I SA/Wa 1739/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej powoływany jako skarżący), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia posiadania przez skarżącego prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnym granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości C., powiat O., województwo [...]. Stan faktyczny: 1. W dniu 28 grudnia 1990 r. skarżący złożył do Urzędu Rejonowego w T. wniosek o wypłacenie odszkodowania za pozostawioną - na terenach pozostających obecnie poza granicami państwa polskiego - nieruchomość należącą do jego ojca – S. T. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt [...] spadkobiercami po zmarłym w dniu [...] grudnia 1943 r. S. K. są: żona E. K. oraz dzieci G. B. i skarżącym M. K. 2. Sąd Okręgowy w T. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] stycznia 2000 r. sygn. akt [...] stwierdził, że skarżący oraz jego siostra G. B. z domu K. i matka E. K. pozostawili w związku ze zmianą granic Rzeczypospolitej Polskiej związanych z II wojną światową mienie nieruchome położone w miejscowości C. w powiecie o. aktualnie położone na terenie [...]. 3. Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] pozytywnie ocenił spełnienie przez skarżącego wymogów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. 4. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...] Wojewoda [...] wezwał skarżącego do dostarczenia operatu szacunkowego, w którym zostanie określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości rolnej położonej w T., przy ul. [...] o powierzchni [...] ha i wartość położonych na niej budynków. Nieruchomość nabyła na własność od Skarbu Państwa – E. K. na podstawie odrębnych przepisów w ramach realizacji prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. 5. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. odmówił potwierdzenia posiadania przez skarżącego prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości C., powiat O., województwo [...]. W szczególności Wojewoda [...] stwierdził, że z uwagi na to, że strona postępowania nie przedłożyła drugiego operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, nie było możliwe określenie wartości należnego skarżącemu prawa do rekompensaty. 6. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając, że ubiega się o rekompensatę za część nieruchomości pozostawioną w C. przez siebie, a nie za całość nieruchomości pozostawionej przez siebie, siostrę i matkę. 7. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Minister opierając się na materiale dowodowym zebranym przez organ wojewódzki ustalił, że z kopii decyzji Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział Powiatowy w T. z dnia [...] grudnia 1948 r. wynika, iż E. K. przydzielono ½ gospodarstwa na S., ul.[...] . Z odpisu dokumentu nadania ziemi Nr [...] z dnia [...] października 1954 r. wydanego przez Ministerstwo Rolnictwa wynika, że "w wykonaniu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej stwierdza się, że na podstawie orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej w T. z dnia [...]09.1948 r. Ob. K. E. (...) otrzymała na własność nadział ziemi o obszarze około [...] ha (...) ze stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej T. gminy T., powiatu T. województwa [...]." Z odpisu notarialnego decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatowy Zarząd Rolnictwa w T. z dnia [...] kwietnia 1956 r. wynika, że należność przypadająca za gospodarstwo położone w T. na rzecz Skarbu Państwa od Pani E. K. podlega umorzeniu na podstawie art. 12 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107). Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że E. K. zrealizowała prawo do rekompensaty otrzymując przedmiotową nieruchomość. W związku z tym skarżący jest zobowiązany do przedstawienia operatu szacunkowego. Wprawdzie bowiem współwłaścicielom lub współspadkobiercom właściciela przysługuje rekompensata w wysokości odpowiedniej do udziału w pozostawionej nieruchomości, to jednak łączna rekompensata dla wszystkich współwłaścicieli nie może przekraczać 20 % wartości pozostawionej nieruchomości bez względu na ilość osób uprawnionych. Dlatego też nie może być przyznana rekompensata pozostałym uprawnionym nawet jeżeli jeden z uprawnionych zrealizował uprawnienie w części większej niż mu przysługiwała. Skoro skarżący nie przedstawił dowodu na wartość nieruchomości przyznanej jego matce jako realizacja rekompensaty – do czego był zobowiązany powołaną ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. – to konieczne stało się wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. 8. Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją Ministra i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądają jej uchylenia w całości. Skarżący wyjaśnił, że pismem z dnia 12 kwietnia 2000 r. Naczelnik Wydziału Mienia Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego w T. poinformował go, że każdy ze współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości może niezależnie wystąpić o "zaświadczenie o rekompensacie". Na podstawie tego pisma skarżący zdecydowała się wystąpić o rekompensatę za 1/3 udziału w pozostawionej nieruchomości. Dalej skarżący wskazał, że jego matka otrzymała gospodarstwo [...], które przekazała siostrze skarżącego i jej mężowi, dlatego też nie widział potrzeby dostarczenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, którą nadano na własność jego matce. Wartość tej nieruchomości nie ma bowiem wpływu na wartość należnej mu rekompensaty, a narażałaby skarżącego na dodatkowe koszty. Zdaniem skarżącego decyzja odmowna jest wynikiem złego rozumowania, ponieważ gdyby wartość nieruchomości otrzymanej przez matkę skarżącego była wyższa niż wartość pozostawionej nieruchomości, to w takim przypadku prawo przysługujące na mocy powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. byłoby niewykonalne. Ponadto skarżący wskazał, że Wojewoda wydał postanowienie pozytywnie opiniujące spełnienie wymogów do otrzymania rekompensaty. 9. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje: 1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, w szczególności nie jest sporne nadanie matce skarżącego nieruchomości na podstawie aktu nadania z dnia [...] października 1954 roku. Dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. 2. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169 poz. 1418 ze zm.) ma za zadanie zakończyć proces rozliczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy tej ustawy mają zastosowanie nie tylko do spraw nowych, albowiem zawarte w niej zasady realizacji prawa do rekompensaty odnoszą się również do sytuacji, w których osoba posiadająca zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty wydane na podstawie wcześniej obowiązujących w tej materii przepisów nie zrealizowała prawa do rekompensaty albo zrealizowała je w części. We wszystkich tych przypadkach realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości bez względu na liczbę osób uprawnionych. 3. Prawo do rekompensaty nie jest przyznawane za pozostawienie udziału w nieruchomości, ale za nieruchomość (nieruchomości). Przepis art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. jest w tej kwestii jednoznaczny - "w przypadku gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Jest to zatem uprawnienie łączne i nie istnieje możliwość odrębnego rozpatrywania prawa do rekompensaty za poszczególne udziały współwłaścicieli. Nawet w sytuacji, kiedy rekompensata jest przyznawana tylko wskazanym przez wszystkich współwłaścicielom – jej wysokość nie jest uzależniona od wysokości udziału w prawie własności, tylko jest realizowana w oparciu o wartość nieruchomości. W tym zakresie treść pisma z dnia [...] kwietnia 2000 r. Naczelnika Wydziału Mienia Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego w T. nie ma żadnego znaczenia i nie może wpłynąć na interpretację ustawy, pismo to – pomijając poprawność zawartych tam twierdzeń – miało wyłącznie charakter informacyjny. 4. Zgodnie z art. 6 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła nieruchomości Skarbu Państwa dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające ich nabycie. Przy tym w przypadku częściowej realizacji rekompensaty konieczne jest ustalenie wartości zrealizowanego dotychczas prawa. Szczegółowe zasady w tym zakresie określa art. 12 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W takiej sytuacji wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, określa się według stanu na dzień nabycia oraz według cen albo kosztów odtworzenia na dzień sporządzenia wyceny, z zastrzeżeniem ust. 2. Tylko w przypadku osób, które po dniu 1 stycznia 1998 r. zrealizowały prawo do rekompensaty, wartość nabytego prawa własności nieruchomości przyjmuje się na podstawie zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji ceny ustalonej w umowie przeniesienia własności nieruchomości. 5. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, wojewoda postanowieniem wzywa wnioskodawcę do dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Dlatego w całej rozciągłości należy podzielić stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o konieczności odmowy ujawnienia prawa do realizacji wybranej formy rekompensaty z uwagi na nieprzedstawienie przez skarżącego operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości nadanej jego matce w 1954 r. Wszelkie dywagacje zawarte w skardze na temat wartości tego mienia i tego, że mogło ono przekraczać wartość mienia pozostawionego poza granicami nie mają znaczenia, ponieważ w ogóle wartość ta nie jest znana. Skoro skarżący uchylił się od spoczywającego na nim obowiązku wykazania wartości nieruchomości nabytej w ramach realizacji prawa do rekompensaty, w związku z tym Sąd podziela w całości pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w przedmiotowej sprawie konieczne było wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W związku z tym brak jest jakichkolwiek podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ nie narusza ona prawa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.