II SA/Bd 182/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w T. na uchwałę Rady Gminy w Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłat za świadczenie przedszkola samorządowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. Rada Gminy Śliwice, powołując się na przepis art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), podjęła w dniu 25 listopada 2008r. uchwałę nr XXV/171/08 w sprawie ustalenia czesnego za pobyt dziecka w przedszkolu. W uchwale zamieszczono zapisy o ustaleniu opłaty miesięcznej w wysokości 70 złotych za dziecko w Przedszkolu Samorządowym "Borowiaczek" w Śliwicach ponad czas niezbędny na realizację podstaw programowych wychowania przedszkolnego tj. ponad 5 godzin dziennie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą uchwałę złożył Prokurator Rejonowy w Tucholi, zarzucając jej naruszenie art. 14 ust. 5 w związku z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez wprowadzenie odpłatności za nauczanie i wychowanie w przedszkolu ponad czas niezbędny na realizacje podstaw programowych wychowania przedszkolnego, tj. ponad 5 godzin dziennie, w wysokości 70 zł na jedno dziecko. Uzasadniając stawiany zarzut skarżący, podniósł, że Rada Gminy wprowadzając odpłatność świadczeń zobowiązana była wyraźnie określić, co mieści się w ramach oferowanego świadczenia, to jest co proponuje się w zamian za uiszczenie opłaty, gdy tymczasem z przyczyn ekonomicznych ustanowiła opłatę stałą uiszczaną przez rodziców dzieci niezależnie od tego, czy świadczenia ponad podstawę programową były przez przedszkola publiczne faktycznie realizowane. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o umorzenie postępowania w sprawie, gdyż zaskarżona uchwała została uchylona w związku z podjęciem w dniu 12 lutego 2010 r. przez Radę Gminy uchwały nr XXXIX/255/10 w tej samej sprawie, przy uchwalaniu, której uwzględniono treść zarzutów zawartych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, należało uznać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowana uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. Jak prawidłowo wskazała strona skarżąca w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ administracji art. 14 ust. 5 w związku z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572; ze zm.). Wskazać należy, iż zgodnie z przywołanym wyżej przepisem art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty (cyt. wyżej) rada gminy posiada uprawnienie do ustalania opłat za świadczenia prowadzonych przez nią przedszkoli. W myśl natomiast art. 6 pkt 1 omawianej ustawy, jedną z cech przedszkola publicznego jest bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Rodzaj zaś i charakter zajęć objętych wymienioną podstawą programową określono w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 51, poz. 458). Mając na uwadze treść wyżej wskazanych przepisów, stwierdzić należy, iż opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli mogą być ustalane i pobierane jedynie za świadczenia, które nie mieszczą się w podstawach wychowawczych. Stąd też powstaje konieczności jasnego, nie budzącego wątpliwości, określenia w uchwale rady, w formie niejako cennika, jakich konkretnie świadczeń dotyczy ustalona opłata, tak aby istniała możliwość zweryfikowania, czy odpłatnością nie objęto świadczeń bezpłatnych mieszczących się w podstawie programowej (inaczej mówiąc, czy objęto nią właściwe świadczenia), a nadto aby umożliwić rodzicom przedszkolaka wybór dodatkowych, odpłatnych świadczeń odpowiadających ich sytuacji finansowej i potrzebom dziecka. Dodać należy, iż przepis art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, nie stanowi podstawy prawnej do ustalenia ogólnej opłaty, która odnosiłaby się jednakowo do wszystkich, dostępnych w przedszkolu, świadczeń, bez względu na ich indywidualne cechy i różną wartość. Wprowadzenie jednej stawki opłaty dla każdego z przedszkoli, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, oznacza faktycznie ustalenie stałej odpłatności nauczania przedszkolnego dla wszystkich rodziców niezależnie od tego, czy wprowadzono w ogóle dodatkowe, wykraczające poza podstawę programową wychowania świadczenia oraz czy dziecko z tego rodzaju świadczeń korzysta. W konsekwencji stwierdzić należy, że w kwestionowanej uchwale nie znajduje odzwierciedlenia zasada ekwiwalentności dodatkowych świadczeń i związanych z nimi opłat, stanowiących odzwierciedlenie ponoszonych w związku z nim dodatkowych kosztów, a tym samy narusza ona przywołany wyżej art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty Dodać należy, iż w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku organu o umorzenia postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego ze względu na uchylenie kwestionowanego aktu uchwałą Rady Gminy Śliwice z dnia 12 lutego 2010 r. nr XXXIX/255/10. Wskazać należy bowiem, że, mimo uchylenia, uchwała nr XXV/171/08 wywołała skutki prawne w postaci pobierania w oparciu o nią opłat oraz mogłaby być nadal stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie (m.in. upoważniałaby do egzekwowania zaległych, nieprawidłowo naliczonych opłat), zaś stwierdzenie nieważności tejże uchwały przez Sąd pozbawia ją mocy prawnej w całości ex tunc - tak jakby nigdy nie była podjęta, co oznacza, że nie może być w ogóle stosowana. Otwiera to między innymi drogę do realizacji uprawnień wynikających z art. 77 Konstytucji RP. Z przedstawionych wyżej względów na podstawie art. 147 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały.