II FZ 409/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Małgorzata Wolf- Mendecka (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Ke 56/10 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności podatku postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. oddalić wniosek o przywrócenie terminu. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 56/10, mocą którego odrzucono wniosek J. S. o przywrócenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej. W motywach orzeczenia Sąd podał, że pełnomocnik Skarżącej dor. pod. G. H. w dniu 14 czerwca 2010 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z wnioskiem o przedłużenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej wskazując, iż do dnia sporządzenia przedmiotowego pisma zawiadomienie z Krajowej Rady Doradców Podatkowych o wyznaczeniu go do wykonywania prawa pomocy otrzymał w formie elektronicznej, nie otrzymał jednak jego oryginału. W dniu 18 czerwca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 1 kwietnia 2010 r. z uzasadnieniem wniosku takim jak w w/w piśmie złożonym w dniu 14 czerwca 2010 r. W dniu 22 czerwca 2010 r. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę kasacyjną sporządzoną przez jej pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał na treść art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. – i uznał, że przedmiotowy wniosek Strony dotyczy sporządzenia skargi kasacyjnej, dla której to czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje żadnego terminu. Z uwagi na powyższe wniosek jako niedopuszczalny należało odrzucić. Jeśli nawet uznać, że wniosek dotyczył terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podlegałby on odrzuceniu jako spóźniony. Wskazawszy na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 P.p.s.a. Sąd doszedł do wniosku, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu ustaje w dniu, gdy miał on rzeczywistą możliwość dokonania tej czynności. Zdaniem Sądu w tej sprawie nastąpiło to w dniu, gdy pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go do tej sprawy, przy czym bez znaczenia pozostaje fakt, że nie dowiedział się o tym z oryginału zawiadomienia. Ponieważ w sprawie nie wiadomo, kiedy pełnomocnik uzyskał informację z Krajowej Rady Doradców Podatkowych, natomiast pewne jest, że najpóźniej w dniu 2 czerwca 2010 r. wiedział o fakcie wyznaczenia go do realizacji prawa pomocy, należy uznać, że to w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. W tym dniu bowiem wystąpił do Sądu z wnioskiem o przedłużenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Sąd dodał, że w skardze kasacyjnej pełnomocnik poinformował, że zawiadomienie drogą mailową otrzymał 22 maja 2010 r. Dlatego też wniosek o przywrócenie terminu z 18 czerwca 2010 r. należało uznać za spóźniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie Strona wniosła o jego uchylenie i o przyjęcie skargi kasacyjnej. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 87 § 1 w zw. z art. 177 P.p.s.a. Pełnomocnik Strony wskazał, że postanowienie Sądu z 30 czerwca 2010 r. otrzymał 21 lipca 2010 r. z rąk swojej małoletniej córki, która odebrała je 6 lipca 2010 r. Na dowód powyższego pełnomocnik, po wezwaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, przedstawił kserokopię z paszportu A. H. W uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że oczywistym jest, że przedmiotem wniosku o przywrócenie terminu z dnia 18 czerwca 2010 r. było przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i nie jest uprawnione twierdzenie Sądu, iż taki wniosek jako niedopuszczalny należało odrzucić. Pełnomocnik potwierdził, że ustanowiono go 22 maja 2010 r., gdy otrzymał drogą mailową zawiadomienie z Krajowej Rady Doradców Podatkowych, a termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał 24 maja 2010 r. Przytoczył ponadto orzecznictwo mające świadczyć o tym, że nie jest prawidłowe utożsamianie terminu ustanowienia pełnomocnika z terminem, w którym mógł on faktycznie wnieść skargę kasacyjną. Takie rozumowanie prowadziłoby bowiem do tego, że pełnomocnik miałby w istocie jedynie 7 dni na wniesienie skargi kasacyjnej, a nie 30 dni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy uznać za zasadne stanowisko pełnomocnika, że z uwagi na fakt odebrania zaskarżonego postanowienia przez jego małoletnią córkę należy przyjąć, że rozpatrywane w tym postępowaniu wpadkowym zażalenie wniesiono w terminie, o którym mowa w art. 194 § 2 P.p.s.a. Przechodząc do meritum sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji o konieczności odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w tej sprawie z uwagi na to, że wniosek dotyczył przywrócenia terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji wykazał się w tym zakresie wyjątkowym formalizmem, który w kontekście zastosowania art. 88 P.p.s.a. nie może zasługiwać na akceptację. Nie można także podzielić oceny Sądu co do konieczności odrzucenia wniosku z uwagi na fakt, że był on spóźniony. Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma art. 87 § 4 P.p.s.a., stanowiący, że strona powinna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy zaznaczyć, że w sprawie rozpoznawanej czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił w art. 177 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowy termin. Pamiętać trzeba również, że dla sporządzenia skargi kasacyjnej, stosownie do art. 175 § 1 P.p.s.a., zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który przeważnie upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone. Najczęściej konieczne jest więc wnioskowanie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony. Gdyby stosować wprost art. 87 § 4 P.p.s.a., pełnomocnik z urzędu miałby zaledwie 7 dni na wniesienie skargi kasacyjnej, co w praktyce całkowicie podważałoby istotę prawa pomocy w tym zakresie. Ponadto doszłoby do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu poprzez warunkowanie terminu wniesienia środka zaskarżenia statusem majątkowym strony. Rację ma zatem pełnomocnik Skarżącej wskazując na obiektywne trudności, które wiązałyby się z koniecznością wniesienia skargi kasacyjnej w siedmiodniowym w istocie terminie, wynikającym ze ścisłego stosowania art. 87 § 4 P.p.s.a., nakazującym dokonanie spóźnionej czynności równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu. Mając na uwadze treść art. 177 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP należy uznać, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną wynosi 30 dni od momentu, kiedy pełnomocnik dowiedział się o swoim umocowaniu. Niezależnie od powyższego, mimo że nie było podstaw do odrzucenia wniosku Strony na podstawie art. 88 P.p.s.a., nie mógł on zasługiwać na uwzględnienie. Niedopełniono bowiem obowiązku wynikającego z art. 87 § 4 P.p.s.a., a mianowicie wraz z wnioskiem nie wniesiono skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez stwierdzenie "wraz z wnioskiem" należy rozumieć dokonanie czynności nie później niż w terminie do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, czyli w analizowanym przypadku w terminie 30 dni od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z oświadczenia pełnomocnika Strony wynika, że informację o ustanowieniu go do występowania w sprawie otrzymał 22 maja 2010 r., a zatem mając na uwadze wcześniejsze wywody, do 21 czerwca 2010 r. miał czas, by wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełnić czynności wniesienia skargi kasacyjnej. Z akt sprawy wynika jednak, że skarga kasacyjna została wniesiona 22 czerwca 2010 r., a więc z uchybieniem trzydziestodniowego terminu przewidzianego dla tej czynności procesowej. Z uwagi na powyższe, postanowienie Sądu pierwszej instancji stosownie do treści art. 188 w zw. z art. 197 § 1 P.p.s.a. należało uchylić, jednocześnie oddalając wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu.