I SA/Wa 2061/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego P. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz M. I. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 4. nakazuje zwrócić M. I. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem omyłkowo wpłaconego wpisu sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] wydaną w przedmiocie umieszczenia M. S. w Domu Pomocy Społecznej w B. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy dla W. orzekł o skierowaniu całkowicie ubezwłasnowolnionego M. S. do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Następstwem tego, decyzją Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] orzeczono o skierowaniu w/w do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie – na pobyt stały, nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Obecnie zaś, decyzją Starosty P. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] umieszczono M. S. w Domu Pomocy Społecznej w B. Od powyższej decyzji odwołała się M. I. - matka i opiekun prawny strony. W odwołaniu podkreślała, że wystąpiła do Sądu o zmianę w/w postanowienia z dnia [...] października 2008 r. a także, że złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2009 r. o skierowaniu jej syna do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, iż matka strony przebywała w ubiegłym roku w szpitalu, co stało się przyczyną interwencji Sądu, lecz obecnie sytuacja się zmieniła, bo M. I. opuściła już szpital i może w pełni sprawować opiekę nad synem. Podkreślono też, że dobro M. S. wymaga obecnie, aby przebywał on w domu rodzinnym, a umieszczenie go domu pomocy społecznej może zrodzić trudne do odwrócenia, negatywne dla jego stanu psychicznego skutki. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło w pierwszej kolejności, że - zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) - decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. W związku z tym, że Dom Pomocy Społecznej w B. znajduje się na terenie powiatu [...], z tego powodu organem właściwym do wydania decyzji o umieszczeniu osoby w tej placówce był Starosta Powiatu P. Ponadto podniesiono, iż skierowanie do domu pomocy społecznej następuje na pisemny wniosek osoby zainteresowanej - chyba, że podstawą skierowania jest orzeczenie sądu. W tym ostatnim przypadku – jak przyjmuje się w orzecznictwie - rola organów administracji sprowadza się jedynie do wykonania orzeczenia sądu. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego ( Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.), osoba chora psychicznie lub upośledzona umysłowo (lub jej przedstawiciel ustawowy) musi wyrazić zgodę na pobyt w domu pomocy społecznej ( art. 38). W przypadku zaś braku takiej zgody, przy występowaniu określonych ustawowo przesłanek, o takim pobycie orzeka sąd opiekuńczy, a nie organy administracji publicznej. W takiej sytuacji organy, wydając stosowne decyzje administracyjne, wykonują jedynie orzeczenie sądu ( vide: wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 1435/98). Kolegium, przytaczając obszernie przepisy prawa dotyczące procedury umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej podkreśliło zatem, że fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie miało prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...] października 2008 r. o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Postanowienie to było bowiem wiążące dla organów administracji. Jednocześnie organ zaznaczył, że opiekun prawny strony mógł wystąpić do Sądu o zmianę orzeczenia o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej. Nadmieniono, że wprawdzie w odwołaniu zostało podane, że M. I. wystąpiła z wnioskiem o zmianę przedmiotowego postanowienia, ale do odwołania nie dołączono żadnego dowodu potwierdzającego ten fakt. Wyżej przedstawiona decyzja stała się przedmiotem skargi M. I. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 7 i 8 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także prowadzenie postępowania w taki sposób, że nie można było w tym przypadku mówić o pogłębianiu zaufania obywateli do organów Państwa oraz pogłębianiu świadomości i kultury prawnej. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ zbadał sprawę powierzchownie. Aktualnie bowiem, na skutek zmiany sytuacji, polegającej na opuszczeniu szpitala przez opiekunkę prawną M. S., wystąpiła ona do Sądu Rejonowego dla W. o zmianę postanowienia orzekającego o skierowaniu w/w do domu pomocy społecznej. W sprawie, wszczętej na skutek tego wniosku ( sygn. akt [...]) Sąd w dniu 16 kwietnia 2009 r. dopuścił dowód z opinii lekarza psychiatry na okoliczność, czy zachodzą przesłanki do zmiany orzeczenia z dnia 1 października 2008 r. Jeśli zatem organ miał jakiekolwiek wątpliwości, co do okoliczności podniesionych w odwołaniu, to mógł podjąć szereg czynności służących weryfikacji tych okoliczności, czego zaniechano. Do skargi dołączono kserokopię w/w postanowienia dowodowego z dnia 16 kwietnia 2009 r. a także – przy piśmie z dnia 25 maja 2009 r. opinię sądowo-psychiatryczną wydaną przez biegłego sądowego psychiatrę D. K. Następnie złożono kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] maja 2009 r. (sygn. akt [...]) o zabezpieczeniu wniosku poprzez zawieszenie postępowania wykonawczego prowadzonego w sprawie o umieszczenie M. S. w domu pomocy społecznej a w rezultacie nadesłano kserokopię prawomocnego postanowienia tegoż Sądu z dnia [...] listopada 2009 r. o zmianie orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej M. S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podnosząc, że do odwołania skarżąca nie dołączyła żadnego dowodu potwierdzającego fakt, że wystąpiła z wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu z dnia [...] października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego ( Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm. ), jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy. W takiej sytuacji, istotnie - jak prawidłowo Kolegium zauważyło - organ administracji publicznej jest obowiązany tego rodzaju postanowienie wykonać, bez wnikania w zasadność orzeczenia sądu. W niniejszej sprawie jednak ustalenia faktyczne poczynione przez organ odwoławczy nie były w pełni dokładne. W odwołaniu bowiem skarżąca podniosła, że wystąpiła do Sądu Rejonowego dla W. o zmianę postanowienia z dnia [...] października 2008 r., będącego podstawą wydania decyzji o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej a następnie - decyzji o umieszczeniu go w Domu Pomocy Społecznej w B. Wyjaśniła przy tym, że w roku ubiegłym przebywała w szpitalu, co stało się przyczyną interwencji Sądu, lecz obecnie szpital ten już opuściła i może w pełni sprawować pieczę nad synem, w tym zapewnić mu niezbędną całodobową opiekę. Wskazywała przy tym na dobro podopiecznego dla którego, z powodu jego stanu psychicznego, istotne było by przebywał w domu rodzinnym. Organ natomiast pominął w swych ustaleniach powyższe treści, akcentując jedynie fakt istnienia prawomocnego postanowienia Sądu z dnia [...] października 2008 r. W części końcowej uzasadnienia swej decyzji Kolegium nawet pouczyło skarżącą, że może wystąpić do Sądu o zmianę w/w orzeczenia choć przecież skarżąca z takim właśnie wnioskiem już wcześniej wystąpiła. Nic nie stało przy tym na przeszkodzie, by organ – mając w tym względzie wątpliwości - wezwał odwołującą się do wykazania, że przedmiotowy wniosek został do Sądu istotnie przez nią złożony. Podkreślić w tym miejscu wypada, iż niniejsza sprawa dotyczyła osoby, jej godności i prawa do nieskrępowanego decydowania o swoim pobycie i zamieszkaniu. Takie postępowanie winno być zatem prowadzone w sposób bardzo wnikliwy i ze szczególnym uwzględnieniem słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.). Interes ten w tym przypadku sprowadzał się do prawa strony domagania się poszanowania, szeroko rozumianych, jej dóbr osobistych. W sytuacji zatem, gdy odwołująca podnosiła w odwołaniu, że toczy się przed sądem opiekuńczym, z jej wniosku sprawa o zmianę postanowienia z dnia [...] października 2010 r., obowiązkiem organu było zobowiązać skarżącą do wykazania tego faktu a następnie należało zawiesić postępowanie administracyjne - na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - uznając orzeczenie, które zostanie wydane w postępowaniu opiekuńczym za zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania o umieszczenie M. S. w domu pomocy społecznej. Zwrócić w tym miejscu trzeba uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] maja 2009 r. a już w dniu 28 maja 2009 r. został zabezpieczony wniosek M. I. poprzez zawieszenie postępowania wykonawczego zaś w dniu 22 lipca 2009 r. Sąd opiekuńczy zmienił postanowienie o skierowaniu M. S. do domu opieki społecznej. Z uwagi zatem na powyższą zmianę stanu faktycznego obecnie nie ma potrzeby oczywiście by zawieszać postępowanie administracyjne zaś przy ponownym rozpoznaniu odwołania Kolegium winno mieć na uwadze owe, nowe fakty i orzec stosownie do zaistniałej aktualnie sytuacji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach z tytułu zastępstwa procesowego oparto na art. 200 w/w ustawy procesowej.