IV SA/Gl 833/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Związku A w C. na ostrzeżenie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie skargi stowarzyszenia na ostrzeżenie organu nadzorującego p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej kwotę [...] zł. ([...] zł.) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem procesowym z dnia [...] r. Związek A w C. wniósł skargę w oparciu o art. 3 § 2 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach na czynności nadzorcze organu nadzorującego - Prezydenta Miasta C. w postaci ostrzeżenia z dnia [...] r., nr [...] oraz na wniosek z dnia [...] r., skierowany do Sądu Rejonowego [...], Wydziału [...], w przedmiocie uchylenia uchwał podjętych przez Stowarzyszenie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 8 ust. 5 pkt 2 i 28 ustawy Prawo o stowarzyszeniach polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu. Zdaniem skarżącego organ nadzoru wadliwie zastosował w jednym akcie nadzoru łącznie dwa środki nadzoru to jest: ostrzeżenie i żądanie usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie, a nadto nie wskazał ustalonych przez siebie nieprawidłowości, nie określił również terminu w jakim ma nastąpić ich ewentualne usunięcie. W dalszej kolejności skarżący podał, że organ nadzorujący zastosował w tej samej sprawie, już prawomocnie zakończonej wydaniem aktu nadzoru, kolejny środek nadzoru w postaci wystąpienia do sądu z żądaniem uchylenia uchwał podjętych przez Zjazd Delegatów. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta C. wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Popierając pierwszy z wyżej wskazanych wniosków organ nadzoru zaznaczył, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 3 § 2 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem akty nadzoru nad stowarzyszeniami nie maja charakteru aktów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5 podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia ustawy Prawo o stowarzyszeniach organ wskazał, że działając na mocy art. 28 wskazanej ustawy udzielił skarżącemu ostrzeżenia zobowiązując jednocześnie Związek do podjęcia działań mających na celu usunięcie dostrzeżonych nieprawidłowości. Ponadto w związku z niepodjęciem przez skarżącego działań w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem organ nadzorujący wystąpił na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy do sądu z wnioskiem o uchylenie uchwał podjętych niezgodnie ze Statutem. Sygn. akt IV SA/Gl 833/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zobligowany jest zbadać między innymi legitymację skarżącego, zachowanie terminu do wniesienia skargi, a przede wszystkim ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie z regulacją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądu został unormowany w art. 3 § 2 i 3 , art. 4 i art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, nr. 53, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. W myśl art. 3 powołanej ustawy sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt 5 podejmowane z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sygn. akt IV SA/Gl 833/09 Nadto, w świetle art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż zasadą jest dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej jedynie wówczas, gdy organy administracyjne realizują zadania administracji publicznej w formach władczych lub stanowiących, a więc właściwych dla działania administracyjnoprawnego. Tymczasem przedmiotem skargi skarżące Stowarzyszenie uczyniło akt organu nadzorującego w postaci ostrzeżenia z dnia [...] r., nr [...], podjęty na podstawie art. 28 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 855 ze zm.). Przedmiot skargi obejmuje zatem materię dotyczącą nadzoru nad stowarzyszeniami, która uregulowana została w powołanej wyżej ustawie Prawo o stowarzyszeniach, zwanej dalej ustawą. Stosownie do treści art. 8 ust 5 ustawy nadzór nad działalnością stowarzyszeń należy do starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia w zakresie nadzoru nad innymi stowarzyszeniami niż stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego. Organ nadzorujący zgodnie z art. 25 ustawy ma prawo żądać dostarczenia przez zarząd stowarzyszenia, w wyznaczonym terminie, odpisów uchwał walnego zebrania członków oraz żądać od władz stowarzyszenia niezbędnych wyjaśnień. Z kolei zgodnie z art. 26 ustawy w razie niezastosowania się stowarzyszenia do wymagań określonych w art. 25, sąd na wniosek organu nadzorującego może nałożyć grzywnę. W myśl art. 28 ustawy w razie stwierdzenia przez organ nadzorujący, że działalność stowarzyszenia jest niezgodna z prawem lub narusza postanowienia statutu organ ten, w zależności od stopnia i rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości, może wystąpić o ich usunięcie w wyznaczonym terminie, udzielić ostrzeżenia władzom stowarzyszenia, wystąpić do sądu o zastosowanie środka określonego w art. 29. Stosownie do postanowień powołanego wyżej art. 29 ustawy wyłącznie do kompetencji sądu (na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora) należy: udzielenie upomnienia władzom stowarzyszenia, uchylenie niezgodnej z prawem lub statutem uchwały stowarzyszenia bądź rozwiązanie stowarzyszenia, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszenie prawa lub postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub statutem. Na podstawie natomiast art. 32 cytowanej ustawy, wnioski organu nadzoru, Sygn. akt IV SA/Gl 833/09 o których mowa w art. 29 sąd rozpoznaje na rozprawie w postępowaniu nieprocesowym – rejestrowym. Z przytoczonych wyżej regulacji wynika zatem, że organ w zakresie sprawowanego nadzoru nad stowarzyszeniami nie posiada uprawnień do władczego ingerowania w ich merytoryczną działalność, w tym do określania celów, form i sposobów ich działania. Jedynym kryterium stosowania środków nadzoru jest kryterium legalności działania tych podmiotów. Czynności nadzorcze organu nie są podejmowane na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mają charakteru decyzji administracyjnej ani innego aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej. Dopiero sąd powszechny (a nie administracyjny) może podejmować względem stowarzyszenia stosowne środki prawne. Wobec powyższego należy stwierdzić, że sprawy nadzoru nad stowarzyszeniami i sprawy związane z działalnością stowarzyszeń, jako należące do właściwości sądów powszechnych, nie są rozstrzygane w trybie administracyjnym i nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Skoro więc objęty skargą akt organu nadzorującego w postaci udzielenia ostrzeżenia skarżącemu Stowarzyszeniu nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego to skargę należało uznać za niedopuszczalną. Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę odrzucić. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.