I OW 20/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Mazowieckiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wojewodą Mazowieckim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania odwołania B.T. oraz E.T. od decyzji Prezydenta Miasta Otwocka nr [...] z dnia [...].09.2008 r. o ustaleniu waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty Otwockiego z dnia [...].11.2004 r. jakie przysługuje byłym właścicielom działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] zajętej pod ulicę P. w O. postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], Wojewoda Mazowiecki wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego jaki powstał pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie na skutek przekazania przez Kolegium, postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], odwołania B. i E.T. od decyzji Prezydenta Miasta Otwocka z dnia [...] września 2008 r. nr [...] o ustaleniu waloryzacji odszkodowania i odsetek za waloryzację tego odszkodowania, które przysługuje z tytułu przejścia nieruchomości pod drogę publiczną-gminną, ustalonego przez Starostę Otwockiego decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku Wojewoda przedstawił stanowisko Samorządowego Kolegium, zawarte w ww. postanowieniu, a z którego wynikało, iż Kolegium to uznało się za niewłaściwe, gdyż odszkodowanie zostało ustalone przez Starostę Otwockiego, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, a w takiej sytuacji organem wyższego stopnia jest wojewoda, co wynika z art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a wobec tego i ten organ jest właściwy w sprawie odwołania od decyzji o waloryzacji odszkodowania. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium, Wojewoda podkreślił, że waloryzacji odszkodowania dokonuje podmiot obowiązany do jego wypłaty, a w tej sprawie jest nim Gmina Otwock, a wobec tego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, co wynika z art. 1 i 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Nadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prezentowany pogląd, że wojewodowie są organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego tylko wówczas, gdy przepis szczególny przewiduje działanie tych organów w sprawach z zakresu administracji rządowej – wyjaśniał Wojewoda, stwierdzając, że w tej sprawie Prezydent Miasta Otwocka był zobowiązany do wypłaty odszkodowania i jego waloryzacji w ramach zadań własnych Gminy Otwock, zatem to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie jest właściwe do rozpatrzenia odwołania od jego decyzji w przedmiocie waloryzacji odszkodowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie udzieliło odpowiedzi na wniosek Wojewody Mazowieckiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem sprawy jest waloryzacja odszkodowania ustalonego decyzją Starosty Otwockiego z dnia [...] listopada 2004 r. za zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną. Odszkodowanie to jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, o czym stanowi art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Przepisami, które mają zatem zastosowanie w sprawie tego odszkodowania jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej "ustawą". Zasady ustalania i wypłaty odszkodowania reguluje rozdział 5 ustawy, m.in. art. 129 i art. 132. Zgodnie z art. 129 ust. 1 odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Natomiast jeśli idzie o wypłatę odszkodowania to zasady obowiązujące w tej materii reguluje art. 132. Z art. 3 tego przepisy wynika, iż wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji, której dokonuje organ, osoba lub jednostka zobowiązana do wypłaty odszkodowania. Do zapłaty odszkodowania jest zobowiązany starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki, o czym przesądza ust. 5 art. 132. Z przepisów tych wynika, że odszkodowanie zawsze ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jednak wypłaty odszkodowania i jego waloryzacji dokonuje podmiot na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa jest nim starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, natomiast jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, jej organ wykonawczy. Od tego kto jest zobowiązany do wypłaty i waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją starosty zależy jaki organ jest organem wyższego stopnia nad nim, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 17 pkt 1 K.p.a. wynika, że organami wyższego stopnia w rozumieniu tego Kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) zapisana jest taka sama zasada. Zgodnie z tym przepisem samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu K.p.a., w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Przepisami szczególnymi, o których mowa w wyżej cytowanych artykułach w sprawach dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości są przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jej art. 9a stanowi inaczej aniżeli art. 17 pkt 1 K.p.a. i art. 1 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach. Stosownie do niego organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej jest wojewoda. Organ ten jest zatem tylko wówczas organem wyższego stopnia nad starostą, jeśli ten wykonuje zadania z zakresu administracji rządowej. W niniejszej sprawie do wypłaty i waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Starosty Otwockiego dla B. i E.T. zobowiązany jest Prezydent Miasta Otwocka. Organem wyższego stopnia w sytuacji, gdy w sprawie została wydana ta decyzja administracyjna, jest nie Wojewoda Mazowiecki, ale Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Nie wdając się zatem w rozstrzyganie kwestii formy prawnej waloryzacji odszkodowania, skoro została wydana decyzja administracyjna, do rozpatrzenia odwołania od niej jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).