VI SA/Wa 2121/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skarg M. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzje Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2009 r. nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargi Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] października 2009 roku Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołań M. Sp. z o.o. od: -decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 roku w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez Z. P. w okresach od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r. oraz od [...] marca 2007 r. do [...] maja 2007 r., -decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 roku w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez K. R. od dnia [...] marca 2005 roku do dnia [...] września 2005 roku, -decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 roku w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez E. F. w okresach od dnia [...] kwietnia 2005 roku do dnia [...] maja 2005 roku oraz od dnia [...] września 2005 roku do dnia [...] września 2005 roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowania odwoławcze. Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy zważył, iż stronami postępowania w wyniku którego wydano decyzje dotyczące stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego był właściwy miejscowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz odpowiednio- Z. P., K. R. i E. F.. Odwołujący się jest płatnikiem składek a zatem w myśl art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych przedmiotowe decyzje zostały doręczone mu jako osobie zainteresowanej. Organ wyjaśnił, iż odwołująca się spółka nie wskazała swojego interesu prawnego co statuowałoby ją jako stronę postępowań. Postępowania odwoławcze zainicjowane odwołaniami wniesionymi przez podmiot nie będący stroną postępowania podlegają umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W skargach złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. Sp. z o.o. zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności poprzez dopuszczenie do sytuacji, w której organ wydaje decyzje wpływającą bezpośrednio na obowiązek skarżącego, odmawiając mu jednocześnie prawa do dokonania weryfikacji instancyjnej wydanego orzeczenia oraz art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i odmówienie skarżącemu statusu strony pomimo istnienia po jego stronie wyraźnego interesu prawnego. W uzasadnieniach skargi podniosła m.in., iż jako płatnik składek na ubezpieczenie zdrowotne ponosi w sposób bezpośredni skutki wydanych przez organ I instancji decyzji w przedmiocie objęcia osób zainteresowanych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Powołując się na orzecznictwo i stanowisko doktryny stwierdziła, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności a także wtedy, gdy, rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Ponadto pozbawienie skarżącej możliwości udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym faktycznie pozbawiłoby ją możliwości kwestionowania podstawy zasadności składek. W ocenie skarżącej bezpośredni związek miedzy decyzjami organu I instancji a obowiązkiem prawnym w postaci konieczności uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne jest wystarczający by przyznać skarżącej status strony postępowania, tym bardziej, iż organ traktował skarżącą w toku postępowania jako stronę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 roku Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt VI SA/Wa 2121/09, sygn. akt VI SA/Wa 2122/09 sygn. akt VI SA/Wa 2123/09 i prowadzenie ich dalej pod sygn. akt VI SA/Wa 2121/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zaskarżone decyzje administracyjne dotyczą rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa skarżącej do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, co sprowadza się do ustalenia posiadania przez nią, lub nie, interesu prawnego. Pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w postępowaniu administracyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona zostało określone w art. 28 k.p.a. w myśl, którego stroną postępowania jest wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawowe znaczenie dla wykładni tego przepisu ma pojęcie interesu prawnego. Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości teza, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują, zatem przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną tegoż podmiotu, przy czym interes prawny musi dotyczyć go bezpośrednio (wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97-LEX nr 43262, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1998 roku, II SA 1351/98 LEX nr 41827). Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 roku I SA 1710/2000, LEX nr 82813). W ocenie Sądu możliwość zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu powinna istnieć aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym. Nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi, które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości (wyrok NSA z dnia 25 października 2006 roku II GSK 163/2006, LEX 274855). Podkreślić należy, iż prawu administracyjnemu obce jest pojęcie prawa podmiotowego pojmowane na wzór cywilistycznego prawa podmiotowego którego treścią jest władztwo podmiotowe upoważniające do rozporządzania uprawnieniami lub zaciągania zobowiązań. Natomiast w prawie administracyjnym uprawnienia i obowiązki jednostek unormowane są każdorazowo w prawie podmiotowym. Są to zawsze uprawnienia lub obowiązki w stosunkach prawnych z administracją państwową, przy czym właśnie organ administracji reprezentujący w danym stosunku prawnym administrację państwową upoważniony jest do tego, aby autorytatywnie je konkretyzować (J. Filipek, Rola prawa w działalności administracji państwa Warszawa 1974, str. 113). W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła odwołania od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] i [...] września 2009 roku w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez: - Z. P. w okresach od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r. oraz od [...] marca 2007 r. do [...] maja 2007 r., - K. R. od dnia [...] marca 2005 roku do dnia [...] września 2005 roku, - E. F. w okresach od dnia [...] kwietnia 2005 roku do dnia [...] maja 2005 roku oraz od dnia [...] września 2005 roku do dnia [...] września 2005 roku. W myśl art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie. Skarżone decyzje dotyczyły stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego przez wyżej wymienione osoby. W postępowaniu ustalającym jedynie czy istniał tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, zakończonym wskazanymi wyżej decyzjami, stronami są właściwy miejscowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz osoba co do której organ stwierdza lub nie podleganie takiemu obowiązkowi a zatem osoba której praw lub obowiązków dotyczy rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Na skarżącą, będącą jedynie płatnikiem składek a nie osobą co do której obowiązek taki został ustalony, decyzje te nie nakładają żadnego obowiązku ani też nie przyznają żadnych uprawnień. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 w/w ustawy do spraw o których mowa w ust. 1 nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tej sytuacji zdaniem Sądu, skarżąca jako płatnik korzysta z uprawnień strony w stosunkach cywilnoprawnych łączących ją ze Z. P., K. R. i E. F. natomiast nie posiada uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Gdy skarżąca jest zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji, to jej interes określić należy jako faktyczny a nie prawny. Interes faktyczny nie tworzy zaś legitymacji procesowej. Legitymację strony określają bowiem przepisy prawna a nie czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Stwierdzić także należy, iż skarżąca nie mogłaby nabyć uprawnień strony poprzez faktyczny udział w postępowaniach administracyjnych. Uczestniczenie podmiotu w postępowaniu administracyjnym nie jest przesłanką nabycia przez ten podmiot statusu strony postępowania, samo faktyczne uczestniczenie nie powoduje uzyskania takiego statusu jeżeli nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 28 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 maja 2001 r. , I SA 2595/99). Zgodnie z art. 38 ustawy o systemie ubezpieczeń w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. Jak wynika z treści tego przepisu organ decyzje " wydaje" co w ocenie Sądu oznacza udostępnienie płatnikowi treści danej decyzji nie wskazuje natomiast, że stroną w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem takiej decyzji jest także płatnik. Reasumując powyższe rozważania Sąd podzielił stanowisko organu, iż skarżąca nie była legitymowana do wystąpienia z odwołaniami od w/w decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] i [...] września 2009 r. Jeżeli zatem organ odwoławczy prowadząc postępowanie nie stwierdził według omówionych wyżej kryteriów prawnych przymiotu strony skarżącej, decyzje o umorzeniu postępowań z odwołań od decyzji organu I instancji podjęte na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. odpowiadają prawu. Wobec niezasadności zarzutów skarg oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięć, które sąd ma obowiązek badać z urzędu – skargi należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.