II GW 5/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej wniosku Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w G. a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ś. w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia: odrzucić wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w G. "...sprawę związaną z szybem nr III nieistniejącej kopalni w rejonie ul. K. 21 w Ś. i zabezpieczeniem pozostałych szybów (dot. szybu I, II i Lokomobil w tym rejonie)". Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ś. a Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w sprawie związanej z szybem nr III nieistniejącej kopalni w Ś. i zabezpieczeniem pozostałych szybów, poprzez wskazanie jako organu właściwego do prowadzenia sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. W uzasadnieniu Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G., powołał się na przepis art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), wywodząc, że omawiana sprawa nie należy do zakresu jego kompetencji. W myśl wymienionego przepisu, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej, organy nadzoru górniczego sprawują nadzór i kontrolę nad ruchem zakładów górniczych, a w szczególności w zakresie: 1) bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego; 2) ratownictwa górniczego; 3) gospodarki złożami kopalin w procesie ich wydobywania; 4) ochrony środowiska, w tym zapobiegania szkodom; 5) budowy i likwidacji zakładu górniczego, w tym rekultywacji gruntów i zagospodarowania terenów po działalności górniczej Szyb nr III nieistniejącej kopalni w rejonie ul. K.21 w Ś.oraz szyby I, II i Lokomobil w tym rejonie, znajdują się poza granicami obszaru i terenu górniczego czynnych zakładów górniczych. Pochodzą one z XIX wieku zostały ostatecznie zlikwidowane w latach 60-tych XX wieku. Z tych względów Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G., nie jest organem właściwym do zabezpieczenia szybów górniczych wskazanych w postanowieniu z [...] listopada 2008 r., albowiem jest on uprawniony do działania wyłącznie przy nadzorze czynnych ewentualnie likwidowanych zakładów górniczych. Wnioskodawca wskazał, że art. 96 i 99 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, przewidują odpowiedzialność Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego) za szkody wyrządzone ruchem zakładu górniczego, przy czym jest to odpowiedzialność cywilna względem właściciela nieruchomości na której została wyrządzona szkoda. Kwestia naprawienia szkody (cywilna), nie ma nic wspólnego z nadzorem organów bądź to budowlanych, bądź to nadzoru górniczego (administracyjna). W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że organem właściwym jest Okręgowy Urząd Górniczy. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 96 i art. 99 ustawy Prawo geologiczne i górnicze właściwy miejscowo organ nadzoru górniczego odpowiada za szkody i jest odpowiedzialny za zapobieganie tym szkodom, w przypadku gdy brak jest przedsiębiorcy prowadzącego eksploatację górniczą. Powołane przepisy przewidują odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone ruchem zakładu górniczego. Ponadto art. 109 pkt 1 ust. 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze stanowi, że organy nadzoru górniczego sprawują nadzór i kontrolę nad ruchem zakładów górniczych w zakresie budowy i likwidacji zakładu górniczego, w tym rekultywacji gruntów i zagospodarowania terenów po działalności górniczej. Organy nadzoru budowlanego realizują obowiązki wynikające z przepisów Prawa budowlanego i nie posiadają odpowiedniej wiedzy w zakresie budownictwa górniczego ani nie zatrudniają kadry technicznej w zakresie wyrobisk i budowli górniczych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 4 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem właściwym do rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej. W związku z tym w pierwszej kolejności należało rozważyć czy Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego powstałego pomiędzy Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w G. a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ś. Z powołanych na wstępie uregulowań wynika, że warunkiem wstępnym przyjęcia właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygania sporu kompetencyjnego jest ustalenie, że chodzi o spór między organem jednostki samorządu terytorialnego a organem administracji rządowej. Taka sytuacja nie ma miejsca w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, gdyż żaden z pozostających w sporze organów nie ma statusu prawnego jednostki samorządu terytorialnego. Pojęcie organów jednostek samorządu terytorialnego zostało zdefiniowane w art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a. Stosownie do powołanego przepisu przez organy jednostek samorządu terytorialnego rozumie się organy gminy, powiatu, województwa, związków gmin, związków powiatów, wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę, marszałka województwa oraz kierowników służb, inspekcji i straży działających w imieniu wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty lub marszałka województwa, a ponadto samorządowe kolegia odwoławcze. Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego zgodnie z art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), wykonuje zadania nadzoru budowlanego jako samodzielny organ administracji rządowej. Organ ten, w przeciwieństwie do wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, który działa w imieniu wojewody, wykonuje powierzone mu zadania w imieniu własnym, a nie starosty. W związku z tym nie jest on organem zaliczanym do organów jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a. Statusu jednostki samorządu terytorialnego nie mają także dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych, którzy wspólnie z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego i dyrektorami specjalistycznych urzędów górniczych są organami nadzoru górniczego (art. 106 ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze). W myśl art. 107 ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jest centralnym organem administracji rządowej. Z kolei terenowymi organami administracji rządowej, podległymi Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego, są dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych i specjalistycznych urzędów górniczych (art. 108 ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze). W sytuacji gdy spór kompetencyjny powstał między jednostkami administracji rządowej brak jest podstaw prawnych do przyjęcia właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia tego sporu. Naczelny Sąd Administracyjny z podanych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., odrzucił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.