I OZ 335/11

Dnia 12 maja 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 marca 2011 roku, sygn. akt IV SA/Wr 136/10 oddalające wniosek Stefana Kuczko o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Henryka Ożoga od orzekania w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2010 roku nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku postanawia: oddalić zażalenie 1 4 Postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek S.K. o wyłączenie sędziego NSA Henryka Ożoga od orzekania w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2010 roku w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 12 lutego 2011 r. skarżący wniósł o wyłączenie od rozpoznania jego sprawy sędziego NSA Henryka Ożoga wskazując, że w jego przekonaniu wyżej wymieniony sędzia przekracza przyznane mu przez przepisy prawa uprawnienia, godząc tym samym w uprawnienia strony wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wniosku wskazano, ze w przedmiotowej sprawie w związku z wnioskiem o wyłączenie Sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej - Ilków, jak też długotrwałą chorobą sędziego sprawozdawcy Sędzi WSA Lidii Serwiniowskiej, doszło do naruszenia przez Przewodniczącego IV Wydziału przepisów § 22, § 26 i § 36 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r.- Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646, dalej jako regulamin), jak też art. 23 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zakresie wyznaczania innego sędziego. Wnioskodawca zarzucił, iż z jednej strony przewodniczący wydziału ma uprawnienia prezesa w zakresie spraw dotyczących wydziału, lecz nie posiada uprawnień kolegium sądu, z drugiej strony mocą art. 45 ust. 1 Konstytucji wnoszący ma prawo do "właściwego sądu". W dniu 25 lutego 2011 r. sędzia NSA Henryk Ożóg złożył oświadczenie, z którego wynika, że w stosunku do jego osoby nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), które dawałyby podstawy do wyłączenia od rozpoznania przedmiotowej sprawy. Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskujący nie powoływał się na przesłanki bezwzględne, wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a., lecz swoje żądanie opierał na przeświadczeniu istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego NSA Henryka Ożoga. W przekonaniu wnioskującego tymi okolicznościami było podejmowanie czynności pomimo braku rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie jego wcześniejszego wniosku o wyłączenie innego sędziego (wydanie postanowienia z dnia 5 sierpnia 2010 r.), jak też wyznaczanie sędziów wbrew regulacjom regulaminu (sporządzenie zarządzeń przez sędziów, którzy nie byli sprawozdawcami w sprawie). W ocenie Sądu I instancji, w sytuacji tak wyartykułowanego uzasadnienia wyłączenia sędziego, pełniącego obowiązki przewodniczącego wydziału, należy stwierdzić, że podniesione okoliczności bez ukierunkowania ich w stronę wykazania stronniczości sędziego, a chociażby jakiegoś ogólnego zamiaru pokrzywdzenia strony skarżącej, nie mieszczą się w dyspozycji przepisu art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o uchylenie bądź zmianę postanowienia. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w jego ocenie, sędzia NSA Henryk Ożóg nie miał uprawnienia nakazania sędziemu WSA Alojzemu Wyszkowskiemu wstąpienia do składu orzekającego. Wnosił o podanie podstawy prawnej orzekania sędziego NSA w wojewódzkim sądzie administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak wynika z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów, których dotyczy wniosek, nie istnieje między nimi i stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w tej sprawie. Analiza akt sprawy prowadzi ponadto do wniosku, że nie zaistniała żadna z przyczyn wyłączenia tych sędziów z mocy ustawy na podstawie art. 18 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów zażalenia wyjaśnić należy, co następuje: Po pierwsze, należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wnioskujący nie powoływał się na przesłanki wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a., a swoje żądanie opierał na subiektywnym przeświadczeniu istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego NSA Henryka Ożoga. Po drugie, ewentualne naruszenie regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych może stanowić uzasadnienie skargi kasacyjnej, a nie wniosku o wyłączenie sędziego, który, jak już wyżej wskazano, ma za zadanie przeciwdziałać brakowi bezstronności sędziego, a nie być środkiem zwalczania przez stronę skarżącą dostrzeżonych przez nią uchybień przepisów postępowania. Po trzecie, sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykonują swoje obowiązki w wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Niemniej jednak, okoliczność przeniesienia sędziego NSA do pełnienia obowiązków w sądzie wojewódzkim z zachowaniem prawa do tytułu sędziego NSA, również nie ma wpływu na zasadność złożonego przez skarżącego wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. ----------------------- 3 2