I OZ 230/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 136/10 o oddaleniu wniosku o wyłączenie od orzekania sędziego NSA H. O. i sędziego WSA A. W. w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku postanawia: oddalić zażalenie. S. K. pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. wniósł na podstawie art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o wyłączenie sędziego NSA H. O. i sędziego WSA A. W. od rozpoznawania sprawy na decyzję Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2010 r. Sędziemu NSA H. O. zarzucono, że "wyznaczając do losowania sędziów innych wydziałów, bezprawnie wszedł w sferę zastrzeżoną dla innych sędziów", a na takie działanie "nie mogła być udzielona zgoda przez sędziego WSA A. W.". Skarżący zarzucił nadto, że sędzia NSA H. O., będąc członkiem składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie wyłączył się gdy losowano skład do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego WSA W. W. Zdaniem wnioskodawcy złożenie wniosku o wyłączenie jednego sędziego nie powinno skutkować koniecznością przeprowadzania losowania składu orzekającego właściwego do jego rozpoznania. W złożonych w dniach 30 i 31 stycznia 2012 r. pismach w/w sędziowie oświadczyli, że nie znają skarżącego oraz że w niniejszej sprawie nie występują żadne okoliczności wymienione w powyższych przepisach uzasadniające ich wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalając postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r. przedmiotowy wniosek, wskazał, że S. K. nie podał żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, podstawy takiego wyłączenia nie może stanowić sam fakt przeprowadzenia losowania składu orzekającego w przedmiocie rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego spośród sędziów orzekających w Sądzie, czy też wyrażenie przez sędziego WSA A. W. zgody na udział w tym losowaniu. Tego rodzaju okoliczności nie stanowi również – w ocenie Sądu - zaniechanie wyłączenia się przez sędziego NSA H. O. od udziału w losowaniu składu właściwego do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego WSA W. W. Podniesione zatem przez skarżącego okoliczności nie mogły uzasadniać przedmiotowego wniosku. Nie stanowią one bowiem jednej z bezwzględnych przesłanek wyłączenia określonych w art. 18 P.p.s.a., jak również okoliczności, które przemawiałyby za tym, że sędziego WSA A. W. oraz sędziego NSA H. O. łączą ze skarżącym takie relacje, które mogłyby wywołać wątpliwość co do ich bezstronności. Sąd podkreślił przy tym, że wskazani sędziowie w złożonych wyjaśnieniach oświadczyli, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. S. K. w złożonym zażaleniu, zaskarżając powyższe postanowienie wnosił o jego uchylenie, podniósł szereg zarzutów dotyczących zaistniałych - jego zdaniem - nieprawidłowości przy wyborze składu orzekającego, który rozpoznał wniosek o wyłączenie wymienionych wyżej sędziów. W ocenie skarżącego w tym zakresie naruszono przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) oraz art. 22 P.p.s.a. Jego zdaniem, sędzia NSA H. O., jako przewodniczący wydziału, wprawdzie był zobowiązany do przeprowadzenia losowania składu orzekającego, miał jednak obowiązek powiadomić Kolegium o przedmiotowym wniosku, które zobowiązane było wyznaczyć innego sędziego. Ponadto - jego zdaniem - wybór składu orzekającego powinien zostać dokonany spośród sędziów wydziału, nie zaś całego sądu. Z kolei, sędzia A. W. miał obowiązek zwrócić uwagę na zaistniałe w tym przedmiocie nieprawidłowości. Sędzia ten był również zobowiązany zauważyć, że postanowienie z dnia 5 sierpnia 2010 r. zostało wydane przez sąd, w którego składzie była sędzia WSA W. W. W tym zaś czasie rozpoznawany był wniosek o jej wyłącznie. Powyższe nieprawidłowości skutkowały – zdaniem skarżącego - naruszeniem przez Sąd Wojewódzki art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 P.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.). Sędzia przy rozpoznaniu wniosku o jego wyłączenie jest przy tym zobligowany złożyć wyjaśnienia. Jak wynika z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów, których dotyczy wniosek, nie istnieje między nimi i stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w tej sprawie. Należy także zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że skarżący nie wskazał jakiejkolwiek okoliczności uzasadniającej twierdzenie, że w niniejszym przypadku zastosowanie mógł odnaleźć art. 19 P.p.s.a. Z pewnością za takie okoliczność nie można uznać faktu niezgłoszenia nieprawidłowości – o ile takie wystąpiły – przy wyborze składu orzekającego, który miał rozpoznać wniosek skarżącego o wyłącznie sędziów, czy też nie wyłączenie się od udziału w tego rodzaju czynnościach w sytuacji, gdy do ich wykonania sędzia był zobligowany na mocy przepisów prawa. Należy podkreślić przy tym, że ewentualne naruszenia regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych mogą stanowić uzasadnienie skargi kasacyjnej, a nie wniosku o wyłączenie sędziego, który, ma za zadanie przeciwdziałać brakowi bezstronności sędziego, a nie być środkiem zwalczania przez stronę skarżącą dostrzeżonych przez nią uchybień przepisów postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi ponadto do wniosku, że nie zaistniała żadna z przyczyn wyłączenia w/w sędziów z mocy ustawy na podstawie art. 18 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona dokonała przy tym nieprawidłowej wykładni art. 22 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z § 3 tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza do rozpoznania tego rodzaju wniosku inny sąd dopiero w przypadku braku dostatecznej liczby sędziów w danym sądzie nie zaś wyłącznie we wchodzącym w jego skład wydziale. W świetle powyższego, wobec braku przesłanek dostatecznie uzasadniających wyłączenie wyżej wymienionych sędziów, nie możne uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny, wydając zaskarżone orzeczenie naruszył art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.