II FZ 956/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. C.-M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 października 2012 r. sygn. akt I SA/Op 108/10 w przedmiecie przyznania kosztów pomocy prawnej w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 9 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Postanowieniem z dnia 8 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w sprawie o sygn. akt I SA/Op 108/10, oddalił wniosek A. C.-M. – nazywanej dalej "Wnioskodawczynią", o przyznanie kosztów pomocy prawnej. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że Wnioskodawczyni – jako radca prawny wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w O. do udzielenia pomocy prawnej – przygotowała skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Z uwagi na wykreślenie Wnioskodawczyni z listy radców prawnych, jej stosunek pełnomocnictwa ze skarżącym wygasł, a Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła nowego pełnomocnika. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2597/10 skarga kasacyjna sporządzona przez Wnioskodawczynię została oddalona. W punkcie trzecim sentencji wyroku przyznano, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wynagrodzenie nowemu pełnomocnikowi. W tym stanie rzeczy, wnioskodawczyni wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przyznanie na jej rzecz kosztów pomocy prawnej za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "Rozporządzenie". Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił Wnioskodawczyni przyznania wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Wnioskodawczyni wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie. Wskazanym na wstępie postanowieniem sąd pierwszej instancji odmówił uwzględnienia wniosku. Jak zauważył sąd, prawo do wynagrodzenia, o którym jest mowa w art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późń. zm) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", powstaje w wyniku łącznego wystąpienia następujących przesłanek: rzeczywistego wykonania czynności, złożenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia; złożenia oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości bądź części. Następnie, odwołując się do § 15 Rozporządzenia, sąd przedstawił wyliczenie, z którego miało wynikać, że kwota 3600 zł. przyznana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nowemu pełnomocnikowi obejmowała także stawkę minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za uczestnictwo w rozprawie przed sądem. Innymi słowy, wynagrodzenie dla pełnomocnika wyznaczonego z urzędu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej zostało już przyznane. Tym samym brakowało podstaw do przyznania innemu pełnomocnikowi kolejnego wynagrodzenia za te same czynności. Przyznane wynagrodzenie obciąża bowiem Skarb Państwa, a sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Zdaniem sądu, mimo literalnego brzmienia art. 250 P.p.s.a., przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika wyznaczonego w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Przy przyznawaniu wynagrodzenia należy bowiem uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnego przypadku, w tym także i te, jakie wystąpiły w prawie, a zatem – że wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej zostało już przyznane innemu pełnomocnikowi i nie może być przyznane ponownie. Wnioskodawczyni wniosła na powyższe postanowienie zażalenie. Podniosła w nim zarzut naruszenia art. 250 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b i c w zw. z art. 14 ust. 1 i § 6 pkt 6 Rozporządzenia poprzez odmowę przyznania wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną. Wnioskodawczyni podniosła ponadto zarzut naruszenia art. 171 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach pomocy prawnej, który brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, oznacza rozstrzygnięcie sprawy przyznania wynagrodzenia na rzecz radcy prawnego, który dokonał innej czynność procesowej – sporządził i wniósł skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ znalazły potwierdzenie postawione w nim zarzuty. Zarówno na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych, jak i doktryny prawnej nie budzi wątpliwości stanowisko, że warunkiem otrzymania wynagrodzenia wskazanego w art. 250 P.p.s.a. jest faktyczne udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Niezależnie zatem od wyliczeń sądu pierwszej instancji, pełnomocnik, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną, a co za tym idzie udzielił pomocy prawnej, może wystąpić z wnioskiem, o którym jest mowa w § 16 Rozporządzenia. Wbrew temu co stwierdził sąd pierwszej instancji, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej nie zostało przyznane innemu pełnomocnikowi. W punkcie trzecim sentencji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wymieniono wprost tylko drugiego pełnomocnika – nie uszczegółowiono przy tym jakie dokładnie czynności obejmowało wynagrodzenie. W uzasadnieniu wyroku również nie podniesiono tej kwestii. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyliczenia przedstawione zarówno w uzasadnieniu postanowienia, jak i zażalenia nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Słusznie podniosła Wnioskodawczyni, że pełnomocników ustanowionych w celu świadczenia pomocy prawnej nie łączy żaden stosunek prawny, stanowiący podstawę do wzajemnych rozliczeń – wystąpieniem przez Wnioskodawczynię z roszczeniem o zapłatę wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od pełnomocnika, który występował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma zatem podstaw, by wskazując na interes Skarbu Państwa, odmówić Wnioskodawczyni prawa do wynagrodzenia za faktycznie podjęte czynności procesowe. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.