II GSK 1477/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-01-25
Skład orzekający: Tadeusz Cysek, Cezary Pryca, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o zawieszenie realizacji uprawnienia abonenta, może wydać decyzję o ograniczeniu zakresu realizacji tego uprawnienia, jeśli wniosek nie zawierał takiego żądania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji publicznej nie może wydać decyzji o ograniczeniu zakresu realizacji uprawnienia, jeśli strona złożyła wniosek o jego zawieszenie. Postępowanie w przedmiocie innym niż określony we wniosku dyskwalifikuje decyzję organu. Ponadto, sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji, który nie uwzględnił bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego po upływie terminu, na jaki wnioskowano o zawieszenie uprawnień.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. złożyła wniosek do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej o czasowe zawieszenie obowiązku wykonywania uprawnień abonentów do przenoszenia numeru telefonicznego przy zmianie dostawcy usług, powołując się na techniczne trudności. Prezes UKE wydał decyzję odmawiającą ograniczenia tego obowiązku, uznając, że przesłanki z art. 74 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego nie zostały spełnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 221/10 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wykonywania uprawnień do przeniesienia przydzielonego numeru telefonicznego przy zmianie dostawcy usług 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz P. S.A. w W. kwotę 397 (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 221/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka lub strona) na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: Prezes UKE) z dnia [...] listopada 2009 r., Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] o odmowie wymienionej wyżej spółce ograniczenia obowiązku wykonywania uprawnień abonentów i użytkowników końcowych usługi przepłaconej, do przeniesienia przydzielonego numeru telefonicznego przy zmianie dostawcy usług telekomunikacyjnych, pomiędzy P. S.A., a czternastoma wymienionymi we wniosku dostawcami usług - przy realizacji żądania przeniesienia tego numeru - według zasad określonych w § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie warunków korzystania z uprawnień w publicznych sieciach telefonicznych (Dz. U. Nr 97, poz. 810, dalej: rozporządzenie z dnia 17 czerwca 2009 r. lub Rozprządzenie).
Sąd I instancji uwzględnił następujący stan sprawy.
Skarżąca Spółka działając na podstawie art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm., dalej: p.t. lub Prawo Telekomunikacyjne) złożyła do Prezesa UKE wniosek z dnia 6 lipca 2009 r. o czasowe (do dnia 19 września 2009 r. ) zawieszenie opisanego wyżej obowiązku.
Tak sformułowane wystąpienie uzasadnione zostało tym, iż sieć wnioskodawcy, w momencie składania żądania, nie umożliwiała ze względów technicznych realizowania usługi przenoszenia numerów telefonicznych przydzielonych abonentom lub użytkownikom usług przedpłaconych przy zmianie dostawcy usług telekomunikacyjnych (usługi MNP) na "nowych zasadach" tzn. po nowelizacji ustawy Prawo telekomunikacyjne obowiązującej od 6 lipca 2009 r. oraz wejściu w życie nowego rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2009 r., ze względu na brak sytemu elektronicznego wymiany danych, zabezpieczonych przed dostępem osób nieuprawnionych. Wskazano przy tym na brak koniecznych zmian w treści umów zawartych z operatorami ruchomych sieci telekomunikacyjnych (a także z dostawcami usług świadczonych z wykorzystaniem tych sieci).
Pismem z dnia [...] lipca Spółka zwróciła się do Prezesa UKE o wyjaśnienie wątpliwości związanych z przepisami prawa dotyczącymi obowiązku przenoszenia numeru w tym w szczególności międzyoperatorskiego systemu wymiany danych(§ 6 ust 15 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2009r.). Odpowiadając na to pismo organ stwierdził, iż obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. nie może być utożsamiany z udzielaniem pomocy prawnej i instruowaniem co do optymalnego sposobu postępowania.
Uzasadniając decyzję z dnia [...] lipca 2009r. organ wskazał między innymi, że zgodnie z podstawą prawną wskazaną we wniosku (art. 74 ust. 2 p.t.), Prezes UKE na wniosek dostawcy lub operatora, może w drodze decyzji, na czas określony, zawiesić realizację lub ograniczyć zakres realizacji uprawnienia abonentów lub użytkowników końcowych do przenoszenia numerów, jeżeli techniczne możliwości sieci wnioskodawcy nie pozwalają na realizację uprawnienia w całości lub części. Stwierdził też, że przedsiębiorcy uczestniczący w świadczeniu usługi przyłączenia o sieci zobowiązani są stworzyć możliwości techniczne i jeżeli zachodzi taka potrzeba – zawrzeć stosowne umowy w celu zapewnienia korzystni z tej usługi. Tworzenie możliwości technicznych w zakresie sieci telekomunikacyjnej należy wyłącznie do operatora sieci, tworzenie pozostałych warunków technicznych może obciążać zarówno operatora sieci, jak i dostawcę usług. Na infrastrukturę techniczną niezbędną do świadczenia usług telekomunikacyjnych, poza siecią telekomunikacyjną składają się między innymi systemy umożliwiające rozliczenia między klientami a przedsiębiorcami wspierające obsługę a także umożliwiającą niezbędną współpracę między przedsiębiorcami. Prezes PKE zauważył dalej, iż nowe regulacje prawne nie powodują zwiększenia wymagań technicznych wobec sieci telekomunikacyjnej ani też, nie nakładają na przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązków, których realizacja wykraczałaby poza aktualne możliwości techniczne sieci. W ocenie organu nie została spełniona przesłanka z art. 74 ust. 2 p.t., skoro proces przeniesienia numeru w sieciach ruchomych był dotychczas realizowany. Charakter trudności, na które powoływała się Spółka (tj. konieczność wprowadzenia lub zmodyfikowania modelu współpracy międzyoperatorskiej w procesie MNP, dokonanie odpowiednich zmian organizacyjnych wewnątrz przedsiębiorstwa oraz konieczność renegocjowania porozumień dostawców usług) sprawia nie mogą one stanowić skutecznej podstawy zawieszenia uprawnień abonentów na podstawie art. 74 ust. 2 p.t., skoro nie mieszczą się one w zakresie pojęcia "możliwości technicznych sieci".
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes UKE decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Prezes UKE wskazał zwłaszcza, że zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telefonicznej o której mowa w art. 74 ust. 1 p.t. oznacza przyłączenie abonenta do sieci telekomunikacyjnej operatora. Podkreślił, że tylko operator sieci dostarcza sieć telekomunikacyjną i tylko on w zakresie tej sieci może tworzyć warunki techniczne dla oferowania usługi przeniesienia numeru. To operator może udostępnić swoją sieć dostawcom usług w celu świadczenia przez nich usług telekomunikacyjnych. Natomiast podmiotem od którego abonent może żądać zapewnienia realizacji swoich uprawnień jest dostawca usług. Zatem od stanu sieci telekomunikacyjnej, stopnia przystosowania jej do realizacji danego obowiązku, czyli od działań operatora w tym zakresie, uzależnione jest wypełnianie obowiązku przez dostawców usług.
Ponadto organ stwierdził, że Spółka P. wniosła wprawdzie o wydanie decyzji zawieszającej realizację obowiązku przenoszenia numeru, jednak z treści uzasadnienia żądania wynikało, iż w istocie domagała się ograniczenia zakresu realizacji uprawnień abonentów w tym zakresie.
Sąd I instancji, oddalając skargę - w zakresie zarzutu przekroczenia granic wniosku i orzekania przez organ ponad żądanie uznał, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Według zaskarżonego wyroku w samym wniosku doszło przy tym do częściowego "pomieszania"(zamiennego użycia) terminów zawieszenie i ograniczenie.
Wywodząc dalej stwierdzono, iż mimo rozróżniania przez ustawodawcę w art. 74 ust. 2 p.t. obu terminów: "zawieszenie realizacji" i "ograniczenie zakresu realizacji" to nie ma istotnego znaczenia ich zamienne zastosowanie, ponieważ "de facto jest ono podobne w skutkach". Ustawodawca nie różnicuje sposób istotny "ograniczenia" od "zawieszenia". Obie instytucje mają także charakter czasowy.
Z literalnego brzmienia: "zawieszenie realizacji" wynika, że dotyczy ono zawieszenia realizacji całości uprawnień podmiotowych i przedmiotowych - wynikających z powołanych norm. Natomiast "ograniczenie zakresu realizacji", poprzez wprowadzenie słowa "zakres" oznacza, że "ograniczenie realizacji" dotyczy jedynie części uprawnień podmiotowych i przedmiotowych wynikających z przepisów Prawa Telekomunikacyjnego i rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2009 r. Z treści złożonego wniosku i jego uzasadnienia wynikało, że Spółka P. wnosiła o "zawieszenie obowiązku" wykonywania uprawnienia użytkowników końcowych, nie co do całości tych uprawnień, ale w "zakresie". Sąd I instancji stwierdził na tej podstawie, że wniosek dotyczy "zawieszenia zakresu obowiązku", czyli jako jego części. Zgodnie z wykładnią celowościową czasowe zawieszenie objęte wnioskiem Spółki P. miało na celu, w podanym we wniosku przedziale czasowym wyłączyć zasady wprowadzone przez § 6 i § 7 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2009 r. Zdaniem Sądu I instancji, charakter czasowy obu instytucji oznacza, że zarówno "zwieszenie", jak i "ograniczenie" obowiązku przenoszenia numeru prowadzi do przejściowego ograniczenia uprawnień abonentów. Sąd I instancji podkreślił także, że decyzja Prezesa UKE ma charakter uznaniowy a kontrola tego typu decyzji ma zasięg ograniczony.
Przechodząc do dalszych wywodów zauważono, że ustawodawca nakazując przedsiębiorcom telekomunikacyjnym wykonanie istniejących uprawnień abonentów, w art. 74 ust. 2 p.t. uznał, iż jest ono uwarunkowane stanem sieci telekomunikacyjnej, czyli jej możliwościami technicznymi. Zdaniem Sądu I instancji nie postawić organowi zarzutu dowolności w interpretacji zastosowanych norm prawa materialnego, ponieważ analizę wyrażenia "sieć wnioskodawcy" dokonaną przez Prezesa UKE należy uznać jako wyczerpującą. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska Spółki, że skuteczność wniosku przewidzianego w art. 74 ust. 2 p.t., zależy od "technicznych możliwości wszelkich systemów umożliwiających samą realizację uprawnienia użytkownika końcowego". Wskazał też, że jedyną przesłanką przemawiającą za zawieszeniem lub ograniczeniem zakresu realizacji uprawnienia abonenta z art. 69-72 p.t. jest brak możliwości technicznych w sieci telekomunikacyjnej operatora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że sieć telekomunikacyjna to ta część infrastruktury technicznej przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, która odpowiada za przekazanie na odległość powierzonych operatorowi sieci przez klientów sygnałów, przy wykorzystaniu środków wykorzystujących energię elektromagnetyczną poprzez ich nadawanie, odbiór lub transmisję. Użyte w treści art. 74 ust. 2 p.t. pojęcie sieć wnioskodawcy("możliwości techniczne sieci wnioskodawcy") należy bowiem - wbrew stanowisku skarżącego- wykładać według legalnej definicję sieci telekomunikacyjnej (art. 2 pkt 35 p.t.). Sieć telekomunikacyjna jest przy tym tylko jednym z elementów umożliwiających świadczenie usług telekomunikacyjnych. Całość infrastruktury umożliwiającej przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu świadczenie usług to "infrastruktura techniczna". Tworzenie możliwości technicznych w zakresie sieci należy do operatora sieci i tylko wyłącznie na operatorze spoczywa obowiązek dostosowania sieci telekomunikacyjnej(w zakresie jej technicznych warunków) do realizacji uprawnienia abonentów przyłączonych do tej sieci. Tworzenie pozostałych warunków technicznych może obciążać zarówno operatora sieci, jak i dostawcę usług. Dostawca usług może występować o zawieszenia lub ograniczenie zakresu realizacji uprawnień abonenta z art. 69-72 p.t. ale ze względu na brak możliwości technicznych siei operatora.
Nie podzielając zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Sad I instancji uznał, że nie ma znaczenia upływ ( z dniem [...] września 2009 r.) terminu na jaki strona zainteresowana była "ograniczeniem" spoczywających na niej obowiązków. Wskazano przy tym ponadto, iż w razie utraty dla strony "doniosłości prawnej" "tej kwestii", to nie dążyłaby do jej merytorycznego rozstrzygnięcia wyczerpując tok instancji już po tym terminie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 2 p.t. wskazano na brak związania organu podstawą prawną żądania a decydujące znaczenie rozpoznania istoty żądania wynikającego z treści pisma.
Odpierając zarzut naruszenia art. 6 w związku z art. 8 k.p.a. podzielono pogląd Prezesa UKE, że udzielenie przez organ na pytania przedstawione przez stronę wykraczałoby poza obowiązek informacyjny określony w art.9 k.p.a.
Spółka P. zaskarżyła opisany wyrok w całości. W skardze kasacyjnej wniesiono jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W przypadku nieuwzględnienia zarzutów naruszenia prawa procesowego a uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego wniosła o uchylenia wyroku w całości i jego zmianę poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2009 r.
Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi na decyzję w sytuacji, gdy była ona uzasadniona, co nastąpiło wskutek zaniechania merytorycznego rozpoznania kwestii dopuszczalności wydania decyzji, gdy w trakcie postępowania odwoławczego od decyzji wydanej w I instancji zaistniała przesłanka umorzenia tego postępowania oraz uchylenia decyzji wydanej w I instancji,
2) art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. oraz art. 74 ust. 2 p.t. poprzez bezzasadne oddalenie skargi na decyzję w sytuacji, gdy organ wydał decyzję administracyjną, w innej sprawie niż określona w żądaniu strony, tj. decyzję odmawiającą ograniczenia realizacji określonego uprawnienia, podczas gdy wnioskodawca żądał wydania decyzji w przedmiocie zawieszenia realizacji uprawnienia,
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób polegający na poważnym uchybieniu obowiązkowi
uzasadnienia wyroku:
a) w zakresie nieuwzględnienia zarzutu naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ogólnikowe i lakoniczne wyjaśnienie rozstrzygnięcia, które nie zostało poparte wywodem prawnym i nie zostało odniesione przez Sąd I instancji do okoliczności faktycznych sprawy, co dowodzi również zaniechania merytorycznego rozpoznania przez Sąd I instancji tego zarzutu i uniemożliwia skarżącej Spółce poznanie motywów wyroku w tym zakresie,
b) w zakresie oddalenia zarzutu naruszenia przez organ art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez ogólnikowe wyjaśnienie rozstrzygnięcia, którego treść nie odnosi się do istoty zarzutu oraz jego uzasadnienia, przedstawionych w skardze na decyzję z dnia [...] listopada 2009 r.
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez
1) błędną wykładnię art. 74 ust. 2 p.t. polegającą na nieprawidłowym ustaleniu istoty "zawieszenia realizacji lub ograniczenia zakresu realizacji określonego uprawnienia, o którym mowa w art. 69-72 p.t.", opartym na uznaniu, że skutki prawne ograniczenia albo zawieszenia obowiązku realizacji uprawnień abonentów mogą być identyczne, co nastąpiło m.in. wskutek błędnego uznania przez Sąd I instancji, że:
a) "nie ma znaczenia ich zamienne zastosowanie ("instytucji" zawieszenia lub ograniczenia zakresu realizacji uprawnienia - przyp. P.), bo de facto podobne jest ono w skutkach",
b) "we wniosku doszło do ich "pomieszania" (zamiennego użycia) przez wnioskodawcę", co jest niezgodne ze stanem faktycznym, albowiem wnioskodawca formułował żądanie jako wniosek o zawieszenie realizacji uprawnień abonentów i na żadnym z etapów postępowania nie zmienił tego żądania,
c) dla oceny dopuszczalności wydania decyzji nie miał znaczenia fakt, iż skarżąca Spółka już na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowczo sprzeciwiała się zmianie przedmiotu postępowania, której dokonał Prezes UKE, rozstrzygając w decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. o innym żądaniu niż zakreślony wnioskiem skarżącej Spółki,
2) błędną wykładnię art. 74 ust. 2 p.t. polegającą na dokonaniu interpretacji tego przepisu w kontekście dopuszczalności i celowości wydania decyzji z pominięciem oceny skutków wymogu wydania decyzji, o której mowa w tym że przepisie, "na czas określony", a w konsekwencji uznanie, że wydanie decyzji na podstawie art. 74 ust. 2 p.t. może nastąpić po upływie terminu, do którego obowiązywać miałoby zawieszenie lub ograniczenie uprawnień abonenta zgodnie z żądaniem wnioskodawcy,
3) błędną wykładnię art. 74 ust. 2 p.t. w zw. z art. 71 ust. 1 p.t. w zakresie interpretacji pojęć "sieć wnioskodawcy" oraz "techniczne możliwości sieci wnioskodawcy".
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Spółka P. uzasadniła postawione zarzuty podtrzymując swoje stanowisko wyrażone na wcześniejszych etapach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z omówionych niżej przyczyn.
Przystąpienie do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej było możliwe wobec tego, iż spełniała ona warunki formalne określone w art. 175 § 1p.p.s.a., 176 p.p.s.a. i 177 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (a zatem nie w całokształcie, jak sąd pierwszej instancji), bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała.
Skargę kasacyjną w myśl art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotowy środek odwoławczy został skonstruowany w oparciu o obie podstawy kasacyjne wymienione w powołanym wyżej przepisie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, iż wynik ich rozpoznania miał zasadnicze znaczenie dla ukształtowania wyniku postępowania kasacyjnego.
Zarzut zawarty w pkt I 1 petitum skargi kasacyjnej jest zasadny, gdy podnosi obrazę 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej słusznie zwrócono uwagę, iż "przedmiotowość" postępowania administracyjnego występowała tylko do dnia [...] września 2009r. - skoro we wniosku wszczynającym to postępowanie strona domagała się zawieszenia obowiązku realizacji opisanych w nim uprawnień określonych podmiotów właśnie do wskazanego dnia.
Wobec zatem bezprzedmiotowości postępowania od dnia [...] września 2009r. konkretnego postępowania i tym samym w chwili rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa UKE organ zobowiązany był zastosować. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine. w związku z art. 105 §1 k.p.a.
Zważyć należy, iż w myśl art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Biorąc zaś pod uwagę konstrukcję środka zaskarżenia - jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy(różniący się od odwołania brakiem dewolutywności) należy przyjąć, że nie ma podstaw do wykluczenia przy jego rozpoznawaniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine. i winien on - przy koniecznych modyfikacjach, wynikających z faktu orzekania w obu instancjach przez ten sam organ - mieć zastosowanie w sprawie Nie może być kwestionowane, że przesłanką zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine. jest bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Podkreślić też trzeba, że uwzględnienie bezprzedmiotowości postępowania w ujęciu art. 105 § 1 k.p.a następuje z urzędu.
Nie do zaakceptowania jest wypowiedź Sądu I instancji uznająca za nietrafny zarzut skargi co do braku naruszenia przy wydawaniu decyzji Prezesa PKE z dnia [...] listopada 2009r. art . 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. skoro w wypowiedzi tej zabrakło konieczności uwzględnienia bezprzedmiotowości postępowania jako istotnej przesłanki w przedmiotowym zakresie, o charakterze bezwzględnym i obiektywnym. Rozważania Sądu I instancji nie wykraczały poza akcentowanie dążenia przez stronę do merytorycznego rozstrzygnięcia, przy wyczerpaniu toku instancji, czy też – jak to wyraziła skarga kasacyjna eksponowania kwestii "zainteresowania strony". W zaskarżonym wyroku przeoczono niewątpliwie konieczność dokonania oceny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. przez pryzmat istoty żądania zgłoszonego i rozpatrywanego w tym postępowaniu. "Zainteresowanie" strony (w dążeniu do merytorycznego rozstrzygnięcia przy wyczerpaniu toku instancji) nie miło zaś znaczenia. Stanowisko Sądu I instancji wadliwie nie dostrzega, iż bezprzedmiotowość postępowania w ujęciu art. 105 § 1 k. p. a., jako przesłankę do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a, organ administracji publicznej winien uwzględniać z urzędu. Zgodzić się też trzeba ze skargą kasacyjną gdy akcentuje brak upływu terminu wskazanego w rozpatrywanym żądaniu strony dotyczącym zawieszenia realizacji przedmiotowego rodzaju obowiązku w dacie zgłaszania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże nastąpił upływ terminu przed zdecydowaniem się organu na jego załatwienie. Rację ma wnosząca skargę kasacyjną podnosząc, iż zastosowanie w niniejszej sprawie 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. prowadzić winno w istocie do umorzenia postępowania administracyjnego po uchyleniu pierwszej decyzji w sprawie Prezesa PKE.
Konsekwencją naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., którego nie dostrzegł Sąd I instancji winno być wydanie wyroku uwzględniającego skargę w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. zamiast oddalającego skargę z powołaniem na art. 151 p.p.s.a.
Podzielając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. odnieść się wypada negatywnie do powoływania przez skargę kasacyjną dodatkowo obrazy normy ustrojowej zawartej w art. 1 § 2 p.u.s.a. mówiącej o zasadzie sprawowania kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem ("o ile ustawa nie stanowi inaczej"). W zaskarżonym wyroku odniesiono się bowiem formalnie do kwestii zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Fakt, że stanowisko Sądu I instancji (i jego uzasadnienie) było nieprawidłowe (niewłaściwie uzasadnione) jest zagadaniem odrębnym. Podobnie nie było zasadne formułowania zarzutu sprzeczności kwestionowanego wyroku z 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten - o charakterze kompetencyjnym - wyraża bowiem jedynie ogólnie sprawowanie przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej i stosowanie środków przewidzianych w ustawie(p.p.s.a.). Nie może być z tego powodu wykorzystywany - nawet pomocniczo - do krytyki wyniku rozpoznania skargi przez Sąd I instancji.
Zarzut zawarty w pkt I 3 a koresponduje z zarzutem naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. art., podnosząc naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. z racji ogólnikowości i lakoniczności wyjaśnienia rozstrzygnięcia o braku uchybienia art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną Spółki wywód Sądu I instancji na tym tle pozbawiony został argumentacji prawnej i odniesienia się do okoliczności faktycznych występujących w sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić się należy zgodzić się, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku w omawianym zakresie nie spełniało wymagań art. 141 § 4 p.p.s.a. Kwestia obrazy art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. została wyeksponowana w skardze jako pierwszoplanowa ze szczegółowym podaniem argumentów co do wadliwości decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Tymczasem Sąd I instancji to kluczowe w sprawie zagadnienia potraktował marginalnie kwitując swe negatywne stanowisko co zarzutu strony lakoniczną wypowiedzią, świadczącą o braku wniknięcia w analizę argumentacji skargi i odniesienia się do jej istoty przedstawionego w niej zarzutu.
Nie sposób nie zgodzić się, iż krytykowany fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku pomija dokonanie subsumcji okoliczności faktycznych występujących w postępowaniu administracyjnym w świetle art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Wywody Sądu I instancji nie można było uznać za wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się z zarzutem ujętym w pkt I 2 petitum skargi kasacyjnej, akcentującym niepodzieloną przez Sąd I instancji wadliwość decyzji Prezesa PKE, z racji orzeczenia przez organ w innej sprawie niż wynikająca z żądania strony(tj. w zakresie ograniczenia zamiast zawieszenia realizacji "określonego uprawnienia" w rozumieniu art. 74 ust 2 p.t.).Zarzut ten koresponduje z zarzutem dotyczącym błędnej wykładni art. 74 ust 2 p.t. stąd omówione zostaną łącznie.
Z brzmienia art. 74 ust 2 p.t. wynika dokonany przez samego ustawodawcę wyraźny rozdział kierunków wpływu na obowiązek realizacji określonego uprawnienia, o którym mowa w art. 69 – 72 tej ustawy tj. poprzez "zawieszenie realizacji lub ograniczenie zakresu realizacji określonego uprawnienia".
W ujęciu analizowanego przepisu zawieszenie to czasowe wyłączenie w całości obowiązku realizacji określonego uprawnienia a ograniczenie to czasowe wyłączenie w oznaczonym zakresie(części)obowiązku realizacji określonego uprawnienia Ważne jest podkreślenie, że Prezes PKE może ingerować w obowiązek ciążący na dostawcy lub operatorze tylko "na wniosek". Czyni to zaś "w drodze decyzji."
Z brzmienia art. 74 ust 2 p.t. wynika zatem, że na tle tego przepisu mogą zaistnieć dwie całkowicie odrębne sprawy administracyjne - a wybór w tym zakresie pozostawiony jest całkowicie dostawcy bądź operatorowi - skoro postępowanie jest wszczynane na wniosek i jego zakres nie może być w żadnym przypadku zmieniany z urzędu przez organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji.
Tak jednak postąpił mimo konsekwentnej postawy Spółki w toku całego postępowania administracyjnego Prezes PKE wydając rozstrzygając w przedmiocie "zawieszenia..." zamiast "ograniczenia". Zważyć wypada, że wniosek wszczynający postępowanie administracyjne złożył profesjonalny podmiot, który wyraźnie sprecyzował swoje żądanie (jego treść nie mogła budzić żadnych wątpliwości). Nie jest prawdziwe twierdzenie zawarte w zaskarżonym wyroku o pomieszaniu pojęć "zawieszenie" i "ograniczenie" we wniosku strony.
Orzeczenie postępowaniu o charakterze wnioskowym w przedmiocie innym niż zakreślony niż żądanie wnioskodawcy dyskwalifikuje całkowicie decyzje organu administracji publicznej. W myśl art. 104 § 2 k.p.a. decyzja winna rozstrzygać sprawę co jej istoty, a ta w postępowaniu wnioskowym jest określana przez stronę.
Sąd I instancji konkluzji nie uwzględnił podejmując niedopuszczalną i nieskuteczną próbę usprawiedliwienia oczywiście błędnego zachowania organu administracji publicznej. Wskazywanie na argumentację dotyczącą skutków orzeczenia w przedmiocie "zawieszenia.." i "ograniczenia.." nie jest przekonujące. Po pierwsze zróżnicowanie skutków w obu przypadkach jest efektem odrębnego ukształtowania obu instytucji przez samego. Po drugie nie miało żadnego znaczenia wskazywanie na czasowy charakter obu instytucji. Po trzecie za nieporozumienie uznać trzeba argumentację Sądu I instancji opartą na akcentowaniu użycia przez wnioskodawcę słowa "w zakresie", jako mającego sugerować zakwalifikowanie wniosku do wyrażającego żądanie zastosowania instytucji "ograniczenia..." (skoro – jak wywodzono w tekście art. 74 ust 2 p.t. słowo "zakres" występuje w łączności ze słowem "ograniczyć").Nie sposób nie zgodzić się ze skargą kasacyjną podkreślającą, iż Sąd I instancji przeoczył kontekst w jakim użyto we wniosku słowa "zakres". Po czwarte podkreślić wypada, że wyrażone przez stronę żądanie zawieszenia...." nie mogło być inaczej pojmowane z powodu podawanego przez stronę uzasadnienia do zgłoszenia sprecyzowanego wprost żądania.
Waga i konsekwencje uwzględnionych zarzutów dla dalszego toku postępowania w szczególności (zwłaszcza zarzutów ujętych w pkt I 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej) sprawia, iż zbędne było merytoryczne ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Z tych podanych względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego ma podstawę w art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło