II SA/Wa 1923/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku: – oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r., odmawiającą przyznania R. B. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał co następuje: R. B. urodziła się w [...] r. Posiada średnie wykształcenie. Od 1996 r. nie pracuje zawodowo. Lekarz orzecznik ZUS, orzeczeniem z dnia [...] listopada 2006 r. stwierdził jej częściową niezdolność do pracy do maja 2007 r., która powstała od dnia 1 sierpnia 2006 r. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2007 r. stwierdzono zdolność do pracy zainteresowanej, a następnie lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. stwierdził niezdolność do pracy całkowitą do 30 kwietnia 2014 r., ustalając jednocześnie, iż niezdolność ta powstała od dnia 10 czerwca 2006 r. Uwzględniając powyższą datę powstania całkowitej niezdolności do pracy, organ stwierdził, iż R. B. legitymuje się stażem ubezpieczenia łącznym 5 lat i 12 dni, a na ostanie dziesięciolecie zamiast wymaganych 5 lat, legitymuje się jedynie nieco ponad 8 miesiącami trwania ubezpieczenia. Wnioskodawczyni zamieszkuje razem z mężem i trójka dzieci. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia męża za pracę (ok. 1.352 zł. brutto) oraz zasiłków z MOPS, zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego na córkę – P. (orzeczona lekka niepełnosprawność od 30 września 2008 r.) oraz zasiłków rodzinnych. Organ uznał tak mały okres ubezpieczenia za nieadekwatny do okresu życia zainteresowanej. W ocenie organu dopiero od czerwca 2006 r. R. B. jest niezdolna do pracy, a zatem brak jest usprawiedliwienia nieświadczenia przez nią pracy od 1996 r., a więc przez okres około 10 lat. Polemizując z zarzutem zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że nawet gdyby uznać za okoliczność szczególną okres sprawowania opieki nad małymi dziećmi to opieka ta rozpoczęła się w listopadzie 2003 r. i nie może tłumaczyć bezczynności zawodowej we wcześniejszych okresach. Zatem nie istniały przeciwwskazania, uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Podnoszone przez zainteresowaną trudne warunki materialne i brak środków utrzymania nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 23, poz. 353 ze zm.). R. B. zaskarżyła powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Wskazywała na swój obecny stan zdrowia i brak środków do utrzymania. W jej ocenie organ wadliwie zinterpretował przepis art. 83 ust. 1 wskazanej ustawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Tak więc, Sąd ten nie orzeka o świadczeniu, ale jedynie bada czy zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z obowiązującym prawem. W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego, jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełniania wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia (jak np. zachowania wymaganych okresów w opłacaniu składek), przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. Podkreślenia wymaga okoliczność, że pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie, ale zaistnienie w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niemożność uzyskania danego świadczenia w trybie zwykłym. W niniejszej sprawie nie wykazano szczególnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na niemożność uzyskania przez skarżącą uprawnień rentowych w trybie zwykłym. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie administracyjnej dokumentów urodzona w [...] r. R. B. zaprzestała pracy od 1996 r. Jej niezdolność do pracy datuje się dopiero od czerwca 2006 r., a zatem nie może stanowić o przyczynie nieświadczenia pracy od 1996 r. Natomiast chęć tłumaczenia przerwy w zatrudnieniu w okresie od 1996 do 2006 r. opieką nad dziećmi jest o tyle chybiona, iż skarżąca korzystała z urlopu wychowawczego dotyczącego najmłodszego dziecka w okresie od listopada 2003 do października 2006 r. Natomiast starsze dzieci P. i B. urodziły się w kolejno w [...] i [...] roku, a wiec wzmożony okres opiekowania się tymi dziećmi przypadał na okres pozostawania skarżącej w zatrudnieniu (1990 – 1996). Nadto aby opieka nad dziećmi mogła stanowić szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 omawianej ustawy musiała by być łączona z innymi istotnymi dla sprawy okolicznościami jak np. absolutny brak możliwości korzystania ze żłobka czy przedszkola i nadto stan taki musiał by utrzymywać się przez okres pokrywający się z okresem bezczynności zawodowej R. B. Takiej sytuacji w niniejszej sprawie nie wykazano. Natomiast należy wskazać, iż średnie wykształcenie stanowi zawsze okoliczność ułatwiającą znalezienie pracy i sytuującą osobę takim wykształceniem legitymującą się w lepszej sytuacji na runku pracy od większości bezrobotnych o wykształceniu podstawowym, lub bez żadnego wykształcenia. Bez znaczenia dla oceny braku aktywności zawodowej skarżącej w okresie od 1996 do 2006 r. pozostają znacznie później zaistniałe fakty to jest: stwierdzenie lekkiej niepełnosprawności córki P., albowiem wystąpiła ona dopiero od dnia 30 września 2008 r.; rozpoznanie w dniu 13 listopada 2008 r. [...] u syna skarżącej – B. Odnosząc się do pozostałych argumentów przedstawionych w skardze wskazać należy, że sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę zarówno przy podejmowaniu decyzji jak i podczas wyrokowania, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też dodatkiem przyznawanym w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia osoby, dla której w zasadzie praca połączona z ubezpieczeniem nigdy nie była podstawą utrzymania. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. i wcześniejsza z dnia [...] czerwca 2009 r., odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku są z powyższych względów zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji, które mogło by skutkować ich uchyleniem bądź stwierdzeniem nieważności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji wyroku.