II GSK 704/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia del. WSA Maria Jagielska (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 marca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 2160/09 w sprawie ze skargi E.L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2160/09, oddalił skargę E. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy: W dniu [...] listopada 2008 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki V. o nr rej. [...] oraz dwuosiowej przyczepy o nr rej. [...], zarejestrowany na E. L., zwaną dalej "skarżącą". Kontrolowanym pojazdem kierował M. L. Skarżąca wykonywała transport drogowy, przewożąc ładunek drzewa ze [...] do tartaku w B.. W wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu samochodowego o 5,99 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t; przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej przyczepy o 1,46 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t; przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej przyczepy o 1,32 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pięcioosiowego pojazdu członowego złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] marca 2003 r. o 5 t. Pomiar wykonano wagami do pomiarów statycznych umieszczonych na stanowisku ważenia we wnękach tak by ich powierzchnia pomiarowa znajdowała się w płaszczyźnie nawierzchni drogi. Wagi posiadały wymagane legalizacje, a stanowisko ważenia zostało sprawdzone pomiarem pochylenia terenu i zalegalizowane. Pomiar przeprowadzono zgodnie z instrukcją producenta załączoną do użytych wag. Decyzją z [...] grudnia 2008 r. nr [...] Ś. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł. Decyzją z [...] czerwca 2009 r. nr [...]Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Według organu odwoławczego konieczna była ponowna analiza zebranego materiału dowodowego i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w oparciu o protokół kontroli nr [...] z wykluczeniem omyłek pisarskich zamieszczonych w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, że niezbędne jest odniesienie się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu w zakresie błędnego sposobu ważenia podwójnej osi. Ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2008 r. nr BPO-5-2331-Kl13/2009/7329-23, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a i ust. 2, art. 40c, art. 41 ust. 4,5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), zwanej dalej u.d.p. oraz lp. 6 pkt 9 lit. d) i lit. e), lp. 6 pkt 1 lit. d), lp. 9 pkt 11 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy, a także art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymano w mocy decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], nakładającą na skarżącą karę pieniężną w łącznej kwocie [...] zł. W zakres powyższej kwoty wchodziły kary pieniężne w kwotach: [...] zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu samochodowego o 5,99 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t; [...] zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej przyczepy o 1,46 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t; 2160 zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej przyczepy o 1,32 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t oraz 600 zł za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pięcioosiowego pojazdu członowego złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. o 5 t. Jak podkreślił organ odwoławczy, ważenia kontrolowanego pojazdu dokonano wagami do pomiarów statycznych posiadających aktualne legalizacje. Dokumenty te zostały okazane kierowcy oraz poinformowano go o sposobie przeprowadzania pomiaru i przysługujących mu uprawnieniach. Organ odwoławczy przyznał wprawdzie, że procedury ważenia wagami do pomiarów statycznych nie są szczegółowo uregulowane, jednakże kontrolerzy przy użyciu tych wag stosowali się do instrukcji producenta załączonej do wag. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowości w protokole kontroli, organ odwoławczy wskazał na błąd pisarski polegający na nazwaniu osi nienapędowej naczepy osiami pojazdu, co jednak nie oznacza, że ważenie odbyło się nieprawidłowo. Na pierwszej stronie protokółu w tabeli wyników podano bowiem prawidłowo wyniki pomiarów dla poszczególnych osi. Poza tym błąd nieprawidłowego nazwania osi pojazdu został skorygowany po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego skarżąca nie miała racji twierdząc, że ważenie podwójnej osi napędowej pojazdu było obarczone błędem ze względu na oddziaływanie resoru. Ważenie miało miejsce na stanowisku z wnękami, a więc każda z osi znajdowała się na jednym poziomie, stąd nie mogło dojść do tego rodzaju oddziaływań. Ponieważ kierowca nie wyraził żądania powtórzenia ważenia, a kontrolujący nie mieli wątpliwości co do wyników pierwszego ważenia, nie przeprowadzono powtórnej kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że droga po której poruszał się kontrolowany pojazd dopuszczała naciski osi do 8 t, tymczasem w czasie kontroli stwierdzono przekroczenie tych nacisków na osiach nienapędowych i na osi napędowej oraz stwierdzono przekroczenie masy całkowitej pojazdu. Sąd podkreślił, że protokół kontroli stanowi opis czynności dokonanych przez kontrolującego, a kwestionowany protokół te czynności określał. Na stronie pierwszej protokółu ustalono naciski osi prawidłowo je nazywając. Kierujący pojazdem uznał prawidłowość pomiaru masy całkowitej pojazdu kwestionując pomiary nacisku poszczególnych osi. Jednakże pouczony o prawie żądania ponownego ważenia, o czym świadczy jego podpis pod tym pouczeniem, nie skorzystał z tej możliwości. Możliwość ponowienia ważenia jest prawem kontrolowanego, a nie obowiązkiem organu, w sytuacji gdy organ nie ma wątpliwości co do prawidłowości uzyskanych wyników pierwszego ważenia. W odniesieniu do zarzutów dotyczących użycia do kontroli niewłaściwych wag, Sąd I instancji podzielił wyjaśniania organów, według których wagi nieautomatyczne do pomiarów statycznych mogą być użyte w każdym miejscu, jednakże dbając o właściwość wyników ważenia stosuje się wszystkie wagi na odpowiednio przygotowanych stanowiskach ważenia. Pomiaru dokonano właśnie na takim stanowisku odpowiednio przygotowanym. Wagi były umieszczone horyzontalnie w stosunku do wszystkich kół pojazdu, stąd nie wystąpiła różnica nacisków osi mierzonych w stosunku do pozostałych. Ponadto Sąd pierwszej instancji zaakcentował, że wagi posiadały aktualne na dzień kontroli świadectwo legalizacyjne i mogły być użyte do kontroli. Natomiast zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791) waga nieautomatyczna jest przyrządem pomiarowym służącym do określenia masy ciała, a także mogącym służyć do określania innych, związanych z masą wielkości, ilości, parametrów albo właściwości, wykorzystującym działanie na ciało siły grawitacji, wymagającym interwencji operatora podczas ważenia. Nazwa "ciało" użyte w tym rozporządzeniu to pojęcie fizyczne na co wskazują pkt 12, 14 i 18-20 tego przepisu mówiące o ładunku. Stosownie do art. 13g ust. 1a u.d.p. karę, o której mowa w ust. 1, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametrów pojazdu. Wymienione rozporządzenie w § 1 ust. 1 pkt 2, określając co ono reguluje (wymagania metrologiczne) precyzuje, że wymagania te odnoszą się do wag nieautomatycznych przeznaczonych do pomiaru masy będącej podstawą obliczenia (...) kar, (...) lub podobnych opłat. Zatem w ocenie Sądu zarówno w rozporządzeniu, jak i w art. 13g ust. 1a u.d.p. chodzi o wielkości parametrów, których przekroczenie powoduje nałożenie kary pieniężnej. Do parametrów tych należy zaliczyć masę ciała (w ujęciu fizycznym), a więc zarówno, w przypadku pomiaru masy pojazdu, jego masę całkowitą, jak i wielkości parametrów tego pojazdu wyrażające się naciskiem jego osi na drogę. Według Sądu, w tych warunkach nie można było uznać za uzasadniony zarzut skarżącej co do użycia w czasie kontroli wag nienadających się do określenia parametrów kontrolowanego pojazdu i stwierdzenia, że przejazd odbywał się pojazdem spełniającym parametry dla drogi, na której został zatrzymany do kontroli. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm. Skarga kasacyjna, oparta na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zarzuca naruszenie art.134 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że w toku postępowania jurysdykcyjnego nie doszło do naruszenia art. 68 § 1, art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, jak też poprzez niezasadne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie, zważywszy na jej stan faktyczny – nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – co spowodowało niezasadne oddalenie skargi. Jak wywodzi skarga kasacyjna rażącym uchybieniem stanowiącym o braku należytej staranności ze strony organu dokonującego ważenia podczas procedury sporządzania protokołu z kontroli jest wpisywanie w opisie naruszeń w protokole pod każdym z wykazanych uchybień, że "W wyniku pomiaru nacisku osi...pojazdu stwierdzono..." bez oznaczenia czy chodzi o ważenie ciągnika czy przyczepy. Zdaniem kasatora na podstawie tak sporządzonego załącznika zawierającego opis naruszeń, będącego integralną częścią protokołu, brak jest podstaw do jednoznacznego stwierdzenia jakie naruszenia w rzeczywistości stwierdzono. Z uwagi na zaistniałe w protokole sprzeczności, jednoznaczne stwierdzenie naruszeń jest wręcz niemożliwe. W ocenie skargi kasacyjnej sporządzony protokół kontroli z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], nie może stanowić dowodu czynności kontrolnych wykonywanych w trakcie ważenia pojazdu, ze względu na fakt, że tabela pomiarów zawarta w tym protokole zawiera zupełnie inne dane niż opis stwierdzonych naruszeń. Taki stan faktyczny sprawia, że nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wykonane pomiary zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy. W konsekwencji nie można było na podstawie błędnie sporządzonego protokołu nałożyć na przewoźnika kary, gdyż nie ma możliwości odtworzenia ważenia pojazdu i stwierdzenia, czy błędy są tylko w protokole, czy też inspektorzy błędnie ważyli osie i pojazd. Ponadto skarga kasacyjna zarzuca, że organy kontrolne poprzez przeprowadzenie ważenia w sposób statyczny, dla którego ustawodawca nie przewidział odpowiedniej procedury, dopuściły się działania bez podstawy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawy skargi kasacyjnej określa art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego skargę można oprzeć na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawy kasacyjne wyznaczają granice orzekania w sprawie, co wynika z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach wymienionych w § 2 tego przepisu. W tej sprawie nie występuje żadna z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej E. L. podniosła zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego jak też naruszenia prawa materialnego. Ponieważ to podstawy środka odwoławczego – wskazane przez kasatora – wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. Warunkiem oceny powołanej podstawy kasacyjnej jest jednoznaczne podanie, które przepisy zostało naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przyjmuje się, że warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest należycie spełniony, gdy treść skargi wymagałaby od sądu kasacyjnego domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze formułując zarzuty. Przepis objęty podstawami skargi kasacyjnej musi być zatem wskazany wyraźnie. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów w zakresie zarzutów dotyczących prawa materialnego. Kasator nie wskazuje jakim przepisom prawa materialnego uchybił Sąd I instancji. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia w tym względzie. Skarga kasacyjna w zakresie naruszenia prawa procesowego ogranicza się do zarzutów naruszenia przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 68 § 1, art. 6, art. 7, art. 8 tego aktu, czego nie dostrzegł Sąd I instancji dopuszczając się naruszenia art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. Odnośnie do zarzutu i argumentacji dotyczących rażących uchybień, którymi zdaniem kasatora obciążony jest protokół kontroli należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten prawidłowo uznał, że niespójność protokołu pomiędzy danymi zawartymi na stronie pierwszej, a częścią opisowa polegająca na mylnym nazewnictwie osi nie stanowi o tym, że pomiary zamieszczone w tabeli są błędne. Wskazać należy, że Sąd I instancji słusznie zauważył, że kierowca uznał prawidłowość procesu ważenia pojazdu, nie żądając ponownego zważenia, pomimo pouczenia go przez funkcjonariuszy dokonujących pomiaru, o przysługującym mu do tego prawie. Okoliczność ta, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza prawidłowość pomiaru oraz uwidocznionych w nim wartości pomiaru. Ponadto należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 68 § 1 K.p.a. nie jest trafny, bowiem przepis ten dotyczy protokołu sporządzanego w toku postępowania administracyjnego. Do postępowania kontrolnego, z którym mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie może być on stosowany jedynie pomocniczo. Należy zauważyć, że kontrola przestrzegania przez przewoźników przepisów regulujących dopuszczalną masę pojazdów poruszających się po drogach oraz dopuszczalną masę nacisków na osie jest kontrolą ruchu drogowego. Kontrole w ruchu drogowym sprawowane są na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym – art. 29 ust. 2 pkt 4, a wykonują ją funkcjonariusze Policji jak również inspektorzy transportu drogowego. Szczegółowe zasady kontroli zostały ustalone na podstawie art. 131 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym w drodze rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. Nr 132, poz. 841). Należy tez dodać, że mimo omówionych niedostatków sporządzonego protokołu, zawiera on niezbędne elementy takiego dokumentu podając datę i miejsce kontroli, podmiot kontrolujący i kontrolowany oraz wskazując ustalenia dokonane przez funkcjonariusza Inspekcji drogowej. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 68 § 1 K.p.a. jest chybiony. Również nie jest uzasadniony zarzut nieuwzględnienia przez Sąd okoliczności, że dokonano pomiarów masy wagami do pomiarów statycznych, a nie dynamicznych, w czym kasator upatrywał naruszenia art. 6, 7, 8 K.p.a. Sąd I instancji wskazał na fakt, iż wagi użyte do pomiarów uzyskały ponowną legalizację i świadectwo to nie podlegało kontroli sądowej. Jeżeli chodzi natomiast o rodzaj urządzenia pomiarowego użytego do ważenia pojazdu i jego wpływ na wynik ważenia, to Naczelny Sąd Administracyjny przede wszystkim zauważa, że jeżeli użyta do ważenia waga posiada ważne świadectwo legalizacyjne, używana jest zgodnie z instrukcją obsługi i brak jest ograniczeń co do rodzaju ważonych ładunków, to nie ma podstaw do kwestionowania wyników tego ważenia. Należy wskazać, że ustawodawca w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188 poz. 1345) nie ograniczył używania wag statycznych. Oznacza to, że pojazd z każdym ładunkiem można ważyć na każdej wadze, pod warunkiem, że będzie ona posiadała świadectwo legalizacji. Stąd wniosek, że prawodawca dopuszcza ważenie (statyczne lub dynamiczne) wszelkiego rodzaju ładunków na wagach stacjonarnych i przenośnych. W przedmiotowej sprawie z protokołu z kontroli wynika, że pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu skarżącego dokonano stacjonarną wagą, która posiadała ważną legalizację właściwego urzędu miar. Wagi na których dokonano ważenia były to wagi nieautomatyczne posiadające świadectwa ponownej legalizacji, ważne na dzień ważenia pojazdu, a zatem dopuszczone do użytkowania. Podniesiony podczas rozprawy przed Naczelnym Sadem Administracyjnym zarzut niezgodności legalizacji wag, na których ważony był pojazd z obowiązującymi przepisami, ze względu na to iż świadectwa legalizacji zostały wydane 15 kwietnia i 21 sierpnia 2008 r. , na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z 3 października 2003 r., które zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2008 r. nie może być przez ten Sąd rozpoznany. Jak już zostało to zaznaczone na wstępie uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na omówioną na wstępie zasadę wynikającą z art. 183 § 1 p.p.s.a. nie może dokonywać kontroli kasacyjnej, biorąc pod uwagę inne, niż powołane w skardze kasacyjnej przepisy i nie może brać pod uwagę innej argumentacji niż ta która przywołana została jako uzasadnienie pierwotnie zgłoszonych zarzutów. Podniesiona podczas rozprawy okoliczność wadliwej legalizacji nie mieści się w żadnym ze zgłoszonych zarzutów w skardze kasacyjnej. Na co należy bowiem zwrócić uwagę kasator nie tylko nie kwestionował legalizacji wag, lecz wprost stwierdził, że "wagi użyte w trakcie kontroli winny w dniu kontroli spełniać jedynie wymogi określone rozporządzeniem z dnia 3 października 2003 r." Podkreślono także, iż bezprawna jest nie okoliczność legalizacji wag, czy legalizacji miejsca do ważenia ale sposób i dopuszczalność posługiwania się przez Inspekcję transportu drogowego przy ważeniu pojazdów wagami statycznymi. W takim stanie rzeczy zarzut podniesiony podczas rozprawy jest zarzutem nowym, którego skarga kasacyjna nie objęła i jak zostało to stwierdzone powyżej – niedopuszczalnym. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną uznając, że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.