VI SA/Wa 1961/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2010 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieprowadzenie klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2009 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie wymierzenia E. B., prowadzącej Z., kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za nieprowadzenie klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] marca 2009 r. upoważnieni pracownicy Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] (dalej określanego jako Wojewódzki Inspektor JHARS) przeprowadzili kontrolę w Z.. W protokole kontroli z dnia [...] marca 2009 r. stwierdzono, że kontrolowany podmiot nie prowadzi klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP, co stanowi naruszenie art. 15a ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.; dalej określana jako "ustawa o jakości handlowej") w zw. z art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizacją rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. U. L 299 z 16 listopada 2007 r., str. 1 z późn. zm. zwane dalej rozporządzeniem 1234/2007). W wyniku poczynionych ustaleń organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne i zawiadomił o tym stronę pismem z dnia [...] marca 2009 r. W toku postępowania pełnomocnik skarżącej złożył pisemne oświadczenie, w którym stwierdził, że zakład nie prowadzi klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP, ponieważ jest prowadzone skórowanie całych tusz wieprzowych przed otwarciem jamy brzusznej. Proces skórowania jest zatwierdzony i prowadzony pod nadzorem Powiatowego Lekarza Weterynarii. Zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma możliwości prowadzenia klasyfikacji na oskórowanych tuszach. Do oświadczenia został dołączony schemat technologiczny procesu skórowania. E. B. pismem z dnia [...] marca 2009 r. zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z prośbą o zajęcie stanowiska, podanie metod lub sposobów wykonania uregulowań przepisów wspólnotowych dotyczących klasyfikacji w systemie EUROP. Z takim samym pismem skarżąca zwróciła się także do profesora S. W. z Katedry [...] Uniwersytetu [...]. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, że Ministerstwo podjęło starania celem uzyskania stanowiska Komisji Europejskiej odnośnie kwestii klasyfikacji tusz. Prowadzona dotychczas korespondencja w tej sprawie nie pozwoliła uzyskać jednoznacznej odpowiedzi. W chwili obecnej nie ma podstaw do zwolnienia ubojni z prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Wojewódzki Inspektor JHARS w [...] powołując się na art. 40a ust. 1 pkt 5, w związku z art. 15a ust. 1 i art. 21 ustawy o jakości handlowej oraz art. 42 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1000 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skórowanie i przetwarzanie 100% uzyskanych tusz wieprzowych na własne potrzeby nie usprawiedliwia braku samej klasyfikacji i nie zwalnia z odpowiedzialności z tego tytułu. Do dnia kontroli ubojnia nie podjęła obowiązkowej klasyfikacji tusz wieprzowych pomimo tego, że w latach 2007-2008 ubijała średniorocznie powyżej 200 sztuk, nie posiada aparatu do klasyfikacji, nie zatrudnia rzeczoznawców i nie sporządza protokołów z ustalania klas jakościowych tusz wieprzowych. Organ wziął pod uwagę niski stopień szkodliwości czynu i wymierzył karę w najniższej wysokości. Odwołanie od tej decyzji wniosła E. B.. W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż klasyfikacja tusz wieprzowych w zakładzie skarżącej jest niemożliwa ponieważ: 1/ rozliczenie z dostawcami trzody chlewnej następuje wg wagi żywej - zakład posiada stosowne umowy na dostawę żywca i formę rozliczania; 2/ zakład jest producentem skór wieprzowych; 3/ proces skórowania jest zatwierdzony i prowadzony pod nadzorem Powiatowego Lekarza Weterynarii; 4/ skóry zdejmowane są na linii ubojowej na sucho w momencie przejścia z części brudnej hali uboju na czystą (krupon nie jest oparzany i nie jest z niego zdejmowana szczecina) przed otwarciem jamy brzusznej; 5/ zgodnie z Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 nie ma możliwości prowadzenia klasyfikacji na oskórowanych tuszach (klasyfikację można przeprowadzać na tuszach wykrwawionych, pozbawionych szczeciny, raciczek, kompletu jelit i ośrodków oraz narządów płciowych). Skarżąca podniosła ponadto, że wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz do profesora S. W. - Przewodniczącego Rady Klasyfikacyjnej o zajęcie stanowiska, podanie metod lub sposobów wprowadzenia klasyfikacji w systemie EUROP. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Główny Inspektor JHARS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 15a ust. 1 ustawy o jakości handlowej, tusze wieprzowe oraz wołowe poddaje się klasyfikacji i oznacza się znakiem klasy jakości handlowej ustalonej dla danej tuszy, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach Unii Europejskiej. Stosownie do art. 15a ust. 3 powołanej ustawy, obowiązek ten nie dotyczy jednak: 1) tusz pochodzących ze świń użytych do rozrodu; 2) tusz wieprzowych pochodzących z rzeźni, w których poddaje się ubojowi: a) nie więcej niż 200 świń tygodniowo średniorocznie lub b) wyłącznie świnie urodzone i tuczone w tuczarniach tych rzeźni oraz dokonuje się rozbioru wszystkich uzyskanych tusz. Kontrolowany podmiot nie był zwolniony od prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych. Przesłanki zwolnienia producenta z prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie mięsności EUROP są wymienione w katalogu zamkniętym w art. 15a ust. 3 ustawy o jakości handlowej. Nie można zwolnić przedsiębiorcy z obowiązku klasyfikacji tusz w innych przypadkach niż wymienione w powyższym artykule. W 2008 r. w zakładzie skarżącej ubito [...] sztuk trzody chlewnej, tym samym średniotygodniowy ubój w zakładzie skarżącej przekroczył 200 sztuk zwierząt, co zobowiązywało przedsiębiorcę do prowadzenia w 2009 r. klasyfikacji tusz. Taką liczbę ubitych sztuk stwierdzono na podstawie ankiet kwartalnych, jakie skarżąca przesyłała kwartalnie, do Wojewódzkiego Inspektoratu JHARS w [...]. Organ podkreślił, że rozwiązania prawne w art. 15a ustawy o jakości handlowej są analogiczne jak wymagania określone w przepisach prawa wspólnotowego. Zgodnie z art. 42 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007, wspólnotowe skale klasyfikacji tusz stosowane są zgodnie z przepisami załącznika V w odniesieniu do tusz świń niebędących świniami hodowlanymi. Stosownie zaś do art. 20 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1249/2008 z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie szczególnych zasad wdrożenia wspólnotowych skal klasyfikacji tusz wołowych, wieprzowych i baranich oraz raportowania ich cen (Dz.U.UE.L. 2008.337.3, dalej zwane rozporządzeniem 1249/2008), w drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zdecydować o tym, że stosowanie tej skali nie jest obowiązkowe w przypadku rzeźni: a) dla których dane państwa członkowskie ustalają maksymalną liczbę ubojów; liczba ta nie może przekraczać średniej rocznej uboju w wysokości 200 świń tygodniowo; b) w których dokonuje się tylko uboju świń urodzonych i tuczonych we własnych tuczarniach i które same zajmują się rozbiorem wszystkich uzyskanych tusz. Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, kto nie poddaje klasyfikacji lub ustalaniu masy tusz wieprzowych lub wołowych, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł. Oznacza to, że jeśli została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot zobowiązany do prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie EUROP, Wojewódzki Inspektor JHARS ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną, która nie może być niższa niż 1000 zł. Organ wskazał także, że w odpowiedzi na pismo strony odwołującej się z dnia [...] marca 2009 r., poinformowano ją, że obowiązek klasyfikacji tusz wieprzowych wynika z przepisów wspólnotowych dotyczących zwierząt rzeźnych, oraz że ministerstwo podjęło starania celem uzyskania stanowiska Unii Europejskiej odnośnie kwestii klasyfikacji tusz poddawanych skórowaniu. Jednak w chwili obecnej nie ma podstaw do zwolnienia ubojni z prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych, w przypadku gdy nie spełnia ona wymagań określonych w art. 15a ust. 3 ustawy o jakości handlowej. Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora JHARS złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. B. W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że jej zakład nie posiada aparatu do klasyfikacji tusz, nie zatrudnia rzeczoznawców i nie sporządza protokołów z ustalania klas jakościowych tusz wieprzowych, a z dostawcami rozlicza się na wagę żywą. Klasyfikacja tusz wieprzowych w zakładzie skarżącej jest zatem niemożliwa. Skarżąca wskazała, ze jej zakład nie wprowadza do obrotu tusz wieprzowych. Wszystkie tusze są rozbierane i przeznaczane do przetwórstwa w jej zakładzie. Wojewódzki Inspektor JHARS w [...] akceptuje tylko metody klasyfikacji tusz wieprzowych za pomocą przyrządów: Sydel (CGM), Ultra FOM 300 oraz Autofom. Zgodnie z Rozporządzeniem 1234/2007 nie ma możliwości prowadzenia klasyfikacji za pomocą tych urządzeń na oskórowanych tuszach. Skarżąca kupując jeden z przyrządów do klasyfikacji tusz naraża się na wysokie koszty i zarzut nieprawidłowości klasyfikacji tusz wieprzowych, zwłaszcza, że Ministerstwo Rolnictwa (w odpowiedzi na pismo z dnia [...] marca 2009 r.) podjęło starania celem uzyskania stanowiska Komisji Europejskiej odnośnie kwestii klasyfikacji tusz wieprzowych poddawanych skórowaniu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor JHARS wniósł o jej oddalenie. Organ przywołał argumenty jak w uzasadnieniu decyzji II instancji i podkreślił, że w chwili obecnej nie ma podstaw do zwolnienia ubojni z prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych w przypadku, gdy nie spełnia ona wymagań, określonych w artykule 15a ust. 3 ustawy o jakości handlowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że przy wydawaniu skarżonych decyzji nie doszło do naruszenia prawa, zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora JHARS z dnia [...] września 2009 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1000 zł za nieprowadzenie obowiązkowej klasyfikacji tusz wieprzowych. Rozważyć zatem należy, czy na skarżącej spoczywał obowiązek prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych, czy obejmowało ją zwolnienie z tego obowiązku, czy były podstawy do nałożenia kary za niewykonywanie obowiązku, oraz czy wysokość kary była zgodna z przepisami prawa. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 42 ust.1 rozporządzenia 1234/2007 ustanowiona jest wspólnotowa skala klasyfikacji tusz zgodnie z przepisami załącznika V do tegoż rozporządzenia. Załącznik ten, mający zastosowanie m.in. do wieprzowiny w odniesieniu do tusz świń niebędących świniami hodowlanymi, szczegółowo reguluje w pkt B wspólnotową skalę kwalifikacji tusz wieprzowych, opartą na ich mięsności (chude mięso jako % wagi tuszy). Zasady klasyfikacji tusz precyzuje rozporządzenie 1249/2008 (w sprawie szczegółych zasad wdrożenia wspólnotowych skal klasyfikacji tusz wołowych, wieprzowych i baranich oraz raportowania ich cen). Zgodnie z art. 20 ust. 1 powołanego rozporządzenia wspólnotowa skala klasyfikacji tusz wieprzowych, o której mowa w art. 42 ust.1 rozporządzenia 1234/2007 używana jest we wszystkich rzeźniach do klasyfikacji wszystkich tusz celem zapewnienia producentom godziwej zapłaty na podstawie masy i budowy ciała świń, które dostarczyli do rzeźni. Zgodnie z art. 20 ust. 2 w drodze odstępstwa państwa członkowskie mogą zdecydować, że stosowanie tej skali nie jest obowiązkowe w przypadku rzeźni: a/ dla których państwo członkowskie ustala maksymalną liczbę ubojów, która nie może przekraczać 200 świń tygodniowo, b/ w których dokonuje się tylko uboju świń urodzonych i tuczonych we własnych tuczarniach i które same zajmują się rozbiorem tusz. Mając na uwadze powyższe upoważnienie Polska zdecydowała o odstępstwie od obowiązku klasyfikacji tusz wieprzowych. Granice tego odstępstwa sprecyzowane są w art.15a ust. 3 ustawy o jakości handlowej. Zgodnie z art. 15a ust. 3 ustawy o jakości handlowej obowiązku klasyfikacji i oznaczania znakiem klasy jakości handlowej tuszy (z art.15a ust. 1) nie stosuje się do: 1) tusz pochodzących ze świń użytych do rozrodu; 2) tusz wieprzowych pochodzących z rzeźni, w których poddaje się ubojowi: a) nie więcej niż 200 świń tygodniowo średniorocznie lub b) wyłącznie świnie urodzone i tuczone w tuczarniach tych rzeźni oraz dokonuje się rozbioru wszystkich uzyskanych tusz. Innych wyjątków od obowiązku klasyfikacji tusz wieprzowych ustawa nie przewiduje i nie może przewidywać wobec kategorycznej treści art. 20 rozporządzenia 1249/2008, które określa granice dopuszczalnych odstępstw od ogólnowspólnotowego obowiązku klasyfikacji tusz. Jak trafnie zauważył organ kontrolowany podmiot do żadnej z tych grup nie należy, a w szczególności nie mógł być zwolniony od obowiązku prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy, gdyż skala prowadzonej działalności (średniotygodniowy ubój w ciągu roku) przekroczyła wielkość dopuszczoną w powołanym przepisie ustawy. Z powyższego wynika, że na E. B., co do zasady, spoczywał obowiązek dokonywania klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP i nie była ona z tego obowiązku zwolniona. Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, kto nie poddaje klasyfikacji lub ustalaniu masy tusz wieprzowych lub wołowych, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł. Kara z art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, za naruszenie obowiązku z art.15a ust. 1 ustawy (tj. obowiązku kwalifikacji i oznaczenia tusz wieprzowych zgodnie z warunkami określonymi w przepisach Unii Europejskiej), ma charakter administracyjny. Zgodnie z powołanym przepisem ustalając wysokość kary, organ uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. Samo nałożenie kary, w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku, jest jednak obligatoryjne i brak podstaw do przyjęcia uznaniowości, co do nałożenia kary. Przewidziana jest jedynie możliwość miarkowania kary, przy jednoczesnym ustaleniu jej najniższej wysokości. W rozpatrywanej sprawie fakt nieprowadzenia klasyfikacji tusz jest niesporny. Obowiązek jej prowadzenia wynika z powołanych wyżej przepisów prawa. Nałożenie przez organ kary za nieprowadzenie klasyfikacji tusz jest obowiązkowe. Zatem organ nie mógł odstąpić od nałożenia kary ani też, wobec ustawowego ustalenia dolnej granicy kary, nie mógł nałożyć kary niższej niż 1000 zł. Za popełnione naruszenie organ, po rozważeniu całokształtu okoliczności, nałożył na skarżącą najniższą przewidzianą karę. W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przy nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1000 zł. Na marginesie tylko można wskazać, że proces technologiczny w zakładzie skarżącej był ustalany i zatwierdzany przed ustanowieniem przepisów nakładajcych obowiązek prowadzenia klasyfikacji tusz, zatem po wprowdzeniu nowych wymogów prawnych musi zostać zmodyfikowany w taki sposób, aby obowiązek klasyfikacji tusz mógł być wykonywany. Zważywszy powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.