VI SA/Wa 164/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie praw strony w postępowaniu dotyczącym obsady wolnego stanowiska komornika sądowego oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , art. 104 i art. 107 § 1, 2, 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku I. M. (skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku i przyznania I. M. praw strony w postępowaniu dotyczącym obsady wolnego stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. l. M. - odwołana ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. - w dniu [...] sierpnia 2009 r. złożyła wniosek o przyznanie jej praw strony w postępowaniu dotyczącym obsady tego stanowiska. Decyzją z [...] października 2009 r. Minister Sprawiedliwości odmówił uwzględnienia powyższego wniosku uznając, że skarżąca nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w domaganiu się dopuszczenia jako strony do udziału w postępowaniu dotyczącym obsady wolnego stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. M. zarzuciła m.in. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez informowania jej pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a także naruszenie art. 35 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia z przekroczeniem miesięcznego terminu oraz naruszenie art. 77 k.p.a. nakazującego rozpoznanie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto, zdaniem skarżącej, Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 6 i art. 17 Europejskiej Konwencji praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez uniemożliwienie wcześniejszego zapoznania się z aktami i dyskryminację wnioskodawczyni poprzez odmowę przyznania jej statusu strony, gdy posiada ona interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu. W przypadku uchylenia decyzji o jej odwołaniu przez sąd, od wyniku tego postępowania zależy możliwość jej ewentualnego powrotu do wykonywania zawodu. Podniesiony został również zarzut nieważności postępowania poprzez wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.). Minister Sprawiedliwości utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że I. M. nie jest stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji dotyczącego powołania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. Zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ podniósł, że skarżąca nie wskazała konkretnie jaki to interes prawny miałby uzasadniać przyznanie jej praw strony w postępowaniu dotyczącym obsady stanowiska komornika sądowego w G. Zdaniem Ministra, interesu prawnego nie można utożsamiać z interesem faktycznym. Tylko przepis prawa materialnego stanowi podstawę interesu prawnego i stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Nie istnieje żadna norma prawna, która przyznawałaby I. M. prawa strony w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika. Interesu prawnego nie można wyprowadzić z faktu, że skarżąca była komornikiem w G. Minister wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania była jedynie kwestia, czy I. M. - odwołanej ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G., przysługują prawa strony w postępowaniu dotyczącym obsady stanowiska komornika w G. Postępowanie w sprawie odwołania I. M. ze stanowiska komornika sądowego jest odrębną sprawą administracyjną, w której I. M. jest stroną. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia w dla niniejszego postępowania. Zdaniem Ministra w żaden też sposób nie można też wyprowadzić chociażby pośrednio, interesu prawnego I. M. do bycia stroną postępowania, z treści art. 61 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast gdyby decyzja o odwołaniu I. M. ze stanowiska komornika sądowego w G. została uchylona, postępowanie dotyczące obsady tego stanowiska zostanie umorzone. Aktualnie stronami tego postępowania o powołanie są na stanowisko komornika są jedynie osoby, które złożyły wnioski o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. na skutek obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości z [...] maja 2009 r. o wolnym stanowisku komornika sądowego po odwołanej komornik I. M., które ukazało się w Monitorze Polskim z dnia 4 czerwca 2009 r., Nr 34, poz. 506 - w trybie art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191 z późno zm.). W ocenie Ministra niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez informowania pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami bowiem w niniejszej sprawie nigdy takiego żądania nie zgłoszono. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. M. złożyła skargę, zarzucając; 1. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez: - nieuwzględnienie, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie przymiotu strony I. M., jako podmiotu uprawnionego do uczestnictwa w postępowaniu o obsadzenie wolnego stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G., powinno zapaść dopiero w decyzji merytorycznie kończącej przedmiotowe postępowanie; - uznanie, iż I. M. nie przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym obsady wolnego stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G.; 2. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez poinformowania pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami sprawy: 3. naruszenie art. 6 i 7 k.p.a., stosownie do których to przepisów organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważań w zakresie zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a dotyczących naruszenia: art. 6 i art. 17 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka I Podstawowych Wolności poprzez uniemożliwienia realizacji gwarantowanych przez konwencję praw - w szczególności poprzez: a. uniemożliwienie wcześniejszego zapoznania się z aktami; b. dyskryminację wnioskodawczyni poprzez odmowę przyznania jej statusu strony gdy posiada ona interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu, od wyniku którego zależy możliwość jej ewentualnego powrotu do zawodu. . W uzasadnieniu skargi strona przytaczając orzecznictwo podnosi, że w przypadku skarżącej żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu wynika z treści prawomocnego postanowienia WSA wstrzymującego wykonanie decyzji odwołującej wnioskodawczynię ze stanowiska komornika jako, że Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II GZ 230/09 oddalił zażalenie Ministra Sprawiedliwości na to postanowienie. Tym samym interes prawny I. M. cechuje bezpośredniość i realność - Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji o odwołaniu skarżącej ze stanowiska komornika sądowego - zatem interes ten rzeczywiście istniał w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00). Ponadto Minister Sprawiedliwości przy ponownym rozpoznaniu sprawy pominął w swych rozważaniach zarzuty podniesione przez pełnomocnika skarżącej a dotyczące naruszenia: art. 6 i art. 17 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka I Podstawowych Wolności poprzez uniemożliwienia realizacji gwarantowanych przez konwencję praw - w szczególności poprzez uniemożliwienie wcześniejszego zapoznania się z aktami dyskryminację wnioskodawczyni poprzez odmowę przyznania jej statusu strony gdy posiada ona interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu, od wyniku którego zależy możliwość jej ewentualnego powrotu do wykonywania zawodu w przypadku uchylenia decyzji o odwołaniu jej ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (postanowienie, akt, lub inną czynność z zakresu administracji publicznej) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tego rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę, w świetle przywołanych powyżej kryteriów i po zapoznaniu się z całokształtem materiału dowodowego zebranego w sprawie, stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z akt sprawy wynika, że I. M. została odwołana przez Ministra Sprawiedliwości ze stanowiska komornika sądowego decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. , na podstawie art. 15a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego artykułu Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika, który został prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Skarżąca została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] października 2008 r. w sprawie o sygn. [...], za występek z art. 178 a § 1 k.k., który jest przestępstwem umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego. Zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego w orzecznictwie i doktrynie było przedmiotem wielu rozważań. W orzecznictwie i doktrynie istnieje zatem ugruntowane stanowisko co do pojęcia interesu prawnego. Przede wszystkim podkreśla się, że chodzi tu ; - nie o interes faktyczny dający się nawet racjonalnie uzasadnić lecz o interes prawny, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu (np. wyrok NSA z 27 września 1999 r., IV SA 1285/98) oraz; . - ma charakter indywidualny, - musi mieć bezpośredni związek z sytuacją prawną konkretnego podmiotu, - musi mieć oparcie w przepisach prawa materialnego, - musi mieć ustawowy związek ze sprawą administracyjną, - nie może być hipotetyczny. Skarżąca nie wskazała żadnej normy prawnej, z której wynikałyby bezpośrednio dla niej określone prawa i obowiązki uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze strony. W konsekwencji słuszne jest stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że skarżąca jako odwołany komornik nie ma interesu prawnego uzasadniającego jej udział w postępowaniu w przedmiocie obsadzenia wolnego stanowiska komornika. Tym samym I. M. nie może być dopuszczona do udziału w tym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji dotyczącym powołania na wolne stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. Oczywistym jest, że zakończenie ww. postępowania będzie możliwe dopiero po wyjaśnieniu sprawy dotyczącej odwołania I. M. ze stanowiska komornika. Jednakże ta okoliczność nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości stanowiska Ministra Sprawiedliwości w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy to także innych zarzutów skarżącej podnoszonych w toku tego postępowania, które pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Należy też dodać, iż kwestia zasadności wszczęcia przez Ministra Sprawiedliwości postępowania w sprawie obsadzenia wolnego stanowiska komornika powinna być przedmiotem ponownej analizy w przypadku uchylenia przez sąd decyzji w sprawie odwołania skarżącej ze stanowiska komornika. W świetle powyższego nie ma podstaw, by uznać, iż zaskarżona decyzja nosi znamiona wadliwości w rozumieniu art. 145 p.p.s.a. Z tych względów Sąd stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.