II SA/Ol 48/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi K.K. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]"nr "[...]" w przedmiocie orzeczenia o niepełnosprawności – odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Orzeczeniem z dnia "[...]" Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. po rozpatrzeniu wniosku D.K. na podstawie analizy dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badań i wywiadów zaliczył syna wnioskodawczyni – K. K. do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 31 października 2010r. Orzeczenie to zostało doręczone stronie w dniu 14 października 2009r. W dniu 29 października 2009r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) D.K. wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, podnosząc, iż w związku z tym, że w punkcie 7 wydanego orzeczenia organ wskazał, że dziecko nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie może otrzymać świadczenia pieniężnego. Przy tak ciężkiej chorobie syna świadczenie to jest niezbędne w celu prowadzenia odpowiedniego leczenia i rehabilitacji. Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wskazano, iż decyzja organu I instancji została odebrana przez męża odwołującej w dniu 14 października 2009r., zaś odwołanie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 29 października 2009r. Tym samym został przekroczony 14-dniowy termin do jego wniesienia. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka ta nie została podjęta przez stronę. Natomiast w dniu 30 listopada 2009r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) D. K. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powołanego wyżej orzeczenia. Wskazała, iż syn jest ciężko chory i wymaga stałej, całodobowej opieki i rehabilitacji, dlatego musi zrezygnować z pracy, aby móc się nim zająć, zaś przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pozwoli na weryfikację decyzji organu I instancji. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E. postanowieniem z dnia "[...]" odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. w dniu "[...]". W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Przy czym to zainteresowany musi uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. Musi zatem wykazać, iż mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wskazano, iż w doktrynie i orzecznictwie sądowym wskazuje się na szereg przypadków niezawinionego przez zainteresowanego niedopełnienia czynności w terminie, między innymi obłożna choroba uniemożliwiająca stronie wniesienie odwołania. W ocenie organu treść zawarta w piśmie D. K. nie daje podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, bowiem zainteresowana nie wskazała na przeszkody usprawiedliwiające zwłokę i uzasadniające przychylenie się do jej wniosku. Na powyższe postanowienie skargę wniosła D. K. Podała, iż złożenie wniosku w PCPR miało na celu umożliwienie jej sprawowania dalszej opieki nad dzieckiem. Liczyła bowiem, iż lekarz orzecznik przyzna jej prawo nie tylko do zasiłku pielęgnacyjnego, ale także do świadczenia pielęgnacyjnego, pozwalającego na sprawowanie całodobowej opieki nad synem. Z uwagi na wydane orzeczenie postanowiła się odwołać, ale nie umieściła tego w terminie 14 dni z powodu choroby dziecka. W związku z tym złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ale powtórnie odmówiono jej rozpatrzenia sprawy. Podniosła, iż organ użył argumentów prawnych, zapominając iż powinien on pomagać rodzinom i dzieciom, a powtórna odmowa rozpatrzenia jej sprawy jest krzywdząca dla niej i jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na postanowienie Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest spełnienie przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl powołanego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, iż odwołanie skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Orzeczenie organu pierwszej instancji doręczono stronie w dniu 14 października 2009r. Zgodnie zaś z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Skarżąca nadała odwołanie w polskiej placówce pocztowej w dniu 29 października 2009r. Tym samym odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Podnieść jednak należy, iż w ustawowym 7-dniowym terminie skarżąca złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wprawdzie nie odebrała ona postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, lecz biorąc pod uwagę datę awizowania pisma oraz zasadę określoną w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego uznać należy, iż wniosek o przywrócenie terminu, który wpłynął do organu w dniu 2 grudnia 2009r. (a nadany został w urzędzie pocztowym w dniu 30 listopada 2009r.) został złożony z zachowaniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia. Należy podkreślić, iż przepis art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Przy czym słuszny jest pogląd organu, iż to zainteresowany musi uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie, mimo zachowania całej staranności. Przy czym jako kryterium oceny zawinienia w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy opóźnienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet czyniąc największy w danych warunkach wysiłek (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepublik.; postanowienie NSA z dnia 2 października 2002r., sygn. akt V SA 793/02). Przywrócenie terminu nie jest zaś możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie podkreśla się, iż przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Jednocześnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002r., IISA/Ka 1977/00, niepubl.) Uprawdopodobnienie bowiem prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. Zatem, aby przywrócić termin strona powinna uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, tj. wskazać takie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jej woli i uniemożliwiało jej dopełnienie czynności procesowej w sprawie. W niniejszej sprawie odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując, iż skarżąca nie wskazała na przeszkody usprawiedliwiające i uzasadniające przychylenie się do wniosku. Podnieść jednak należy, iż w swoim wniosku skarżąca w ogóle nie odniosła się do przyczyn uchybienia terminu. Trzeba zaś mieć na względzie okoliczność, iż w mocy art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego na organie administracji ciążą szczególne obowiązki, a mianowicie jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zatem w pierwszej kolejności organ winien poinformować skarżącą o treści art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wezwać do wskazania przyczyn uchybienia terminu, a także uprawdopodobnienia jej braku winy, wyznaczający w tym celu stosowny termin. Dopiero po uzupełnieniu wniosku przez stronę, bądź też w przypadku braku uzupełnienia w zakreślonym terminie, organ może dokonać oceny istnienia bądź braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Natomiast wydanie postanowienia bez podjęcia wskazanych czynności przez organ jest przedwczesne i stanowi naruszenie art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem rozpatrując ponownie sprawę winien najpierw zobowiązać stronę do uzupełnienia wniosku we wskazanym kierunku, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. O wykonalności uchylonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.