II GZ 153/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Op 497/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] września 2009 r., Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z 21 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Op 497/09, odmówił S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] września 2009 r., nr Nr [...], w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni w zakresie przez nią wskazywanym może nastąpić, w przypadku, gdy wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych. Przedstawianie przez wnioskodawcę swojej sytuacji materialnej następuje w pierwszej kolejności poprzez złożenie wypełnionego urzędowego formularza według ustalonego wzoru. W sytuacji zaś, gdy zawarte w nim informacje okażą się niewystarczające, strona zobligowana jest przedstawić dodatkowe oświadczenia oraz popierające je dokumenty. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z 14 stycznia 2011 r. wezwano skarżącą do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy jej sytuacji materialnej. Skarżąca nie wykonała zarządzenia. Zdaniem WSA S. H. – nie stosując się do wezwania Sądu - nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Skarżąca nie przedstawiła żądanych dokumentów, a tym samym nie potwierdziła złej sytuacji materialnej, na którą się powoływała. W szczególności S. H. nie przedstawiła żadnych dowodów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę 360.000 zł oraz rozdysponowania tej kwoty. Zdaniem WSA, wyjaśnienie wskazanych okoliczności miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni, zwłaszcza w kontekście zaniechania przez nią o żądania podwyższenia alimentów otrzymywanych od męża. Równie istotne znaczenie, w ocenie Sądu Wojewódzkiego miało wyjaśnienie wątpliwości związanych z powoływaną przez skarżącą okolicznością prowadzenia z mężem odrębnego gospodarstwa domowego. Powyższa okoliczność nie znalazła bowiem potwierdzenia w materiale dowodowym. Jak zauważył Sąd, ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeniach z urzędu skarbowego wynika, że skarżąca i jej mąż w roku 2008 i 2009 rozliczali się wspólnie z podatku dochodowego. Ponadto mąż skarżącej zameldowany jest pod tym samym adresem co ona, a także odbiera kierowaną do niej korespondencję. Te okoliczności świadczą – zdaniem Sądu – o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazano również, że skarżąca nie wyjaśniła też innych wątpliwości, np. w jaki sposób jest w stanie utrzymać swoja rodzinę skoro ponoszone koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 656,48 zł., przekraczają wielkość uzyskiwanych w gospodarstwie domowym dochodów w wysokości 451,24 zł. Zdaniem WSA, oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Powyższego jednak skarżąca nie udokumentowała. Brak danych w tym zakresie natomiast nie pozwalał na ustalenie rzeczywistych środków jakimi ona dysponuje. Podano też, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających wysokość wydatków związanych z leczeniem męża, a tym samym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, w jakim zakresie powyższa okoliczność wpływa na sytuację materialną jej rodziny. W konkluzji Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uzasadniających przyznanie prawa pomocy S. H. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniosła, że na złożonym formularzu opisała swoją sytuację finansową. Ponownie powołała się na chorobę męża i trudną sytuację materialną. Podkreśliła, że mąż nie tworzy wspólnie z nią się gospodarstwa domowego od 1991 r. Zaznaczyła też, że prawo pomocy zostało jej przyznane w innych sprawach rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć, na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na brak wystarczających danych w złożonym wniosku, skarżąca została wezwana do przesłania dokumentów i podania informacji, które obrazowałyby jej sytuację materialną. Z obowiązku tego S. H. się nie wywiązała. Nie przedstawiła żądanych przez Sąd oświadczeń i dokumentów, nie pozwalając w ten sposób Sądowi na poznanie swojej pełnej sytuacji majątkowej, osiąganych dochodów oraz stanu rodzinnego. Powyższe doprowadziło Sąd pierwszej instancji do słusznego wniosku, że skarżąca nie dopełniła obowiązku współdziałania z Sądem, uniemożliwiając mu tym samym pełne ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu i uznał, że skarżąca nie wykazała dostatecznie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie przedstawiła informacji i dokumentów, o które miał prawo zwrócić się Sąd pierwszej instancji. Brak jest więc uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, że sytuacja skarżącej wypełniała przesłanki określone art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.