II FSK 1403/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Zbigniew Kmieciak, NSA Jan Rudowski, Protokolant Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1919/09 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 września 2009 r. w przedmiocie odmowy rozpatrzenia złożonych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że wzmiankowanym powyżej rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 8 lipca 2009 r., w której stwierdzono niedopuszczalność zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 2 grudnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w wydanym postanowieniu stwierdził, iż nie można zgodzić się z argumentacją Zobowiązanego, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych w trybie tzw. doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.). Wobec niemożności doręczenia przesyłki w sposób określony w art. 42 k.p.a. ani w sposób określony w art. 43 k.p.a., skoro Urząd nie dysponował innym adresem M. K., doręczania przedmiotowej przesyłki dokonano na adres, który był zgodny z adresem zamieszkania podanym przez Zobowiązanego w ramach zgłoszenia rejestracyjnego do tegoż urzędu (NIP-1), po uprzednim sprawdzeniu aktualnego adresu zamieszkania w Centralnym Biurze Adresowym - w trybie art. 44 k.p.a. W ten sposób pozostawiono przesyłkę w oddawczym Urzędzie Pocztowym na okres odpowiednio 7 i 14 dni, umieszczając zawiadomienie o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki dla adresata w skrzynce na korespondencję - art.1 ustawy z dnia 11 marca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2005 r. Nr 78, poz. 682). Ponieważ przesyłka nie została podjęta przez adresata w terminie zatem uważa się, iż doręczenie adresatowi nastąpiło ostatniego dnia terminu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej to jest odpowiednio w dniu 31 grudnia 2004 r. i w dniu 14 lipca 2005 r. Zatem złożone pismem z dnia 2 grudnia 2008 r. zarzuty należało uznać za wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie przepisów: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 48 k.p.a.; art. 34 § 5, art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954; dalej jako "u.p.e.a."), art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 tekst jednolity ze. zm.; dalej: Ordynacja podatkowa) i wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 8 lipca 2009 r. W uzasadnieniu podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W., a w ślad za nimi Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu powołują się z uporem na doręczenie zastępcze określone w art. 44 k.p.a. Skarżący przytoczył przepisy art. 44, art. 48 § 1 i 34 k.p.a. konkludując iż w takim przypadku pisma doręcza się przedstawicielowi ustanowionemu w myśl art. 34 k.p.a. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Rozpoznając sprawę Sąd w pierwszej kolejności zauważył, że występuje problem faktyczno – prawny - czy, użyty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. do korespondencji w postępowaniu egzekucyjnym, adres M.K. celem doręczenia mu wystawionych tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego był adresem zgodnym z art. 42 k.p.a. Powołując się na treść art. 42, 43 i 44 k.p.a. Sąd podkreślił, że organowi egzekucyjnemu znane było miejsce pobytu Zobowiązanego ze zgłoszenia NIP-3 oraz z decyzji wymiarowych dotyczących podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych. Miejscem tym był adres przy ul. H. Był on aktualny aż do dnia 5 października 2006 r., w którym M.K. złożył nowy NIP-3, informujący o zmianie miejsca zamieszkania na ul. P. również w W. Sąd nie kwestionuje tej okoliczności, że Skarżący nie mógł spokojnie zamieszkiwać przy ul. H. z uwagi na złe stosunki z ojcem i bratem, co potwierdza załączonym do skargi wyrokiem Sądu Rejonowego dla W., skazującym ojca i brata Skarżącego za występki popełnione na jego szkodę i z tej to przyczyny zmieniał miejsca pobytowe. Podkreślono jednak, że w postępowaniu restrukturyzacyjnym wskazał adres do doręczeń na ul. K., nie zmieniając jednak adresu pobytu stałego. Tym samym – zdaniem Sądu – Skarżący podkreślił, że adres przy ul. H. nosi cechy adresu z zamiarem stałego tam przebywania. Okoliczność iż organ egzekucyjny poszukiwał innych adresów Zobowiązanego miała związek z informacją udzieloną przez brata Skarżącego o tym, że Zobowiązany nie bywał w mieszkaniu przy ul. H. Doręczenie tytułów na adres przy ul. K. nie było możliwe, był to jedynie adres do doręczeń, a nie adres zamieszkiwania i to w konkretnym postępowaniu. Przepis art. 42 i 44 k.p.a. wyraźnie mówił o miejscu zamieszkania i "drzwiach mieszkania". Z akt sprawy – z adnotacji urzędu pocztowego wynika, że przesyłki były prawidłowo awizowane i przechowywane, na kopertach znajdują się daty awizacji i podpisy doręczycieli pocztowych. Tym samym przesyłki nie mogły być doręczone na adres do doręczeń korespondencji, wskazanym w konkretnej, innej od niniejszej sprawie, gdyż byłaby to czynność bezskuteczna. Zdaniem Sądu, analiza ustaleń faktycznych i okoliczności prawnych wskazuje, że M. K. ze znanych sobie przyczyn nie był zainteresowany ujawnieniem innego miejsca przebywania, o ile faktycznie w innym miejscu przebywał. Nie przestrzegając przepisów meldunkowych, przewidzianych ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.06.139.993), o ile ich nie przestrzegał, Skarżący został pozbawiony możliwości otrzymywania, we właściwym czasie dokumentów do niego kierowanych. Sugestia skargi jakoby Naczelnik Urzędu Skarbowego W. znał jego problemy życiowe i inne miejsca przebywania aniżeli adres przy ul. H. nie została przez Skarżącego udowodniona. Przedstawione przez Skarżącego czynności organu egzekucyjnego wskazujące jego zdaniem na taką koncepcję, w ocenie Sądu świadczą jedynie o próbie kontaktu organu z Zobowiązanym celem sprawnego przeprowadzenia egzekucji. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.), poprzez nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, co stanowi jednocześnie naruszenie obowiązujących przepisów tj. art. 10, art. 44 i art. 48 k.p.a. polegające na uznaniu przez Sąd, że organ doręczył skutecznie odpisy tytułów wykonawczych powiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zapewnił czynny udział strony w postępowaniu; 2) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez fakt, iż Sąd nie tylko nie wyszedł poza granice skargi, ale nie przeanalizował wszystkich jej argumentów (w szczególności nie zastosowania art. 48 k.p.a. oraz nie uwzględnił w całości wszystkich zgromadzonych dowodów i nie odniósł się do części z nich w uzasadnieniu, podczas gdy zobligowany był wydać wyrok na podstawie wszystkich akt sprawy, co stanowi również naruszenie przez Sąd art. 80 k.p.a. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie go do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na wstępie przypomnieć należy, że, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których w sprawie nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami wynikającymi z regulacji prawnych art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W sprawie niniejszej skarżący wniósł zarzuty kasacyjne - merytorycznie oparte na szeregu przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Sprawa rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji nie dotyczyła jednak postępowania "ogólnoadministracyjnego", na przykład doręczeń w takim postępowaniu, ale zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wnoszący skargę kasacyjną w przedstawionych zarzutach kasacyjnych nie zawarł regulacji prawnych normujących instytucję zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjne, które znajdują się w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), nie zaś w k.p.a. Nie wskazał w nich także art. 18 wymienionej ustawy egzekucyjnej, na podstawie którego przepisy k.p.a. można odpowiednio stosować w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wadliwość tych zarzutów stanowi istotną przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania opartej na nich skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy dodatkowo już tylko podnieść należy, co następuje. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przytacza art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przyznając, że na wymienionej podstawie prawnej termin do wniesienia zarzutów zaczyna swój bieg od daty doręczenia tytułu wykonawczego. Jeżeli więc tytuł wykonawczy nie został zobowiązanemu w sposób zgodny z prawem doręczony, nie można było również wnieść zarzutów w terminie wskazanym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W takiej sytuacji, zastosowanie wskazanej instytucji obrony przed nielegalnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym byłoby przedwczesne. Przywoływanego terminu nie można natomiast zasadnie obliczać od daty dokonaniu jednej z kolejnych przeprowadzonych w sprawie czynności postępowania egzekucyjnego. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.