I GZ 367/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 18 października 2010 r.; sygn. akt I SA/Sz 29/10 w zakresie odmowy zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] października 2009 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 18 października 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 29/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił K. K. zmiany wydanego w tej samej sprawie prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z 11 maja 2010 r., odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z [...] października 2009 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że stosownie do treści art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Skarżący wniósł o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z 11 maja 2010 r., wydanego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Orzeczenie to mogło być zmienione, na co wskazuje treść art.165 p.p.s.a., jednak musiała nastąpić zmiana okoliczności sprawy. Zmiana ta powinna dotyczyć stanu majątkowego strony, ewentualnie jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Sąd zauważył, że skarżący dotychczas podnosił, iż wszystkie jego rachunki bankowe, ruchomości i nieruchomości, zostały zajęte w wyniku działań egzekucyjnych podejmowanych przez organy skarbowe. Strona nie powołała tym samym żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Zdaniem Sądu, sam fakt zwolnienia przez skarżącego ostatniego pracownika, nie musi wcale oznaczać bezpośrednio tego, że jego stan majątkowy i możliwości płatnicze pogorszyły się. W ocenie Sądu, okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów skarżącego nie uległy istotnej zmianie i zostały wzięte pod uwagę przy załatwianiu pierwotnego wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych. Nie wnoszą one nic nowego do sprawy. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący w uzasadnieniu obecnie złożonych wniosków i w zawartych w nim oświadczeniach nadal nie wyjaśnia wszystkich okoliczności, które były objęte skierowanym do niego wezwaniem do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w trybie art. 255 p.p.s.a. Dotyczy to zwłaszcza dokładnych danych dotyczących aktualnych dochodów skarżącego. W złożonym formularzu brak jest informacji na temat źródła przychodów skarżącego w chwili obecnej, a także, czy i z jakiego tytułu K. K. osiąga dochody i w jakiej wysokości. Pomimo wezwania skarżący nie nadesłał również wyciągu z prowadzonej dla potrzeb działalności gospodarczej księgi przychodów i rozchodów, odpisów deklaracji skarbowej z ostatnich trzech miesięcy, wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny. Dane te były niezbędne do porównania i oceny, czy w sytuacji materialnej skarżącego (po stronie dochodów lub wydatków), wystąpiły takie zmiany, które uzasadniałyby zmianę stanowiska Sądu zajętego w postanowieniu z 11 maja 2010 r. Z nadesłanych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych nadto nie wynika, iż sytuacja skarżącego pogorszyła się. Wyciąg z rachunku bankowego w [...], zawierający zestawienie operacji od 7 czerwca do 1 września 2010 r., zamyka saldo końcowe w kwocie ujemnej 2.831,60 zł, podczas gdy przy rozpatrywaniu pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy saldo na wskazanym rachunku bankowym wynosiło minus 8.730,55 zł. Powyższe okoliczności i związane z nimi wątpliwości nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawcy, a tym samym nie mogą uzasadniać zmiany dotychczasowego orzeczenia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie: 1) art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a., przez wybiórczą ocenę dowodów zebranych w postępowaniu, z pominięciem dowodów z postępowania egzekucyjnego załączonych do wniosku przez skarżącego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia; 2) art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez ustalenie, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy, gdy z materiału sprawy wynika, że nie posiada on środków, aby ponieść pełne koszty postępowania; 3) art. 165 p.p.s.a. przez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do rozpoznania oraz zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, mające istotne znaczenie dla sprawy. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów zawarł w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy na tle rozpatrywanej sprawy była już przedmiotem postanowień zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z powyższym wniosek skarżącego o zmianę postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy powinien być rozpoznany i oceniony pod kątem zmiany okoliczności, jakie zaszły od czasu rozpoznania pierwszego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji zastosował powyższy przepis uznając, że w sprawie brak jest podstaw do zmiany postanowienia tego Sądu z 11 maja 2010 r., jako że argumentacja wniosku o zmianę orzeczenia nie wskazywała na taką zmianę okoliczności, której waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego rozstrzygnięcia i przyznaniem stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zasadna zatem była odmowa zmiany pierwotnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Zauważyć należy, że skarżący również w treści zażalenia nie podniósł argumentów wskazujących na taką zmianę okoliczności przyjętych przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia z 11 maja 2010 r., która uzasadniałaby zmianę tego orzeczenia. Zażalenie skarżącego zawiera wiele stwierdzeń niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie kwestii możliwości, bądź nie, ponoszenia kosztów sądowych; twierdzeń, które nic nowego nie wnoszą do sprawy. Skarżący zarówno we wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia, jak i w zażaleniu, wskazuje głównie na wzmożoną aktywność egzekucyjną przeciwnika procesowego, natomiast nie przedstawia żadnych danych mogących ilustrować własne możliwości finansowe, a więc np. osiągane dochody i wysokość ponoszonych wydatków. Podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji podjął czynności, o których mowa w art. 255 p.p.s.a.; zobowiązał bowiem skarżącego do złożenia dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej oraz oceny, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Skarżący nie wykonał jednak zarządzenia Sądu z 10 września 2010 r. W konsekwencji skarżący nie może skutecznie kwestionować prawidłowości postanowienia o odmowie zmiany postanowienia, jeżeli nie zastosował się do wezwania Sądu o uzupełnienie niezbędnych danych przedstawionych we wniosku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.