VI SA/Wa 54/10
WyrokWSA w Warszawie2010-05-07
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Jolanta Królikowska-Przewłoka, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości prawidłowo powołał kandydata na stanowisko komornika sądowego, biorąc pod uwagę kwalifikacje i doświadczenie wszystkich ubiegających się osób, w tym zarzuty dotyczące spełnienia wymogów formalnych przez innych kandydatów?Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił, że wszyscy kandydaci spełniali wymogi formalne do objęcia stanowiska komornika sądowego, w tym wymóg dwuletniego stażu asesorskiego. Wybór kandydata z najlepszymi kwalifikacjami, uwzględniający wykształcenie prawnicze, doświadczenie zawodowe i dodatkowe umiejętności, mieści się w granicach uznania administracyjnego i nie narusza przepisów prawa. Sąd administracyjny nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania ani prawa materialnego, które mogłyby wpłynąć na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący J. P. złożył skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości, która utrzymała w mocy decyzję o powołaniu B. R. na stanowisko komornika sądowego i odmowie powołania U. R. i J. P. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności błędne uznanie, że B. R. i U. R. spełniały wymóg dwuletniego stażu asesorskiego w momencie składania wniosków. Minister Sprawiedliwości uznał, że wszyscy kandydaci spełniali wymogi formalne, a wybór B. R. był uzasadniony jej wyższym wykształceniem prawniczym, doświadczeniem zawodowym i dodatkowymi kwalifikacjami.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę
J. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy jego decyzję z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie powołania B. [...] R. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] i odmowie powołania na to stanowisko U. R. i J. P.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa k.p.a. oraz art. 10 i 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191, ze zm.) – dalej zwanej ustawą.
Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:
W odpowiedzi na Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 marca 2009 r. (MP Nr 16 , poz. 201 z dnia 20 marca 2009 r.) o wolnym stanowisku komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], wnioski o powołanie na przedmiotowe stanowisko złożyli B. {...] R., U. R. i J. P.
Poza sporem jest, że kandydatki B. [...] R. i U. R. złożyły wnioski - za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego [...]- nie mając jeszcze 2-letniego stażu pracy na stanowisku asesora komorniczego wymaganego przez art. 10 ust. 1 pkt 10 ustawy. Ustalono, że w dniu 25 maja 2009 r., gdy wnioski zostały przekazane do Ministra Sprawiedliwości, obie kandydatki spełniały już powyższy warunek, bowiem powołane zostały na stanowisko asesora komorniczego w dniu 10 maja 2007 r.
Minister Sprawiedliwości ustalił nadto, że U. R. i J. P., posiadający wykształcenie administracyjne, spełniają wymagania formalne wymienione w art. 10 ust. 6 ustawy w związku z art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769).
Wnioski zostały połączone, w trybie art. 62 k.p.a., do wspólnego rozpatrzenia.
Minister Sprawiedliwości decyzją z 13 sierpnia 2009 r. powołał B. [...] R. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] i odmówił powołania na to stanowisko U. R. i J. P.
Ustalił, że:
B. [...] R. ukończyła wyższe studia prawnicze na Uniwersytecie [...] uzyskując z wynikiem dobrym tytuł magistra. Uzyskała także tytuł licencjata z zakresu zarządzania finansami po obyciu studiów w Wyższej Szkole Zarządzania w [...] na kierunku zarządzanie i marketing. Od [...] września 2004 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Po odbyciu aplikacji komorniczej zdała egzamin komorniczy w dniach 19 lutego. i 21 marca 2007 r. na ocenę dostateczną i decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z 10 maja 2007 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego. Od 31 maja 2009 r. pełni obowiązki zastępcy [...] - odwołanego komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Wcześniej zastępowała też komornika w okresach: 26 listopada – 18 grudnia 2007 r., 2 lutego -16 kwietnia 2009 r. i 17 kwietnia – 30 maja 2009 r.
U. R. ukończyła wyższe studia administracyjne na Uniwersytecie [...], uzyskując tytuł magistra z wynikiem bardzo dobrym. Od września 2000 r. do kwietnia 2001 r. oraz od kwietnia do grudnia 2003 r. była słuchaczem kursów dla samodzielnych i głównych księgowych zorganizowanych przez Stowarzyszenie Księgowych w Polsce - Oddział Okręgowy w [...] i ukończyła je z wynikiem bardzo dobrym. Ukończyła też, z wynikiem bardzo dobrym, kurs obsługi pakietu komputerowych programów finansowo-księgowych. Pracowała w kancelarii S. R. - komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym [...] od [...] maja 1994 r. do [...] listopada 2002 r. i równolegle jako księgowa w Radzie Izby Komorniczej [...] w okresie od [...] lutego 2000 r. do [...] listopada 2002 r. Następnie, od [...] listopada 2002 r. do [...] listopada 2003 r. pracowała jako starszy referent ds. księgowości w Gospodarstwie Pomocniczym przy [...] . Od [...] grudnia 2003 r. pracuje w kancelarii [...] - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym[...]. Po odbyciu aplikacji komorniczej, zdała egzamin komorniczy w dniach 9,10. i 28 listopada 2006 r. na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z 10 maja 2007 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego. Pełniła obowiązki zastępcy komornika sądowego w okresie od 4 do 10 sierpnia 2008 r.
J. P. ukończył wyższe studia administracyjne na Uniwersytecie [...] z wynikiem dostatecznym, uzyskując tytuł magistra. W latach 1994-1998 prowadził działalność gospodarczą. Od [...] grudnia 2002 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym [...], prowadzonej przez komornika [...]. Po odbyciu aplikacji komorniczej zdał egzamin komorniczy w dniach 3,10. i 30 listopada 2005 r. na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Pełnił obowiązki zastępcy komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] i [...] w okresie 1-31 marca 2008 r.
Rada Izby Komorniczej w okręgu Sądu Apelacyjnego [...] rekomendowała kandydaturę U. R. podkreślając jej wysoko ocenione, długoletnie doświadczenie związane z pracą w kancelarii komorniczej oraz w Biurze Rady. Uznała, że wszyscy kandydaci spełniają warunki formalne.
Minister Sprawiedliwości ustalił, że strony, po zawiadomieniu o treści opinii wydanych przez organy samorządu komorniczego i organów Policji zajęły pisemne stanowiska:
J. P. w piśmie z 15 lipca 2009 r. wskazywał, iż tylko on spełnia warunki formalne niezbędne do powołania na stanowisko komornika jako, że obie kandydatki nie miały wymaganych przez ustawę 2 lat asesury, nie tylko w momencie składania wniosków, ale i w czasie gdy upłynął wskazany w obwieszczeniu miesięczny termin do złożenia wniosków o powołanie.
B. [...] R. w piśmie z 17 lipca 2009 r. zakwestionowała udzieloną przez Radę Izby Komorniczej [...] rekomendację kandydatce U. R., która nie posiada wyższego wykształcenia prawniczego, jest ona żoną komornika S. R., który nie jest członkiem Rady Izby Komornicze j[...], a mimo to uczestniczył w posiedzeniu Izby, na którym opiniowano jego żonę, jako przedstawiciel Krajowej Rady Komorniczej. Przedstawiła swoje kwalifikacje do sprawowania przedmiotowej funkcji zwracając uwagę, że pełni obowiązki zastępcy komornika w przedmiotowej kancelarii, ukończyła z wynikiem bardzo dobrym 75-godzinny kurs komputerowy, a ponadto w czasie studiów pracowała m.in. w Kancelarii Adwokackiej [...] w [...] oraz uczestniczyła w rozprawach przed sądami powszechnymi i wojskowymi w [...], [...] i [...] odbywając praktykę w [...] Prokuraturze [...].
W ocenie Ministra Sprawiedliwości, wszyscy troje kandydaci spełniali wymogi formalne. W dacie otrzymania przez Ministra Sprawiedliwości wniosków o powołanie, zarówno B. [...] R. jak i U. R. spełniały już ustawowy wymóg co najmniej 2-letniej pracy w charakterze asesora komorniczego. a rozważając okoliczności wynikające z materiału dowodowego uznał, że najodpowiedniejszym kandydatem na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] jest B. [...] R. Wskazał, że opinie samorządu komorniczego - wobec treści art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - nie mają charakteru wiążącego, podlegając ocenie tak jak pozostałe dowody w sprawie.
Wziął pod uwagę, że tylko B. [...] R. ukończyła wyższe studia prawnicze z oceną dobrą, gdy pozostali kandydaci posiadają wyższe studia administracyjne, U. R. z oceną bardzo dobrą, a J. P. z dostateczną. Studia administracyjne, zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 24.05.2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769) uprawniają do ubiegania się o stanowisko komornika sądowego, jednak studia prawnicze ocenił jako bardziej przydatne w tym zawodzie. Wziął pod uwagę, że wszyscy kandydaci zdali egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Ocenił, że kandydatki mają dodatkowe kwalifikacje zawodowe przydatne przy wykonywaniu zawodu komornika sądowego: U. R. w dziedzinie księgowości, a B. [...] R. w dziedzinie zarządzania i marketingu. Powiązania rodzinne kandydatów ocenił jako nie mające znaczenia dla oceny przydatności do wykonywania tej funkcji. Za ważny uznał stopień uzyskany na dyplomie, jako świadczący o wiedzy prawniczej, czy administracyjnej kandydata. Wziął pod uwagę staż w kancelarii komorniczej i czas wykonywania obowiązków asesora komorniczego: najdłuższy - ponad 14-letni U. R., w tym od 2 lat i 3 miesięcy jako asesora, ponad 6 i pół-letni J. P., w tym prawie 3 lat i 7 miesięcy jako asesora i prawie 5-letni B. [...] R., w tym od 2 lat i 3 miesięcy jako asesora. Podkreślił, że B. M. R. najdłużej pełni pozytywnie ocenione obowiązki zastępcy komornika sądowego.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości powyższe okoliczności uzasadniały stanowisko, że B. M. R. dysponuje wyższym poziomem wiedzy prawniczej niż pozostali kandydaci i niezbędnym doświadczeniem na stanowisku asesora komorniczego, daje najpełniejszą gwarancję należytego wypełniania obowiązków funkcjonariusza publicznego - komornika sądowego. Jej wiedza prawnicza i ponad 2-letnie pozytywnie ocenione doświadczenie zawodowe na stanowisku asesora komorniczego, w tym zastępcy komornika sądowego na przedmiotowym stanowisku, pozwoli od początku na sprawne i skuteczne prowadzenie egzekucji.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. P. wnosił o uchylenie decyzji powołującej B. R. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] i powołanie go na to stanowisko. Zarzucił decyzji Ministra Sprawiedliwości:
naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8 i 77 § 1 kpa,
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 10 i 12 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, poprzez błędne uznanie, że B. [...] R. i U. R. spełniały wymogi formalne niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego, podczas gdy nie spełniały warunku 2-letniej pracy w charakterze asesora komorniczego, nie tylko w momencie składania wniosków, ale i w czasie gdy upłynął wskazany w obwieszczeniu miesięczny termin do złożenia wniosków o powołanie.
Podniósł, że skoro art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, stanowi, że ukończone studia administracyjne dają asesorom komorniczym prawo ubiegania się o stanowisko komornika sądowego niewłaściwe jest stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że są to studia mniej przydatne w zawodzie komornika sądowego niż wyższe studia prawnicze. Podkreślił, że ma większe doświadczenie w pracy na stanowisku asesora komorniczego niż obie kandydatki.
Pozostałe strony zostały zawiadomione o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie ustosunkowały się do powyższego wniosku.
Rozpoznając ponownie sprawę Minister Sprawiedliwości wskazał, że celem wyboru kandydata na stanowisko komornika sądowego, spośród osób spełniających ustawowe wymogi, jest wyłonienie kandydata posiadającego kwalifikacje stwarzające prognozy najlepszego wykonywania tej funkcji. Nie podzielił opinii samorządu komorniczego oceniając przymioty kandydatów w świetle interesu społecznego i słusznego interesu stron - wyważając pomiędzy przesłanką dotyczącą poziomu wykształcenia, a nabytym doświadczeniem zawodowym podczas wykonywania obowiązków asesora komorniczego, jak i zastępcy komornika sądowego.
Ocenił, że wszyscy kandydaci posiadają wysokie kwalifikacje zarówno w zakresie przygotowania merytorycznego jak i praktycznego, przy czym z egzaminu komorniczego otrzymali oceny dostateczne.
Ponownie najwyżej ocenił kandydaturę B. [...] R., która jako jedyna legitymuje się wyższym wykształceniem prawniczym i studia te ukończyła z wynikiem dobrym. Ma prawie 2 i pół-letni staż pracy na stanowisku asesora komorniczego oraz kilkumiesięczne doświadczenie w pracy jako zastępca komornika sądowego w przedmiotowej kancelarii. Ponadto dysponuje wiedzą w dziedzinie zarządzania i marketingu.
Miał na uwadze, że pozostali kandydaci ukończyli wyższe studia administracyjne, przy czym skarżący z oceną dostateczną, a U. R. z oceną bardzo dobrą. U. R. najdłużej pracuje w kancelarii komorniczej i ma dodatkowe kwalifikacje w dziedzinie księgowości. Z kolei skarżący ma o ponad rok dłuższy staż pracy na stanowisku asesora komorniczego niż obie kandydatki. Okoliczności te nie przemawiały za uznaniem, że są oni lepszymi kandydatami na stanowisko komornika sądowego niż B. [...] R.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego ocenił, że na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 12 ust. 1 ww. ustawy z dokumentów dołączonych do wniosków B. [...] R. i U. R., przekazanych do Ministra Sprawiedliwości w dniu 25 maja 2009 r. wynikało, iż obie kandydatki spełniają warunki formalne, bowiem zostały powołane na stanowisko komornika sądowego w dniu 10 maja 2007 r. Ta okoliczność spowodowała, że nie było możliwe wzywanie ich do uzupełnienia braków wniosku w trybie art. 12 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji czyli do potwierdzenia, że spełniają wymogi określone w art. 10 ust. 1 pkt 10 ustawy - pod rygorem wynikającym z art. 64 § 2 kpa.
J. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie powyższych decyzji powtórzył argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucił zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości naruszenie:
przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 6, 7, 8 i 77 § 1 kpa,
prawa materialnego tj. art. 10 ust. 1 pkt 10 i 12 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji poprzez błędne przyjęcie, że B. [...] R. i U. R. spełniały warunki określone w tym przepisie, niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego,
Nadal zarzucał, że obie kandydatki nie spełniały wszystkich wymagań formalnych w momencie rozpoczęcia postępowania w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego i ich kandydatury nie powinny być brane pod uwagę. Postępowanie w sprawie powołania na to stanowisko rozpoczyna się w momencie opublikowania obwieszczenia o wolnym stanowisku komornika sądowego w Monitorze Polskim, a nie, jak stwierdzono w uzasadnieniu ww. decyzji, w momencie przekazania wniosków do Ministra Sprawiedliwości przez prezesa Sądu Apelacyjnego. Obie kandydatki złożyły wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego nie posiadając 2-letniego stażu pracy na stanowisku asesora komorniczego, także nie wykazały się dokumentem - potwierdzeniem od pracodawcy tj. komornika sądowego o faktycznym odbyciu dwuletniej asesury nie przerywanej długotrwałym przebywaniem na zwolnieniu lekarskim lub urlopie wychowawczym itp.
Tym samym zarzucił decyzji dowolność, nie wynikającą z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszelkich okoliczności faktycznych sprawy. Ponadto ocenie, iż w zawodzie komornika sądowego studia administracyjne są mniej przydatne od studiów prawniczych zarzucił sprzeczność z przepisami ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, która stawia na równi wykształcenie prawnicze z wykształceniem administracyjnym. Powołał się na dotychczasowe stanowisko Ministra Sprawiedliwości, który w innych decyzjach wyrażał pogląd, że przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie wprowadzają preferencji ze względu na wykształcenie kandydatów
Podkreślał, że złożył egzamin komorniczy niespełna dwa lata wcześniej niż pozostałe kandydatki i przez ten okres wykonywał wszystkie czynności komornicze. Posiada zatem znacznie dłuższy staż pracy, a za tym większe doświadczenie zawodowe.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Odpierając zarzuty powtórzył, że miał na względzie zasadę wyrażoną w art. 7 k.p.a., tj. interes społeczny i słuszny interes obywateli, dlatego wybrany został kandydat spełniający warunki formalne niezbędne do powołania i gwarantujący w najwyższym stopniu należyte wykonywanie obowiązków komornika sądowego.
Wyższy poziom wykształcenia prawniczego B. [...] R. i jej najdłuższe, spośród konkurentów do stanowiska, pozytywnie ocenione doświadczenie zawodowe w pracy jako zastępca odwołanego komornika oraz dodatkowa wiedza w dziedzinie zarządzania i marketingu przemawia za tym, że spośród kandydatów gwarantuje ona najlepsze należyte wykonywanie obowiązków komornika sądowego.
Zarzut, że nie spełniała warunków formalnych, niezbędnych do powołania na stanowisko komornika, jest całkowicie nieuprawniony. Nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ani ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw, stanowiąc jedynie dowolną interpretację przepisów prawa co do oceny kwalifikacji formalnych kandydatów na komorników sądowych.
Uczestniczka postępowania B. [...] R.wnosiła o oddalenie skargi.
Uczestniczka U. R. nie zajęła stanowiska przed Sądem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej zwaną p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, a tego domaga się skarżący, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy).
Zgodnie natomiast z art. 134 p.p.s.a., dokonując oceny zaskarżonego aktu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznania w pierwszej kolejności wymagały podniesione zarzuty procesowe: 6, 7, 8, 77 § 1 k.p.a., bowiem zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania.
Na wstępie zaznaczyć należy, że postępowanie w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego prowadzone jest w trybie postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem przepisów art. 10 -14 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Dobór kandydatów do zawodu komornika sądowego należy do uprawnień Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy, który działa w ramach tzw. uznania administracyjnego, dokonując oceny wszystkich kandydatów.
Art. 10 ust. 1 ustawy stanowi, że na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która:
1) posiada obywatelstwo polskie;
2) ma pełną zdolność do czynności prawnych;
3) posiada nieposzlakowaną opinię;
4) nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
5) nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;
6) ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;
7) jest zdolna ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków komornika;
8) odbyła aplikację komorniczą;
9) złożyła egzamin komorniczy;
10) pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata;
11) ukończyła 26 lat.
Pozostaje poza sporem, że na podstawie art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769 – dalej ustawy zmieniającej) ukończone studia administracyjne dawały asesorom komorniczym prawo do ubiegania się o stanowisko komornika sądowego.
Co istotne, kandydat do wniosku o powołanie na stanowisko komornika załącza "po dwa odpisy wniosku, życiorysu i dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11, zaświadczenie o niekaralności oraz oświadczenie, że nie jest przeciwko niemu prowadzone postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe. Może przedstawiać opinie, świadectwa i zaświadczenia" (art. 12 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji).
Ma rację Minister Sprawiedliwości, że jako organ administracji publicznej wyłącznie uprawniony do przeprowadzenia postępowania administracyjnego, dokonuje kontroli wymogów formalnych wniosku w chwili, gdy przekazany zostaje przez właściwego prezesa sądu apelacyjnego wraz z opinią izby. Dopiero wówczas, jeżeli wniosek nie zawiera możliwych do usunięcia braków, stosowanie art. 64 § 2 k.p.a., nie jest możliwe.
Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił, że wnioski B. [...] R. i U. R. przekazane mu przez Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] spełniały wszystkie wymogi formalne i nie mogły zostać uznane za bezskuteczne w trybie art. 64 § 2 k.p.a., lecz musiały zostać merytorycznie rozpatrzone. Wbrew poglądowi prezentowanemu przez skarżącego, po pierwsze: ustawodawca nie zakreślał innego terminu spełniania wymogów ustawowych, niż ogólnie przyjęty czas złożenia wniosku do organu uprawnionego. Po drugie, swobodę dowodzenia w tym zakresie ujął poprzez zapis art. 12 ust. 1 zdanie 2 ustawy, iż na okoliczność spełnienia wymogów kandydat "może przedstawiać opinie, świadectwa i zaświadczenia".
Obie kandydatki wykazały zatem, poprzez złożenie decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z 10 maja 2007 r. o powołaniu z tą datą na stanowisko asesora komorniczego, że od tej daty biegł ich staż asesorski. Jego minimalny, wymagany okres upływał tym samym po dwóch latach i w dacie wpływu wniosków do Ministra Sprawiedliwości, co jest poza sporem, a wcześniej opiniowania przez organ samorządu komorniczego - obie kandydatki spełniały wymóg art. 10 ust. 1 pkt 10 ustawy, czyli pracowały w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata. Innymi słowy, dowód ten został oceniony zgodnie z zasadą określoną w art. 80 k.p.a. - na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Sąd podzielił zatem argumentację organu, że brak było podstaw do wzywania wnioskodawcy – w trybie art. 64 § 2 k.p.a. - do usunięcia braków w terminie siedmiu dni ze skutkiem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Minister Sprawiedliwości w tym zakresie ocenił bowiem prawidłowo dowody w postaci decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z [...] maja 2007 r.
Należy także wskazać, że zastosowanie art. 62 k.p.a., czyli połączenie do wspólnego rozpoznania kilku wniosków osób zainteresowanych w rozpoznania sprawy o powołanie na jedno tylko wolne stanowisko komornika sądowego, odnosiło ten skutek, że uwzględnienie jednego z wniosków przez powołanie na to stanowisko jednego z zainteresowanych, spowodowało równoczesną odmowę powołania pozostałych zainteresowanych.
Innymi słowy, sądowa kontrola decyzji w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego wiąże się równocześnie z kontrolą decyzji w sprawie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego pozostałych zainteresowanych, w tym skarżącego, także z punktu widzenia przestrzegania ogólnych zasad postępowania administracyjnego, m.in. wyrażonych w art. 6, 7 i 8 k.p.a., zbadania w oparciu o art. 77 § 1, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie w postaci wyboru jednego z kandydatów i czy dokonał, w myśl art. 80 w zw. z 77 § 1 k.p.a., wnikliwej i wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego wyboru, a tym samym ich uzasadnienia na zasadach określonych w art. 107 § 3 k.p.a. przy uwzględnieniu przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.
Należy podkreślić i mieć na uwadze, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowej ma zakres ograniczony.
Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny, w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe.
Zdaniem Sądu, takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca.
Skoro chybiony jest zarzut skarżącego podważający spełnienie wymogu formalnego przez obie kandydatki, to nie wchodzi w grę naruszenie art. 6 k.p.a. stanowiącego zasadę, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
W ocenie Sądu brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., stanowiącego, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., iż organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
W sytuacji, gdy o jedno stanowisko ubiegało się kilku kandydatów, którzy spełniali warunki formalne do objęcia stanowiska komornika sądowego i uzyskali jednakowe oceny z egzaminu komorniczego, organ dokonując wyboru właściwie i czytelnie wskazał okoliczności uzasadniające dokonany wybór i nie jest on dowolny. Miał podstawę, by najwyżej ocenić kandydaturę B. [...] R., która jako jedyna legitymuje się wyższym wykształceniem prawniczym i studia te ukończyła z wynikiem dobrym, ma prawie 2 i pół-letni staż pracy na stanowisku asesora komorniczego oraz kilkumiesięczne doświadczenie w pracy jako zastępca komornika sądowego w przedmiotowej kancelarii oraz dysponuje wiedzą w dziedzinie zarządzania i marketingu.
Należy się zgodzić, że w interesie społecznym jest, by najważniejszym kryterium gwarantującym - przy wyborze kandydata na stanowisko komornika sądowego - prawidłowe wykonywanie obowiązków było jego doświadczenie zawodowe poparte gruntowną wiedzą praktyczną i teoretyczną. Także, że celem wyboru kandydata na stanowisko komornika sądowego, spośród osób spełniających ustawowe wymogi, jest wyłonienie kandydata posiadającego kwalifikacje stwarzające prognozy najlepszego wykonywania tej funkcji.
Z wywodów uzasadnienia wynika zatem w sposób jednoznaczny, że podjęty wybór kandydatki B. [...] R. uwzględniał wyższy poziom wykształcenia prawniczego, stanowiący o wiedzy (ocena dobra z ukończonych studiów prawniczych), jej najdłuższe, spośród konkurentów do stanowiska i pozytywnie ocenione doświadczenie zawodowe w pracy jako zastępcy odwołanego komornika oraz przydatną dla prowadzenia kancelarii dodatkową wiedzę w dziedzinie zarządzania i marketingu. Te przesłanki dawały, zdaniem Sądu, podstawę do uznania, że spośród kandydatów gwarantuje ona najlepsze należyte wykonywanie obowiązków komornika sądowego.
Minister Sprawiedliwości nie pominął w ustaleniach faktycznych i ocenie, walorów pozostałych kandydatów. Okoliczność, że skarżący ma o ponad rok dłuższe doświadczenie w pracy na stanowisku asesora komorniczego niż obie kandydatki została oceniona w kontekście dłuższego stażu B. [...] R. na stanowisku zastępcy odwołanego komornika, a co za tym idzie zdobytego i pozytywnie ocenionego doświadczenia na samodzielnym stanowisku i jej dodatkowych umiejętności w dziedzinie zarządzania. Nie pominął też w ustaleniach i ocenie wiedzy kandydatów, że skarżący ukończył studia administracyjne z wynikiem dostatecznym, gdy te same studia U. R. ukończyła z wynikiem bardzo dobrym. Nie sposób także czynić organowi zarzutu, że uznał stopień uzyskany na dyplomie, jako świadczący o wiedzy prawniczej, czy administracyjnej kandydata.
W ramach posiadanych kompetencji, oceniając kandydatów, którzy zdali egzamin komorniczy na ocenę dostateczną, a ukończone przez nich studia traktując jako równorzędne, zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769) - do ubiegania się o stanowisko komornika sądowego - Minister Sprawiedliwości nie uchybił prawu dokonując oceny w zakresie większej przydatności na tym stanowisku studiów prawniczych. Wszak taki pogląd wyraził ostatecznie sam ustawodawca w znowelizowanym art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowiącym aktualnie o wymogu ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskania tytuł magistra prawa lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej.
Oceniając przymioty kandydatów, wyważając pomiędzy przesłanką dotyczącą poziomu wykształcenia, a nabytym doświadczeniem zawodowym podczas wykonywania obowiązków asesora komorniczego, jak i zastępcy komornika sądowego, Minister Sprawiedliwości uzasadnił także dlaczego nie podzielił opinii samorządu komorniczego, którą nie był związany.
W ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji uwzględnił posiadane przez każdego z kandydatów wykształcenie oraz doświadczenie zawodowe wskazując jakie okoliczności i kryteria wziął pod uwagę powołując uczestniczkę B. [...] R. na stanowisko komornika sądowego. Dokonał oceny materiału dowodowego i odniósł się także do zarzutów skarżącego. Z powyższych wzglądów nietrafny jest zarzut skarżącego w zakresie zarówno dowolności rozstrzygnięcia, jak i wad procesowych. Z rozstrzygnięcia organu jednoznacznie wynika bowiem, że odmówił powołania na to stanowisko pozostałych kandydatów, w tym także skarżącego uznając w ramach uznania administracyjnego, że spośród kandydatów B. [...] R. prezentuje najwyższe walory do sprawowania funkcji komornika.
Minister prawidłowo, zdaniem Sądu, zweryfikował osiągnięcia naukowe i zawodowe kandydatów, wyjaśnił oraz wyczerpująco uzasadnił, dlaczego – w interesie społecznym, jakim niewątpliwie jest skuteczne i sprawne prowadzenie egzekucji – jest wzięcie pod uwagę kryterium najdłuższego spośród kandydatów stażu na samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, czy wiedzę ocenioną po ukończonych z wynikiem dobrym studiach prawniczych, co zdecydowało o wyborze na stanowisko komornicze uczestniczki postępowania, a nie skarżącego.
Z powyższych względów zaskarżona decyzja w pełni odpowiada prawu, zatem skarga na mocy art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło