II OZ 853/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia Ekologicznego "Ś." z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2126/09 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "Ś." z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2126/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek Stowarzyszenia Ekologicznego "Ś." z siedzibą w W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "Ś." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że Stowarzyszenie powinno liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Przerzucenie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że w istocie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych co stanowi zaprzeczenie zasady, samodzielnego finansowania statutowych celów stowarzyszenia. Zażalenie na to postanowienie wniosło Stowarzyszenie Ekologiczne "Ś." z siedzibą w W., podnosząc, że wysokość opłat sądowych w sprawach, w których występuje Stowarzyszenie przekracza możliwości finansowe jego członków. Powołując się na Konwencję z Aarhus gwarantującą dostęp do sprawiedliwości sądowej, wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Stowarzyszenie Ekologiczne "Ś." w Warszawie nie wykazało, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzenie działalności jako organizacja non profit nie jest przesłanką do zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów postępowania sądowego. Organizacje non profit nie są zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. Stowarzyszenie jako strona skarżąca inicjując, a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinno zatem przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z tym kosztów. Odnosząc się zaś do kwestii zobowiązań wynikających z postanowień ratyfikowanej umowy międzynarodowej, jaką jest Konwencja sporządzona w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 roku o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706) zauważyć należy, iż umowa ta nie przewiduje zwolnienia organizacji pożytku publicznego, działających w zakresie objętym przedmiotową Konwencją, z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Art. 9 Konwencji z Aarhus "Dostęp do wymiaru sprawiedliwości", stanowi bowiem o obowiązku umożliwiania dostępu do szybkiej procedury prawnej, bezpłatnej lub niedrogiej. Przepis art. 9 ust. 5 Konwencji zobowiązuje Strony tej konwencji do zapewnienia informowania społeczeństwa o dostępie do administracyjnych lub sądowych środków odwoławczych oraz rozważenia stworzenia odpowiedniego mechanizmu pomocy, aby zlikwidować lub zredukować finansowe i inne ograniczenia dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Z przepisów tych nie wynika więc generalny obowiązek dla sygnatariuszy Konwencji zwalniania z ponoszenia opłat sądowych organizacji pozarządowych w sprawach z zakresu ochrony środowiska. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.