V SA/Wa 329/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Protokolant - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2010 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] Znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności obszarowych; oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2009 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: "Dyrektor Oddziału") utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: "Kierownik Biura Powiatowego") z [...] września 2009r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów złożonego przez B. S. Powyższe postanowienie Dyrektor Oddziału wydał na podstawie stanu faktycznego ustalonego w następujący sposób; W dniu [...] maja 2009r. B. S. złożył do Kierownika Biura Powiatowego wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 na podstawie art.18 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007r. nr 35 poz.217 ze zm.). W wyniku weryfikacji powyższego wniosku organ wystosował do Wnioskodawcy wezwanie - w trybie art.64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: kpa – do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez jego podpisanie. W wezwaniu zawarto pouczenie o skutkach nieusunięcia braków w zakreślonym siedmiodniowym terminie. Powyższe wezwanie zostało doręczone Wnioskodawcy w dniu 19 czerwca 2009r. Termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 26 czerwca 2009r. W dniu [...] lipca 2009r. Wnioskodawca złożył pismo, w którym zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków. Do wniosku załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 29 czerwca 2009r. potwierdzające sprawowanie opieki nad dzieckiem w dniach 23.06.2009r. – 30.06.2009r., oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 2 lipca 2009r. potwierdzające problemy Wnioskodawcy z kręgosłupem i chodzeniem. Zainteresowany złożył jednocześnie korektę wniosku i uzupełnił podpis na złożonym wniosku o przyznanie płatności za 2009r. Postanowieniem z [...] września 2009 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 59 §1 i 2 kpa, Kierownik Biura Powiatowego odmówił przywrócenia B. S. terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności za 2009r. W uzasadnieniu wskazał, iż Wnioskodawca w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Oddziału postanowieniem z [...] listopada 2009r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż podnoszone przez skarżącego okoliczności, w szczególności fakt opieki nad chorym dzieckiem nie wyklucza możliwości zachowania przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, chociażby poprzez przesłanie stosownej korekty za pośrednictwem poczty. Organ zwrócił również uwagę, iż problemy zdrowotne wnioskodawcy w czasie 02.07.2009r. – 26.07.2009r. zaistniały w późniejszym okresie, tj. po upływie terminu na usunięcie braków formalnych wniosku. Pismem z dnia 21 grudnia 2009 r. B. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Dyrektora Oddziału. Zarzucił organom obu instancji zignorowanie przedstawionych zaświadczeń lekarskich i brak analizy jego stanu zdrowia. Podniósł, iż w sprawie nie złożył tylko czytelnego podpisu, na mapkach satelitarnych podpisał się parafką, co – jak twierdzi Skarżący - wg pracownika ARiMR jest wystarczające. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Oddziału w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie powyższych przepisów, Sąd uznał, iż orzeczenie to jest prawidłowe, a wobec tego skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Ocena legalności postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia opiera się przede wszystkim na zbadaniu czy prawidłowo organ administracyjny uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 58 §1 kpa, a także czy strona dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż zastosowanie instytucji przywrócenia terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie bezspornie stwierdzone, iż termin został uchybiony. Tak też było w niniejszej sprawie. W myśl art. 58 §1 i §2 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Brak zatem którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przywrócenie terminu. W przedmiotowej sprawie sporna pozostaje kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (v. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, LEX nr 227785). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck., W-wa 2005, str. 334). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się, np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (v. wyrok NSA z 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, wyrok NSA z 29 listopada 1997 r., sygn. akt III SA 101/96). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie wskazuje się, iż uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest to zatem czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (v. Wróbel A. Komentarz do art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Dokonując oceny braku winy organ administracji publicznej przyjmuje obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, gwarantując tym samym pewność stosunków procesowych. W ocenie Sądu, w świetle zaprezentowanego powyżej stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu oraz mając na względzie uzasadnienie przedmiotowego w sprawie wniosku, podzielić należy stanowisko organu orzekającego odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Prawidłowo bowiem Dyrektor Oddziału uznał, iż Zainteresowany nie uprawdopodobnił w żaden sposób, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku nastąpiło bez jego winy. Z treści wniosku nie wynika, że dopełnienie obowiązku terminowego uzupełnienia braków formalnych wniosku było w przypadku Skarżącego niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Za taką przeszkodę nie można bowiem uznać sprawowania opieki nad dzieckiem czy problemów z kręgosłupem. Okoliczności te nie wykluczają możliwości dokonania konkretnej czynności procesowej osobiście albo skorzystania z pomocy domownika bądź innej osoby. W tym miejscu należy bowiem zaznaczyć, iż do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą - a więc nie każdą chorobę (v. B. Adamek, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo H. Beck, Warszawa 2005 r., str. 335). Choroba strony mogłaby być więc uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona nie miałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. Okoliczności te winny być zaś uprawdopodobnione jakimkolwiek dokumentem. Na marginesie wskazać również należy, iż braku winy nie uprawdopodobnia zaświadczenie lekarskie przedstawione w toku postępowania zażaleniowego, ponieważ dotyczy okresu od 02.07.2009r. do 24.07.2009r., podczas gdy termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku upłynął w dniu 26 czerwca 2009r. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze, Sąd wyjaśnia, iż na mapkach satelitarnych znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy Skarżący podpisał się parafką, jak również w sposób czytelny. Na wniosku w rubryce 22 widnieje informacja: "czytelny podpis wnioskodawcy". Tymczasem Skarżący złożył jedynie parafkę. Dlatego organ zasadnie zwrócił się o uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez jego podpisanie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.