II SAB/Bd 63/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. – L. P. Sp. z o. o. na bezczynność S. B. w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczone prawo użytkowania wieczystego działek 1. zobowiązuje S. B. do wydania w terminie miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy decyzji w przedmiocie odszkodowania za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działki: [...] o powierzchni 0,0046 ha, [...] o powierzchni 0,0301 ha, [...] o powierzchni 0,1605 ha, [...] o powierzchni 0,0171ha i [...] o powierzchni 0,0532 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...], nabytej z mocy prawa na własność Gminy B. decyzją [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji drogi gminnej, 2. zasądza od S. B. na rzecz skarżącego 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu. Pismem z dnia [...] A.– L. P. Sp. z o.o. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Starosty B. w przedmiocie niewydania, do dnia złożenia skargi, decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczone prawo użytkowania wieczystego działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: nr [..], obręb [..], powstałej w wyniku podziału nieruchomości nr [..]; nr [..], obręb [..]; nr [..] powstałej w wyniku podziału nieruchomości nr [..] oraz nr [..] powstałej w wyniku podziału nieruchomości [..] – wpisanych w księdze wieczystej KW nr [..]. Skarżący wskazał, iż wyżej wskazane nieruchomości, pozostające w użytkowaniu wieczystym skarżącego, zostały przejęte przez Prezydenta Miasta B. decyzją z dnia [..], nr [..] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [..], w związku z czym – jak wskazał skarżący – w ciągu 30 dni od tej daty winna zostać była wydana przez starostę decyzja ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczenie pod drogę publiczna, co wynika z art. 12 ust. 5 ustawy z 10 kwietnia 2203. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) oraz art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603). W związku z powyższym, skarżący, pismem z dnia [..], złożył do Rady Miasta B. skargę na bezczynność Prezydenta Miasta B., która zgodnie z właściwością przekazana została Staroście B. Organ ten również uznał się za organ niewłaściwy do rozpoznania skargi, o której mowa, nie zawiadomił jednak o tym fakcie skarżącego, ani nie wskazał mu organu właściwego, czym naruszył art. 231 k.p.a. Z dalszej części skargi wynika, że w związku z pismem skarżącego, postanowieniem z dnia [..] nr [..] Wojewoda [..] zobowiązał Starostę B. do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Starosta B., powołując się na brak środków finansowych, odmówił wykonania obowiązku nałożonego nań przez Wojewodę. Skarżący podniósł ponadto, że we wcześniejszym piśmie z dnia [..] Starosta, jako podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania, wskazał operat szacunkowy, wykonanie którego przekracza posiadane przez Starostwo finanse, zaznaczając brak podstaw sfinansowania operatu z budżetu organu. Jednocześnie Starosta zobowiązał się do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w terminie miesiąca od dnia otrzymania operatu szacunkowego, uzależniając dalsze podejmowanie kroków w przedmiotowej sprawie od przekazania przez Wojewodę środków finansowych. Skarżący zauważył, że podane przez Starostę przyczyny przewlekłości mają charakter subiektywny i zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądów administracyjnych nie mogą stanowić przyczyny wstrzymania postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Starosta B. podniósł, iż z uwagi na brak środków na zlecenie sporządzenia koniecznego operatu szacunkowego, zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o rozważenie możliwości przekazania dotacji z przeznaczeniem na sporządzanie operatów szacunkowych, jednakże wniosek ten został rozpatrzony przez Prezydenta negatywnie. Następnie z podobnym wnioskiem Starosta zwrócił się do Wojewody [..], w odpowiedzi na co Wojewoda wskazał, iż nie posiada w chwili obecnej środków na przekazanie wnioskowanej kwoty, informując jednocześnie, że z prośbą o przekazanie dotacji celowej zwrócono się do Ministra Finansów, planując również stosowne wystąpienie do Ministra Infrastruktury. Starosta wskazał ponadto, iż wystąpił z wnioskiem o uruchomienie środków finansowych z § 2100 rozdziału 70005 działu 700 dotacji celowej na sporządzenie operatów szacunkowych. Uzyskane z tego tytułu środki finansowe pozwoliłyby na opracowanie kilku operatów szacunkowych w 2009r. – w tym pozostających w użytkowaniu wieczystym strony skarżącej działek [..],[..],[..],[..] i [..], położonych przy ul. P., które z mocy prawa przeszły na własność Gminy Miasta B. Sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy przekazany został organowi w dniu [..], w dniu natomiast [..] do Starostwa Powiatowego wpłynęła przedmiotowa skarga na bezczynność organu. Jak wynika z dalszej części odpowiedzi na skargę Starosta, powołując się na art. 35 § 5 k.p.a. uznał, iż przyczyny opóźnienia w wydaniu decyzji nie leżą po stronie organu. Ponadto organ wskazał, iż skarżący na bieżąco informowany był o stanie sprawy. Starosta podniósł, że koszty ponoszone w związku ze sporządzeniem operatu szacunkowego ponieść winien Wojewoda [..], przeznaczając na ten cel specjalną dotację, albowiem – jak wskazał Starosta – wydatkowanie środków finansowych z innych źródeł, niż przeznaczone w ramach dotacji celowej, spowoduje naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W związku z powyższym Starosta B. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako zasadną, należało uwzględnić. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") kontrola działalności publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a. Przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Wniesienie z kolei skargi na bezczynność warunkowane jest spełnieniem ustawowych przesłanek, w tym upływ terminu przewidzianego dla sprawy będącej przedmiotem skargi. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym określa art. 35 k.p.a. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w § 1 wspomnianego artykułu, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. § 2 art. 35 stanowi, iż niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ, natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym powyżej wskazanym artykułem, organ obowiązany jest, zgodnie z art. 36, w każdym przypadku zawiadomić o tym fakcie stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przekroczenie przez organ terminów ustawowo wskazanych, bądź też przedłużonych, oznacza stan bezczynności organu, który, po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, zaskarżalny jest do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest skarga na bezczynność Starosty B. w przedmiocie niewydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania przysługującego skarżącemu, A. L. Sp. z o.o., będącemu użytkownikiem wieczystym działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [..],[..],[..],[..] i [..], położonych przy ul. P., które z mocą decyzji Prezydenta Miasta B. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [..], nr [..], przeszły na własność Gminy Miasta B. Powyższa okoliczność spowodowała – po pierwsze – wygaśnięcie wobec skarżącej spółki prawa użytkowania wieczystego, po drugie natomiast nabycie przez spółkę prawa do odszkodowania za przejętą nieruchomość. Jak wynika z akt sprawy decyzja o przejęciu nieruchomości, o których mowa stała się ostateczna w dniu [..], zatem, zgodnie z art. 12 ust. 4b ustawy z dnia z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) decyzja ustalająca wysokość odszkodowania wydana winna zostać w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Powyższe oznacza, że od dnia [..] zobowiązany do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania organ pozostaje w zwłoce. W ocenie Sądu powołana przez Starostę B. argumentacja dotycząca przyczyn opóźnienia w rozstrzygnięciu sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Organ w obowiązku wydania decyzji ustalającej odszkodowanie ograniczony jest terminem, przekroczenie którego spowodowane może być jedynie przeszkodami wynikającymi z art. 35 § 5 k.p.a., zgodnie z którym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Brak środków finansowych na sporządzenie operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę decyzji odszkodowawczej nie może rzutować na interes strony, która nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieskuteczności organów w rozpatrywaniu sprawy w wyznaczonym terminie. Wyrażony przez Starostę B. pogląd, o braku odpowiedzialności za zaistniałą zwłokę z powodu przyczyn nieleżących po stronie organu nie można uznać za trafny. Czynnikami niezależnymi określić można takie okoliczności, na które organ nie miał wpływu. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 grudnia 1999r., sygn. akt V SAB 147/99 okoliczności zwalniające organ z zarzutu bezczynności musząc mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny, co harmonizuje z powszechnie uznaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają organu tzw. trudności obiektywne – brak etatów, środków pieniężnych, czy przekonanie, że powierzona organowi kompetencja "nie ma nic wspólnego z realizacją jego zadań ustawowych". Biorąc pod uwagę powyżej przedstawiony pogląd uznać należy, iż okoliczności usprawiedliwiające bezczynność organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą. Wskazać również należy, iż postanowieniem z dnia [..] nr WI[..] Wojewoda [..] wyznaczył Staroście B. dodatkowy trzydziestodniowy termin do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, do którego terminu wyznaczony organ się nie zastosował. Powyższe okoliczności wskazują na pozostawanie organu w bezczynności, nadto uznać można, że zwłoka w załatwieniu sprawy narusza art. 17 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ administracji do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł, jak w sentencji wyroku.