II SA/Ol 132/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie udzielenia koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego – uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia "[...]" Starosta K. z urzędu zawiesił postępowanie wszczęte na wniosek Transportu Usługowego M. D. z siedzibą w K. przy ul. "[...]", w sprawie udzielenia koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego ze złoża "K.i" położonego na części działki nr "[...]" obręb K., gm. K. W uzasadnieniu wskazano, iż rozpatrzenie przedmiotowego wniosku zależy od uprzedniego uwzględnienia zapisu dotyczącego kopalni kruszywa mineralnego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nad którym prace się toczą. W związku z tym organ uznał, iż okoliczność ta uzasadnia zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem organu bowiem wydanie koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "K." naruszałoby przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze, gdyż wprawdzie uzyskano stosowne uzgodnienie Wójta Gminy K., lecz jest ono sprzeczne z przepisami prawa. Postanowienie powyższe zostało wysłane na adres siedziby przedsiębiorcy i doręczone matce wnioskodawcy w dniu 19 listopada 2008r. W dniu 27 listopada 2008r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym). wpłynęło zażalenie D. M. na powyższe postanowienie. Żalący się zakwestionował zasadność wydanego postanowienia podnosząc, iż Starosta nie miał prawa podważać uzgodnień w zakresie udzielenia przedmiotowej koncesji zawartych w postanowieniu Wójta Gminy K. Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, iż zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wskazano, iż postanowienie zostało odebrane w dniu 19 listopada 2008r. i zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. Podano, iż w niniejszej sprawie zażalenie mogło być wniesione najpóźniej w dniu 26 listopada 2008r., zaś przesyłka z zażaleniem została nadana w dniu 27 listopada 2008r., a zatem z uchybieniem terminu. Podniesiono, iż żalący się nie złożył prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W związku z tym Kolegium nie mogło rozpatrzyć zażalenia merytorycznie. Na powyższe postanowienie skargę wniósł D.M., żądając jego uchylenia i skierowania zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. celem jego merytorycznego rozpatrzenia. Skarżący podał, iż adresem prowadzonej przez niego firmy jest adres zamieszkania rodziców przy "[...]" w K., natomiast on wraz z żoną zamieszkuje przy "[...]" w K. Podał, iż korespondencję adresowaną na firmę z reguły odbierają rodzice, a potem mu ją przekazują. Jednak o odbiorze przesyłki od Starosty K. nie został poinformowany. Wyjaśnił, iż w tym okresie jego matka zajęta była opieką nad teściem, będącym w złym stanie zdrowia, stąd była wyczerpana psychicznie i fizycznie. Skarżący podał, iż w dniu 20 listopada 2008r. postanowienie o zawieszeniu postępowania odebrała jego żona. W związku z tym skarżący nie pytał rodziców o przesyłkę, lecz wysłał zażalenie pocztą będąc w przekonaniu, że przesyłki na adres firmy oraz dla żony zostały dostarczone w tym samym dniu. Z wcześniejszej praktyki wynikało bowiem, iż przesyłki na adres firmy były doręczane później niż dla żony. Gdyby bowiem miał wątpliwości co do terminu, złożyłby wniosek o jego przywrócenie. Skarżący zarzucił przy tym organowi pierwszej instancji, iż wiedząc o jednodniowym opóźnieniu nie poinformował go o tym fakcie oraz nie pouczył o wniosku o przywrócenie terminu. W związku z tym skarżący wniósł o uznanie, iż zażalenie zostało złożone w terminie. Skarżący ponadto wskazał, iż wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania przez Kolegium jest uzasadniony interesem społecznym i indywidualnym. Wskazał, iż uzyskanie koncesji umożliwi mu utworzenie nowych miejsc pracy, zaś przygotowanie przedsięwzięcia wymagało zaangażowania znacznych środków finansowych, pochodzących z kredytu bankowego, który musi spłacać. Ponadto skarżący zarzucił, iż oczekiwanie na zmianę stanu prawnego nie jest podstawą do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podniesiono, iż skarżący podał jako adres do doręczeń lokal zajmowany przez rodziców i wyjaśnił, iż korespondencja kierowana do niego była z reguły odbierana przez rodziców. W związku z tym w ocenie organu należy wywieść, iż rodzice byli uprawnieni do odbioru przesyłek kierowanych do skarżącego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest zaś pogląd, iż doręczenie pisma adresowanego do właściciela przedsiębiorstwa jest skuteczne, gdy zostanie odebrane przez osobę do tego uprawnioną. Odnośnie zaś wyjaśnień skarżącego, iż był przekonany że przesyłka skierowana do niego została doręczona w tym samym dniu, co przesyłka doręczona żonie, mogłoby to mieć znaczenie jedynie w przypadku postępowania o przywrócenie terminu, które w tej sprawie nie było prowadzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wskazać, iż zgodnie z art. 141 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zażalenia wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie. Zasady doręczania pism stronom w toku postępowania administracyjnego regulują przepisy Działu I Rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia organ wyższej instancji musi nie tylko stwierdzić, iż strona nie dochowała terminu do wniesienia zażalenia, ale także ustalić iż skutecznie zostało jej doręczone żalone postanowienie. W niniejszej sprawie Kolegium uznało, iż przesyłka skierowana do skarżącego na adres jego przedsiębiorstwa i odebrana przez matkę skarżącego została skutecznie doręczona w dniu 19 listopada 2008r., a tym samym termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 26 listopada 2008r. Zważyć jednak należy, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nieco odmiennie regulują kwestie doręczeń pism osobom fizycznym, odmiennie zaś jednostkom organizacyjnym. Stosownie bowiem do art. 42 Kodeksu postępowania administracyjnego pisma doręcza się bezpośrednio osobom fizycznym w miejscu ich zamieszkania, pracy, w organie administracji publicznej lub w każdym miejscu w którym się adresata się zastanie. Zgodnie zaś z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeśli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Z kolei jednostkom organizacyjnym pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. (art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego). Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie stroną postępowania nie jest skarżący jako osoba fizyczna, lecz jako przedsiębiorca, gdyż zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005r. Nr 228 poz. 1947 ze zm.) wydobywanie kopalin ze złóż jest działalnością gospodarczą wymagającą koncesji. Skarżący w swoim wniosku wskazał zarówno nazwę, jak i siedzibę przedsiębiorstwa i na taki adres były dokonywane doręczenia. Zatem stroną postępowania jest jednostka organizacyjna i doręczenia winny być dokonywane według trybu przewidzianego dla tego rodzaju uczestników postępowania administracyjnego. Bez znaczenia jest przy tym fakt, iż skarżący prowadzi przedsiębiorstwo jednoosobowo, jak i okoliczność, iż siedzibą przedsiębiorcy jest miejsce zamieszkania rodziców skarżącego. Skoro zatem winny mieć zastosowanie zasady określone w art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego, to doręczenie mogło być skutecznie dokonane jedynie do rąk osoby upoważnionej. Kolegium nie wyjaśniło okoliczności, czy matka skarżącego była upoważniona do odbioru pism kierowanych do jego przedsiębiorstwa, a mimo to uznało, iż doręczenie dokonane do jej rąk było skuteczne. Przy czym w odpowiedzi na skargę organ podał, iż skoro z reguły rodzice odbierali pisma dla skarżącego, to byli uprawnieni do ich odbioru. Takie domniemanie przyjmuje się jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyłącznie w stosunku do osób zatrudnionych w przedsiębiorstwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2000r. Sygn. akt V SA 1953/99,LEX 54228, wyrok Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2000r. Sygn. akt V SA 2035/99, LEX nr 54225). Natomiast za taką nie uznaje się już osoby, która nie jest pracownikiem przedsiębiorstwa, a nadto nie posiada pisemnego upoważnienia do odbioru pism, a uznana została przez pracownika poczty za osobę upoważnioną jedynie na tej podstawie, iż odbierała korespondencję dla swojej firmy, której adres był identyczny jak adres skarżącej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 1997r. Sygn. akt SA/Bk 1153/95, LEX nr 32620). W związku z tym nie sposób uznać, iż sam fakt odbierania pism przez rodziców skarżącego stwarza domniemanie istnienia ich upoważnienia do odbioru przesyłek. W niniejszej sprawie skuteczne doręczenie mogłoby nastąpić tylko w przypadku faktycznego istnienia takiego upoważnienia. Należy przy tym dodatkowo podnieść, iż nawet gdyby skarżący występował w niniejszej sprawie jako osoba fizyczna, to doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji nie możnaby uznać za skuteczne. Należy bowiem wskazać, iż wprawdzie doręczenia można dokonywać w każdym miejscu, ale wyłącznie bezpośrednio adresatowi. Natomiast doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, może mieć miejsce wyłącznie w miejscu zamieszkania adresata, gdyż pismo w takim wypadku doręcza się dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Skarżący – co nie budzi wątpliwości - nie mieszka z rodzicami. Zatem nie sposób uznać, iż matka skarżącego jest jego domownikiem, a tym samym iż można było skutecznie doręczyć jej pismo adresowane do skarżącego. Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wyjaśnić, czy matka skarżącego posiadała upoważnienie do odbioru pism kierowanych do niego na adres siedziby przedsiębiorstwa, a w związku z tym czy postanowienie organu pierwszej instancji zostało skutecznie skarżącemu doręczone. Wyjaśnienie tej okoliczności jest niezbędne do ustalenia, czy faktycznie zażalenie zostało wniesione przez skarżącego z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżone postanowienie orzekając o kosztach postępowania stosownie do art. 200 powołanej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.