II SA/Bd 101/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), odmówił A. G. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że na podstawie dostarczonego orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. po rozpoznaniu wniosku złożonego w dniu [...]r., nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności w związku z czym orzekający organ na podstawie art. 10 § 1 i art. 50 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, wezwał stronę do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszenia ewentualnych żądań, a także dostarczenia wszystkich posiadanych orzeczeń o niepełnosprawności. Następnie wskazano, że w dniu [...]r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, iż posiada wcześniejsze orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, na którym również nie została wskazana data powstania niepełnosprawności, co oznacza, iż w tym przypadku nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności. Opierając się więc na treści § 14 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, organ przyjął, że jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu, tj. w omawianym przypadku [...]r. W odwołaniu od powyższej decyzji A. G. podniosła, że od 1973 r. była okresowo leczona na stawy we [...], ale dokumentacja medyczna z tego okresu uległa zniszczeniu w wyniku powodzi. Zdaniem odwołującej, stwierdzenie użyte przez lekarzy orzeczników "nie można ustalić" powinno być interpretowane w ten sposób, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy uznał prawidłowość dokonanych ustaleń w postępowaniu przed organem I instancji stwierdzających, że A. G. przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r. nr [...] ustalające umiarkowany stopień niepełnosprawności z oznaczeniem, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 20 lipca 2009 r., w konsekwencji czego należy uznać, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa do wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego. Skład orzekający kolegium zauważył jednocześnie, że w rozpatrywanej sprawie data powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności została w ww. orzeczeniu jednoznacznie określona na dzień 20 lipca 2009 r., a zatem wbrew wyjaśnieniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zachodzi konieczność przyjęcia daty złożenia wniosku do powiatowego zespołu tj. 14 lipca 2009 r. Odnosząc się zaś do argumentów strony zawartych w odwołaniu organ podkreślił, że ustalanie niepełnosprawności osób zainteresowanych zostało przez ustawodawcę wyłączone z zakresu uprawnień organów administracyjnych orzekających w sprawach zasiłków pielęgnacyjnych, dlatego też zaginięcie wcześniejszej dokumentacji medycznej, nie może mieć wpływu na niniejsze postępowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. G. wyraziła niezadowolenie z treści zaskarżonej decyzji organu odwoławczego podnosząc, że w jej ocenie przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie jest zdeterminowane stwierdzeniem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności powstałego przed ukończeniem 21 roku życia, lecz uzależnione jest wyłącznie od stwierdzenia niepełnosprawności w tym wieku, czyli choroby, która rozwija się w organizmie. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi organ stwierdził, że były one już przedmiotem ponownej analizy organu I instancji oraz organu odwoławczego w trakcie podejmowania decyzji w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga w przedmiocie występowania, bądź nie, określonych właściwymi przepisami przesłanek warunkujących przyznanie uprawnień oraz wysokość zasiłku. Sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej dokonuje oceny, na skutek zaskarżenia, działalności (działania bądź zaniechania) organu administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem, w tym przypadku - oceny powodów przyznania świadczenia społecznego w określonej wysokości. Nie zastępuje więc organu administracji publicznej i nie przejmuje jego kompetencji do końcowego załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Materialnoprawną podstawą prawną przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego jest przepis art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy czym w stosunku do osób powyżej 16 lat, które legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, do których należy skarżąca – należy ocenić spełnienie przesłanek z art. 16 ust. 3 tej ustawy w brzmieniu: "zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia". Okolicznością bezsporną w sprawie był fakt dołączenia przez stronę do wniosku o dochodzone świadczenie - orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w którym stwierdzono, że nie można ustalić od kiedy orzeczona niepełnosprawność istnieje. Jednoznacznie natomiast podano datę ustalenia stopnia niepełnosprawności – 20 lipiec 2009 r. Tymczasem, jak wynika z § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne z dnia 2 czerwca 2005 r., do wniosku o to świadczenie należy dołączyć - orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności. Strona zamiast wylegitymowania się orzeczeniem spełniającym powyższy warunek - wskazania daty powstania orzeczonej w umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na wiek do 21 lat, powołała się na fakt, iż dokumentacja medyczna z tego okresu uległa zniszczeniu w wyniku powodzi, a ponadto zdaniem skarżącej, stwierdzenie użyte przez lekarzy orzeczników "nie można ustalić" powinno być interpretowane w ten sposób, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Istota sporu sprowadzała się więc do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy przedstawione przez stronę argumenty, mogły przesądzić w jakimś stopniu, o uznaniu, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat, niezależnie od faktu, że w orzeczeniu o niepełnosprawności stwierdzono, iż nie można ustalić kiedy niepełnosprawność powstała i czy mówiąc o dacie powstania niepełnosprawności do 21 roku życia, chodzi o datę jakiegokolwiek stopnia niepełnosprawności, czy umiarkowanego stopnia. Innymi słowy, czy istotne jest tylko ustalenie faktu niepełnosprawności przed 21 rokiem życia, czy stwierdzenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przed tym terminem. W ocenie Sądu, obowiązkiem organów było poczynienie ustalenia powyższej spornej okoliczności wyłącznie na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności. Trzeba bowiem mieć na względzie, że ustalanie faktu niepełnosprawności i jego stopnia w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności, wynika z ustawy, tj. z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca wskazał więc jedynie ten dokument, jako uprawniający do poczynienia ustaleń w zakresie spełniania przez stronę warunku zaliczenia do osób niepełnosprawnych. Jedynie też w oparciu o ten dokument dokonuje się ustaleń w zakresie momentu i stopnia powstania niepełnosprawności. Jak wynika bowiem z § 13 ust. 1 pkt 9 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U.03.139.1328), w orzeczeniu o niepełnosprawności ustala się datę lub okres powstania niepełnosprawności. W niniejszej sprawie bezspornie został spełniony pierwszy warunek - skarżąca jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było natomiast to, czy niepełnosprawność skarżącej powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Podkreślić przy tym należy, że data powstania niepełnosprawności powinna być zawarta w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu (powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja) jest konieczne do ubiegania się o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, czy daty stwierdzenia określonego stopnia niepełnosprawności, ponieważ związane są - co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. W rozpoznawanej sprawie przedłożone przez skarżącą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zawierało stwierdzenie, zgodnie z którym niemożliwe było ustalenie daty powstania niepełnosprawności, a niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym stwierdzono po ukończeniu przez skarżącą 21 roku życia. Zgodnie z definicją legalną zawartą w ustawie o świadczeniach rodzinnych, umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów (art. 3 pkt 20 cyt. ustawy). Z ustawy z 27 sierpnia1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92) wynika, że ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem m.in. o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 (art. 1 pkt 1). W art. 3 ust. 2 wyraźnie akcentuje się, że orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Odrębnym przepisem reguluje się zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych w zakresie przyznania uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Oznacza to konieczność interpretacji art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w ten sposób, że zasadniczą przesłanką w przypadku stwierdzenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przed 21 rokiem życia. Słusznie więc - w ocenie Sądu - organy obu instancji przyjęły, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W świetle powyższego organy obu instancji zasadnie uznały, że brak jest podstaw do czynienia ustaleń co do momentu powstania orzeczonej niepełnosprawności strony w oparciu o podnoszone przez nią okoliczności faktyczne, czy próby rozszerzającej interpretacji przepisów, co skutkować miałoby podważeniem orzeczenia o niepełnosprawności w postępowaniu o przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Uprawnionym bowiem organem, który może poddać ocenie oferowane przez skarżącą dokumenty w celu poczynienia ustaleń co do momentu powstania niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności, jest zespół ds. orzekania o niepełnosprawności, albowiem to ten organ wydaje orzeczenia o niepełnosprawności, o których mowa w przepisie art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. A zatem stosowne orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność w rozumieniu art. 16 ust. 3 mogła powstać przed ukończeniem przez stronę 21 roku życia. Ustawodawca wymaga bowiem, by w orzeczeniu właściwej jednostki - powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Reasumując, należy uznać zaskarżoną decyzję za prawidłową. Organ nie mógł przyznać wnioskowanego świadczenia w sytuacji braku spełnienia przez skarżącą warunku powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wieku do 21 lat, który to warunek jest niezbędny do przyznania świadczenia, jak stanowi o tym przepis art. 16 ust. 3 w/w ustawy. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalono jako niezasadną.