VIII SA/Wa 91/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi H.Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania H. Z., utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł. Rozstrzygnięcie organu zapadło wskutek następujących ustaleń: W dniu [...] lipca 2009 r. o godz. [...] w miejscowości G. zatrzymano do kontroli pojazd marki V. P. o numerze rejestracyjnym [...] kierowany przez H. Z.. Samochód jechał do P.. Kierowca przewoził trzy osoby, z których dwie zapłaciły za przejazd. Kierowca okazał do kontroli: prawo jazdy, dowód osobisty, dowód rejestracyjny pojazdu, ubezpieczenie OC pojazdu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wyżej opisaną decyzją z dnia [...] października 2009 r. uznał, że H. Z. wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek, co stanowiło naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm., dalej: "u.t.d."), art. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) NR 881/92 – rzeczy oraz art. 1 pkt 3 Rozporządzenia Eady (EWG) NR 11/98 – osoby. W tej sytuacji na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. oraz lp. 1.1. załącznika do powołanej ustawy nałożył karę pieniężną w kwocie 8.000 zł oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji powyższej odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego złożył H. Z.. Zarzucił błąd w ustaleniach poprzez potraktowanie go jak przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy podlegającego zapisom u.t.d.. Ponadto postępowanie było prowadzone pod innym numerem, aniżeli numer wydanej decyzji, a organ I instancji nie wskazał precyzyjnie przepisu art. 92 u.t.d., który stanowił nałożenie kary. Nawet gdyby był przedsiębiorcą podlegałby wyłączeniom z art. 3 ust. 1 pkt. 2 u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 2 i 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095) oraz art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5, art. 87 ust. 3, art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. i l.p. 1.1. załącznika do u.t.d. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji. Zauważył, że z mocy art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, działalnością gospodarczą jest m.in. zarobkowa działalność usługowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Z kolei w myśl art. 4 tej ustawy jest także osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą we własnym imieniu. Przechodząc do uregulowań u.t.d., organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z jej art. 3 ust. 1 pkt 1 przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób. Podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania licencji na jego wykonywanie, według art. 5 u.t.d. Natomiast na mocy art. 92 ust. 1 pkt 7 i 8 u.t.d. wykonywanie transportu drogowego, przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym transportem z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów wiążących RP umów międzynarodowych lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Konsekwencją powyższego rozwiązania jest załącznik do u.t.d., szczegółowo wymieniający wysokość kar za poszczególne naruszenia. W l.p. 1.1. tego załącznika ustanowiono sankcję 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez licencji z wyłączeniem taksówek. Odnosząc powyższe do ustaleń organu I instancji, Główny Inspektor Transportu Drogowego podzielił to stanowisko. Uznał, że doszło do naruszenia. Sam odwołujący bowiem przyznał, że otrzymał pieniądze od dwóch pasażerów, a nadto sporadycznie przewozi osoby, gdy przemieszcza się między innymi miastami w celu załatwienia spraw. W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. Z. zarzucił naruszenie art. 2 i 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 92 ust. 1 pkt 7 i 8 u.t.d. Przedstawił w niej ponownie zarzuty zawarte w odwołaniu, z tym że odniósł się również do argumentacji organu odwoławczego. Zarzucił błąd w ustaleniach poprzez przyjęcie, że jego zachowanie w dniu [...] lipca 2009 r. stanowiło przewóz osób wchodzący w zakres ustawowego pojmowania wykonywania transportu. Nie zgodził się ze stanowiskiem, że nie wykonywał przewozu niezarobkowego. Jednorazowo zabrał pasażerów i otrzymał dobrowolny datek od nich, nie ustalał żadnej taryfy za usługę. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że istotne było to, że skarżącemu została uiszczona opłata za przejazd, co wskazywało, że przejazd miał zarobkowy charakter. Na tego rodzaju działalność skarżący winien był mieć stosowną licencję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a") sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Nadto z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził naruszenia prawa. Zatem skargę H. Z. należało uznać za zasadną. Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.t.d. jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób. Jak wynika z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego samochodu osobowego V. P. jest on przeznaczony do przewozu nie więcej niż 9 osób. Już sam ten fakt powoduje, że zasadniczo przewóz dokonywany kontrolowanym samochodem nie podlega uregulowaniom ustawy, chyba że zostanie wykazane, iż kontrolowany przewóz jest przewozem zarobkowym osób. Inaczej mówiąc, tylko zarobkowy przewóz drogowy osób wykonywany tak małym samochodem podlega uregulowaniom ustawy. Z kolei zgodnie z art. 48 u.t.d. samochody, o których mowa w art. 3 (w tym przeznaczone do przewozu 9 osób w niezarobkowym przewozie drogowym osób), nie mogą być w ogóle kontrolowane przez organy Inspekcji Drogowej. Jak z tego wynika, organy Inspekcji Drogowej, przystępując do kontroli samochodu przeznaczonego konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób, powinny skoncentrować się na określeniu charakteru wykonywanego przewozu i ustalić, czy chodzi o zarobkowy przewóz osób. Jeśli przewóz osób nie ma charakteru zarobkowego, przepisów ustawy nie stosuje się, a organy Inspekcji Drogowej nie powinny przewozu tego dalej kontrolować, gdyż zgodnie z cytowanym wyżej art. 48 u.t.d. samochody służące do przewozu niezarobkowego nie więcej niż 9 osób nie są przedmiotem kontroli Inspekcji Drogowej. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wydając stosowną decyzję, organ zobowiązany jest uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie organ uchybił powyższym przepisom. Ze zgromadzonego materiału w sprawie niniejszej nie wynika zasadnicza okoliczność, że kontrolowany w dniu [...] lipca 2009 r. przewóz osób był przewozem zarobkowym. Organ I instancji stwierdził, że przesłuchał wszystkie osoby podróżujące kontrolowanym samochodem, czyli wynikałoby, że trzech pasażerów i kierowcę, podczas gdy przesłuchano tylko dwóch pasażerów: A. M. (protokół przesłuchania, k-51 akt administracyjnych) oraz szwagra skarżącego – J. R. (protokół przesłuchania, k-46-48 akt administracyjnych). Podstawowy walor dowodowy w ocenie organów obu instancji miały mieć zeznania A. M.. Wynika z nich, że zapłacił skarżącemu za przejazd kwotę trzech zł. Jednakże nie ustalono, w jakich okolicznościach do tej zapłaty doszło, czy skarżący zaproponował przewóz, a następnie uzależniał go od zapłaty w określonej kwocie, czy też dobrowolnie uiścili pasażerowie kwoty za przejazd. Te okoliczności nie zostały ustalone, zwłaszcza, że J. R. miał nie płacić skarżącemu za przejazd (k-48 akt). Sąd nie podziela stanowiska organu, że samo przekazanie pieniędzy za przejazd, bez względu na okoliczności tego przekazania jest wystarczające do uznania, iż był wykonywany transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.t.d. a nie – niezarobkowy przewóz drogowy., w myśl art. 4 pkt 4 u.t.d. Jeżeli uzupełnieniem zeznań A. M., na potwierdzenie dokonanego naruszenia przez H. Z., miała być dokumentacja na nośnikach cyfrowego zapisu obrazu i dźwięku (zarejestrowana na wideorejestratorze), to należy zauważyć, że w sytuacji, gdy skarżący zaprzeczał, że wykonywał transport drogowy, nie został przedstawiony mu ten materiał dowodowy, co stanowiło naruszenie art.10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. Sąd nie kwestionuje, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest sprzeczne z prawem, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. Jednakże okoliczność faktyczna może zostać uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w myśl art. 81 k.p.a. W aktach brak jest dowodu, że skarżący został zapoznany z zapisem na wideorejestratorze. Ponadto protokół przesłuchania świadka z k-49 akt administracyjnych budzi wątpliwości, co do osoby przesłuchiwanej. W danych osoby przesłuchiwanej podano, że dotyczy J. R., podczas gdy w rubryce podpis świadka nie figuruje podpis właśnie tego świadka, a raczej podpis skarżącego. Na kartach 46-48 akt znajdują się także protokoły przesłuchania tego świadka. Zatem protokół z k-49 akt nie spełnia wymogów z art. 68 § 1 i art. 69 § 1 k.p.a., co rodziło wątpliwości czy obejmował zeznania skarżącego, czy też kolejne zeznania J. R. W tym stanie rzeczy należy uznać, że przy rozpoznawaniu sprawy niniejszej, na etapie postępowania dowodowego i oceny zgromadzonych materiałów, doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie rozważy charakter kontrolowanego przejazdu i oceni, czy ze zgromadzonych dowodów wynika w sposób niewątpliwy zasadnicza okoliczność, że przewóz w dniu [...] lipca 2009 r. był zarobkowym przewozem osób. Wydając rozstrzygnięcie, organ będzie miał na uwadze, że możliwość kontrolowania przez organy Inspekcji Drogowej pojazdu przeznaczonego do przewozu nie więcej niż 9 osób istnieje tylko przy zarobkowym przewozie osób. Zatem charakter przewozu musi być ustalony zgodnie z obowiązującym prawem i w sposób niewątpliwy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji i uchylił obie zaskarżone decyzje. O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.