II FZ 568/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 14/10 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 października 2009 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 października 2009 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż strona nie nadesłała wymaganych dokumentów. W zaskarżonym postanowieniu podkreślono, że ze złożonego przez stronę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem małoletnich dzieci, prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga dochodów. Jedyny majątek strony stanowią nieruchomości, tj. lokale użytkowe o powierzchni 61m2 i 248 m2. Ponadto posiada ona zadłużenie wobec banku, które spłaca w ratach, przy czym nie podano ani jego wysokości, ani też miesięcznej spłaty. Następnie Sąd pierwszej instancji wezwał stronę w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w skrócie: p.p.s.a. do dostarczenia dokumentów źródłowych celem zobrazowania jej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W niniejszej sprawie wnioskodawca uchylił się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co spowodowało niewyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący nie przedłożył zarówno dokumentów odnoszących się do własnej sytuacji majątkowej, jak również tych, które dotyczą sytuacji dzieci, wobec których drugi z rodziców zobowiązany jest do alimentacji. Sytuacja zaś, gdy skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów i utrzymuje dwoje dzieci, a musi zaspokoić przynajmniej podstawowe potrzeby życiowe, sugeruje, że musi mieć on inne źródła dochodów, nieujawnione w oświadczeniu. W tym świetle podane przez skarżącego zdaniem Sądu pierwszej instancji dane o sytuacji materialnej nie są wiarygodne. Zażalenie na postanowienie wniósł skarżący. Podkreślił, że złożył oświadczenie, w którym umotywował swoje racje. Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie przychylił się do jego wniosku, co jest dla strony krzywdzące. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Podzielić należy pogląd, że użycie w przytoczonym przepisie określenia: "gdy wykaże" oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych Sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 p.p.s.a. Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji skorzystał. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 11 marca 2010 r. Sąd wezwał stronę do przedstawienia dokumentów źródłowych mających zobrazować jej rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. W wezwaniu wskazano również termin, w jakim strona powinna dopełnić nałożonego na nią obowiązku oraz skutki jego niedopełnienia. Strona nie przedłożyła dokumentów, o które była wzywana i tym samym nie wykazała jaka jest jej sytuacja majątkowa, co uniemożliwiło przeprowadzenie analizy jej zdolności płatniczych. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte na druku PPF pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jeżeli strona uchylała się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji