I SA/Wa 2005/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2010 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania R. T., decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia R. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. T. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz postanowił przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. M. T. w piśmie z dnia 21 grudnia 1972 r. złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. R. T. w piśmie z dnia 19 stycznia 2009 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] odmówił R. T. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości G., gmina P., powiat O., woj. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej po terminie określonym w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Od powyższej decyzji R. T., złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] oraz postanowił przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ skazał, że organ wojewódzki zaskarżoną decyzją naruszył art. 77 oraz 80 Kpa. Organ zauważył, że zgodnie z art. 5 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później, niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin zawarty w tym przepisie jako termin prawa administracyjnego materialnego jest nieprzywracalny, a zatem złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po tym terminie musi każdorazowo skutkować odmowną decyzją organu wojewódzkiego. W tym więc zakresie decyzja Wojewody [...] wydana na podstawie wniosku R. T. jest zasadna. Minister zauważył, że w związku z wnioskiem M. T. z dnia 21 grudnia 1972 r. w sprawie przyznania prawa do rekompensaty, organ wojewódzki jest zobligowany do wydania decyzji odmownej bądź potwierdzającej to prawo w stosunku do M. T. Zgodnie z art. 6 ust 2 pkt 1 w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Zgodnie z art. 30 § 4 Kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Z powyższego przepisu wynika obowiązek strony do dostarczenia organowi prowadzącemu postępowanie postanowienia o nabyciu spadku po zmarłym spadkodawcy (wnioskodawcy). Minister stwierdził, że w niniejszej sprawie organ wojewódzki nie ustalił stron postępowania w sprawie przyznania prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M. T. Wojewoda [...] nie wystąpił do R. T. o przedstawienie postanowienia o nabyciu spadku po wnioskodawczyni M. T., a także postanowienia o nabyciu spadku po spadkobiercy M. T. W ocenie organu, powyższe uchybienie skutkuje niemożnością ustalenia stron niniejszego postępowania a ponadto narusza art. 77, art. 80 Kpa, a także art. 9 Kpa. Poza tym brak ustalenia zakresu podmiotowego postępowania administracyjnego stanowi naruszenie podstawowych zasad określonych w przepisach Kpa, w tym zasady określonej w treści art. 7 Kpa. Minister wskazał, że w przypadku ustalenia przez organ pierwszej instancji, że następcą prawnym M. T. jest R. T., Wojewoda [...] powinien rozpatrzyć wniosek M. T. z dnia 21 grudnia 1972 r. oraz wydać decyzję potwierdzającą bądź odmawiającą prawa do rekompensaty w stosunku do R. T. Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2009 r., nr [...] R. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się ponownego rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty M. T. W uzasadnieniu podniósł, że bezpośrednią spadkobierczynią babki skarżącego była jego matka J. T., która w przekonaniu skarżącego złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący podał, że po dowiedzeniu się, że taki wniosek nie został złożony oraz że wniosek M. T. nie został rozpatrzony poprzez wydanie decyzji wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Długotrwałe gromadzenie dowodów potwierdzających prawo do rekompensaty nie pozwalało na złożenie wniosku w terminie. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zdaniem Sądu, Minister Skarbu Państwa jak i Wojewoda [...] słusznie uznali, że wniosek R. T. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP, położone w miejscowości G., gmina P., powiat O., woj. [...], zawarty w piśmie z dnia 19 stycznia 2009 r., a złożony organowi w dniu 26 stycznia 2009 r. winien być załatwiony odmownie. Z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika bowiem wyraźnie, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W takiej sytuacji, tzn. w przypadku niespełnienia wymogu, o którym mowa w 5 ust. 1 tej ustawy wojewoda jest zobligowany do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Taki obowiązek nakłada bowiem na organ przepis art. 7 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Trafnie zauważył Minister, że prócz wniosku R. T. (wniesionego po terminie), w aktach sprawy znajduje się wniosek M. T. - babki skarżącego i zarazem właściciela mienia pozostawionego w miejscowości G. (pismo z dnia 21 grudnia 1972 r.). Wniosek ten dotychczas nie został rozpoznany. Sąd zauważa, że Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2009 r. – działając na podstawie art. 138 § 2 Kpa – uchylił negatywną dla skarżącego decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] uznając, że – w sytuacji gdy zmarła M. T., tj. osoba wnioskująca o potwierdzenie prawa do rekompensaty w 1972 r. - to Wojewoda winien ustalić, czy R. T. wstąpił z mocy prawa do postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty w miejsce zmarłej M. T. jako jej następca prawny (art. 30 § 4 Kpa) i czy w związku z tym legitymuje się prawomocnymi postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku, dokumentującymi następstwo prawne po M. T. Trzeba wskazać, że zaskarżona przez R. T. decyzja Ministra Skarbu Państwa jest dla niego korzystna, ponieważ obliguje organ pierwszej instancji (Wojewodę [...]) do prowadzenia postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z udziałem skarżącego (pod warunkiem, że udowodni on swe prawo do spadku po M. T.) i jednocześnie nie przesądza merytorycznego wyniku sprawy. W takiej sytuacji Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego i pogorszyć swym rozstrzygnięciem jego sytuacji prawnej, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu (art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej Ppsa). W ocenie Sądu, z przepisów art. 3 ust. 2 i art. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że w przypadku śmierci właściciela pozostawionego mienia uprawnionym do rekompensaty jest jego spadkobierca. O ściśle osobistym charakterze tego publicznoprawnego prawa majątkowego (jego niezbywalności) można zaś mówić dopiero wówczas, gdy zostanie ono przez właściwy organ formalnie potwierdzone na podstawie niniejszej ustawy albo przepisów odrębnych. Skoro więc zaskarżona decyzja nie jest obciążona wadami, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa, to Sąd respektując ustawowy zakaz orzekania na niekorzyść strony, na podstawie art. 151 Ppsa orzekł, jak w sentencji.