwala na rekonstrukcję toku rozumowania organu, a przez to i merytoryczną kontrolę jego zasadności. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2009 roku Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Powiatowego Policji. Zdaniem organu odwoławczego w świetle przytoczonego w uzasadnieniu stanu faktycznego M. J. niewątpliwie zrealizował zarzucany mu czyn. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podniósł, że odstąpienie od wymierzenia kary na gruncie art. 135j ustawy o Policji ma charakter jedynie fakultatywny, a samo rozstrzygnięcie o winie obwinionego Powiatowy Komendant Policji w P. zawarł w uzasadnieniu. Skargą z dnia [...] sierpnia 2009 roku M. J. wniósł o uchylenie orzeczenia Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji i orzeczenia je poprzedzającego, formułując podobne jak przy odwołaniu zastrzeżenia co do niewykazania winy, wadliwej budowy zarzutu (przypisanie mu odpowiedzialności za czyn nim nie objęty) oraz nieprawidłowej konstrukcji orzeczenia organu II instancji (brak wzmianki o dowodach, które organ uznał za wiarygodne, brak wskazania podstawy prawnej i poprzestanie na określeniu kary z pominięciem orzekania o winie). Skarżący ponownie zwrócił uwagę, iż w toku postępowania nie wykazano by naruszył on – warunkujące przypisanie winy – zasady ostrożności, bądź też by mógł on przewidzieć ich naruszenie. Tym bardziej, że jego zachowanie było zresztą zgodne z prawem. W pozostałym zakresie powtórzył on swoją wcześniejszą argumentację. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] września 2009 roku Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Z kolei w świetle art. 134 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 tejże ustawy – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji. Wedle art. 132 tejże ustawy, policjant odpowiada za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej. Naruszenie to przejawia się w przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków, mających swe źródło w przepisach prawa bądź rozkazach i poleceniach uprawnionego do ich wydania przełożonego. Ustawodawca wskazuje przykładowo w art. 132 ust. 3 pkt 2, iż może ono polegać na zaniechaniu czynności służbowej albo wykonaniu jej w sposób wadliwy, czego zdaniem organów miał się dopuścić skarżący. W świetle art. 135j wspomnianej ustawy, przełożony dyscyplinarny po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, wydaje orzeczenie, na które powinno się składać: (1) oznaczenie przełożonego dyscyplinarnego, (2) data wydania, (3) stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe obwinionego, (4) opis czynu zarzucanego obwinionemu wraz z oceną prawną, (5) uniewinnienie, stwierdzenie winy oraz odstąpienie od ukarania albo ukaranie bądź umorzenie postępowania, (6) uzasadnienie faktyczne i prawne, (7) pouczenie, (8) podpis z podaniem stopnia, imienia i nazwiska przełożonego dyscyplinarnego oraz pieczęć jednostki Policji. Skarżący nie bez racji zwrócił uwagę na fakt pominięcia przez organ I instancji rozstrzygnięcia co do winy. Jeżeli ustawodawca wprost zastrzegł, by element ten miał charakter konstytutywny (niezbędny) i samodzielny, to nie można tak interpretować normy prawnej, by wystarczające było umieszczenie go jako fragmentu uzasadnienia. Wynika to z generalnego założenia, że przesłanką kary jest wina, a nie na odwrót. Tę niewypowiedzianą expresis verbis zasadę można wyprowadzić chociażby z art. 134h ust. 1 ustawy, który to nakazuje wymierzać karę tak, by była współmierna m.in. do stopnia zawinienia. Trafnie zauważa zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 29 stycznia 2008 roku, sygn. akt II SA/Wa 1391/07 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że naruszenie dyscypliny służbowej może mieć charakter tak umyślny, jak i nieumyślny. Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie o winie musi poprzedzać rozstrzygnięcie co do ewentualnej kary, wymierzanej obwinionemu. Orzeczenie dyscyplinarne nie zawierające rozstrzygnięcia co do winy narusza art. 135j ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Powyższej wadliwości nie skorygował organ odwoławczy, utrzymując w mocy wadliwe orzeczenie organu I instancji, czym naruszył przepis art. 138 § 1 kpa. Sąd nie podzielił natomiast wątpliwości zgłoszonych przez skarżącego co do sposobu sformułowania zarzutu. Z jego części wstępnej nie wynika bowiem by organ przypisywał jako naganne zachowanie, wymagane przez przepisy prawa i stosowne pragmatyki ("w nocy z dnia 19 na 20 lipca 2008 roku w P., w ramach pełnienia służby w patrolu zmotoryzowanym zatrzymał nietrzeźwego kierującego rowerem na drodze publicznej mężczyznę, a następnie dokonał jego zatrzymania w ramach 48 godzin"). Wydaje się raczej, że fragment ten służył osadzeniu treści zarzutu w pewnym, określonym kontekście czasowo-sytuacyjnym. Trzeba zwrócić uwagę, że choć postępowanie dyscyplinarne niewątpliwie jest postępowaniem represyjnym, to niemniej sam ten fakt nie upoważnia do prostego przenoszenia rozwiązań znanych procesowi karnemu na grunt – szczególnego – postępowania administracyjnego. Każde z nich ma bowiem swoją własną specyfikę, a ustawodawca odmiennie kształtuje prawa i obowiązki obu organów, orzekających w tych sprawach (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2009 roku, sygn. akt IV SA/Po 428/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego powodu Sąd uznał, iż zarzut skarżącego co do nieprawidłowego sformułowania zarzucanego mu czynu za nieuzasadniony. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 135j ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji i art. 138 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sparwy. W konsekwencji oba wymienione orzeczenia należało uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien w orzeczeniu dyscyplinarnym w sposób wyraźny stwierdzić winę obwinionego bądź też jej brak. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt I wyroku. Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o wykonalności zaskarzonego orzeczenia w oparciu o art. 152 tejże ustawy. /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak