III SA/Wa 97/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę 1. Z akt sprawy wynikało, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. określił pani A. A. (dalej jako "Skarżąca", "Strona") zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie 29.900,00 zł z tytułu osiągnięcia przychodu ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W powołanej decyzji zawarto pouczenie o 14 - dniowym terminie do złożenia odwołania. Ze znajdującego się w aktach sprawy "potwierdzenia odbioru" wynikało natomiast, że odbiór decyzji, który nastąpił w urzędzie pocztowym w dniu 17 sierpnia 2009 r., potwierdził posiadający pełnomocnictwo notarialne, pan T. A., ojciec Strony. 2. W dniu 24 września 2009 r. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2009r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Strona stwierdziła, że nie odbierała pism z Urzędu Skarbowego i korespondencja ta albo nigdy do niej nie dotarła, albo przekazana została Stronie z ogromnym opóźnieniem. Skarżąca poinformowała ponadto, że jest mężatką, lecz sama wychowuje dwoje dzieci, borykając się "z problemami dnia codziennego i ogromem trudności wynikających z opieki nad dziećmi, które w ostatnim okresie ciężko chorowały i chorują nadal", a oparcie znajduje "jedynie w ojcu, renciście i inwalidzie". Zdaniem Skarżącej złożony wniosek był "w istocie gorącą prośbą o pomoc w wyjaśnieniu prostej, lecz jedynie zaniedbanej sprawy", a "akceptacja" wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jego rozważenie oraz uwzględnienie wyjaśnień w nim zawartych umocni w Stronie poczucie zaufania do instytucji publicznej. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w W., postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył zapis art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej jako "ustawa Ord. pod."), w którym określone zostały warunki umożliwiające przywrócenie terminu do dokonania czynności, dla której termin był określony. Podkreślono przy tym, iż bez znaczenia jest stopień zawinienia, co powoduje konieczność wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich starań Strona nie mogła dokonać czynności postępowania w ustawowym terminie. Następnie organ odwoławczy uznał wyjaśnienia Skarżącej za niewiarygodne. W ocenie organu podatkowego trudno przyjąć aby reprezentujący Stronę ojciec odbierając korespondencję nie zapoznał się z treścią pism doręczanych córce przez Urząd Skarbowy i nie poinformował córki o toczącym się wobec niej postępowaniu podatkowym. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. okoliczności sprawy wskazywały na brak należytej staranności Skarżącej w załatwianiu czynności związanych z toczącym się postępowaniem podatkowym. Skoro dokonany przez Stronę wybór pełnomocnika był całkowicie samodzielny i dowolny, to zdaniem organu odwoławczego jedynie Strona ponosi odpowiedzialność za działania osoby, której zleciła załatwianie własnych spraw. 4. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2009 r., Strona w dniu 15 grudnia 2009 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem Strony zaskarżone postanowienie wydane zostało bez dokonania analizy wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy i bez zapewnienia jej możliwości wypowiedzenia się "w kwestii prowadzonego postępowania podatkowego". Skarżąca stwierdziła także, iż wydano postanowienie "we własnej sprawie - na własną korzyść obciążając podatniczkę nie z powodów merytorycznych, lecz wykorzystując względy formalne". W złożonej skardze Strona wniosła o: "cofnięcie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości oraz poprzedzającej je decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego", "przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2009 r.", "ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie dokumentów dostarczonych w międzyczasie do [...] Urzędu Skarbowego, które również dołączono do (...) odwołania z dnia 18 sierpnia 2009 r. do Dyrektora Izby Skarbowe", oraz wydanie "postanowienia finalnego uznającego, iż przychód uzyskany ze sprzedaży (...) mieszkania zgodnie z brzmieniem ustawy z dnia 26.07.1991 r. jest wolny od podatku dochodowego". Uzasadniając skargę Strona stwierdziła, że sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego dokonała dnia 4 października 2004 r., a w dniu 18 października 2004r. złożyła oświadczenie potwierdzające "iż uzyskana z tytułu sprzedaży kwota została wydatkowana na własne cele mieszkaniowe", lecz mimo tego oświadczenia wydano decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 29.900,00 zł. Skarżąca ponownie przyznała, że nie odbierała korespondencji osobiście i wyjaśniła, iż ojciec - pełnomocnik, będący osobą starszą w złym stanie zdrowia, nie przekazywał odbieranych pism "o czasie", dlatego też Strona nie była w stanie dopilnować terminowego wysyłania własnej korespondencji. Zdaniem Skarżącej dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. ocena materiału i wyjaśnień Strony nie była obiektywna, gdyż nie uwzględniała trudnej sytuacji Podatniczki, która jako samotna matka "borykająca się z problemami życia codziennego (...) stara się dochować staranności we wszystkich (...) sprawach". Ponadto Skarżąca uznała, iż organ odwoławczy nie podjął odpowiednich starań mających na celu ustalenie obiektywnych okoliczności faktycznych sprawy. Uwzględniając powyższe zarzuty Skarżąca stwierdziła, że "takie rozpoznanie sprawy (...) stanowi ewidentne naruszenie art. 32 konstytucji RP". 5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. 6. Na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. Skarżąca oświadczyła, że pełnomocnictwo do występowania w jej sprawach posiadał jej ojciec. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie 7. Sąd na wstępie wskazuje, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - określanej dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonego postanowienia (decyzji) jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) możliwe jest uchylenie zaskarżonego postanowienia (decyzji) niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Na podkreślenie zasługuje również to, iż Sąd kontrolując zgodność z przepisami prawa zaskarżonych aktów administracyjnych nie posiada kompetencji do orzekania w przedmiocie praw i obowiązków Skarżącej zastępując rozstrzygnięcia organów podatkowych w tym przedmiocie. Tym samym za bezprzedmiotowe Sąd uznał żądania Skarżącej w sprawie ponownego rozpatrzenia przez Sąd administracyjny sprawy dotyczącej wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych a także wydania przez Sąd "postanowienia finalnego, iż przychód uzyskany ze sprzedaży mieszkania zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym jest wolny od podatku dochodowego. 8. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w kwestii odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W kontekście rozpoznawanej sprawy oznacza to, iż Sąd poza badaniem istnienia przesłanek do przywrócenia terminu procesowego nie jest władny badać prawidłowość ustaleń organu podatkowego pierwszej instancji w sprawie określenia wysokości podatku dochodowego. 9. Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. określił Skarżącej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie 29.900,00 zł z tytułu osiągnięcia przychodu ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W powołanej decyzji zawarto pouczenie o 14 - dniowym terminie do złożenia odwołania. Ze znajdującego się w aktach sprawy "potwierdzenia odbioru" wynikało, że odbiór decyzji, nastąpił w urzędzie pocztowym w dniu 17 sierpnia 2009 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż przesyłka pocztowa zawierająca decyzję podatkową została wydana przez pocztę panu T. A. posiadającemu pełnomocnictwo notarialne nr 3695/2008. Podnieść także należy, iż z dokumentów dotyczących identyfikacji podatnika wynikało, iż Skarżąca mieszka razem z ojcem pod adresem w W., Al. [...]. Zgodnie z art. 233 § 2 pkt 1 ustawy Ord. pod. termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 31 sierpnia 2009 r. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w dniu [...] września 2009 r. Wraz z odwołaniem wniosła o przywrócenia terminu. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Strona stwierdziła, że nie odbierała pism z Urzędu Skarbowego i korespondencja ta albo nigdy do niej nie dotarła, albo przekazana została Stronie z ogromnym opóźnieniem. Skarżąca poinformowała ponadto, że jest mężatką, lecz sama wychowuje dwoje dzieci, borykając się "z problemami dnia codziennego i ogromem trudności wynikających z opieki nad dziećmi, które w ostatnim okresie ciężko chorowały i chorują nadal", a oparcie znajduje "jedynie w ojcu, renciście i inwalidzie". Zdaniem Skarżącej złożony wniosek był "w istocie gorącą prośbą o pomoc w wyjaśnieniu prostej, lecz jedynie zaniedbanej sprawy", a "akceptacja" wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jego rozważenie oraz uwzględnienie wyjaśnień w nim zawartych umocni w Stronie poczucie zaufania do instytucji publicznej. 10. W sprawie przywrócenia terminu mają zastosowanie normy wynikające z przepisów art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ord. pod. Zgodnie z powołanymi przepisami ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności dla której był określony termin. W powołanym powyżej przepisie ustawodawca przewidział cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenie terminu. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy. Drugą wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią to dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu — od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką uprawniającą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że zasadniczą przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (W. Siedlecki: Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247). Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Zgodnie z poglądami doktryny "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. 1). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r. II SA/Wa 45/99). Ponadto Sąd zauważa, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 162 § 1 ustawy Ord. pod. należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. 11. Zważywszy powyższe Sąd przyznał rację organowi podatkowemu, iż okoliczności faktyczne sprawy nie potwierdziły braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Nie ulega wątpliwości, iż to na Stronie ciążył obowiązek starannego wyboru osoby, która swoim działaniem miała ją wspomagać, wykonując w jej zastępstwie określone czynności procesowe. Z własnej woli, korzystając z możliwości dokonania swobodnego wyboru Strona udzieliła pełnomocnictwa ojcu, mimo iż świadoma była zarówno wieku i stanu zdrowia ojca jak i wynikających z tego ograniczonych możliwości jego działania. W ocenie Sądu analiza zebranych w sprawie dowodów wskazuje, że wina za uchybienie terminu co do zasady obciąża jedynie Skarżącą, która miała całkowitą swobodę działania w wyborze osoby reprezentującej Stronę. Na uwagę zasługuje także to, iż ojciec Skarżącej w toku postępowania podatkowego odbierał wszystkie przesyłki adresowane do Strony. Do tego działania był uprawniony jako jej pełnomocnik a także jako dorosły domownik, który podejmuje się oddania pisma adresatowi. Sąd podzielił także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w W., iż Skarżąca w swoim wystąpieniu nie wykazała szczególnych nadzwyczajnych okoliczności, uprawdopodobniających brak jej winy w niedochowaniu terminu jak i braku nadzoru nad prowadzonym wobec niej postępowaniu podatkowym. 12. W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż jak należy zauważyć, wydając skarżone postanowienie organ podatkowy opierał się na obowiązujących przepisach prawa, które miały zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie uwagę zwraca fakt nie wskazania przez Skarżącą na czym polegało naruszenie norm konstytucyjnych, w szczególności z jakiego powodu Strona uznała wydane rozstrzygnięcie za podjęte wbrew prawu oraz w jaki sposób Strona jest dyskryminowana w stosunku do podatników, którzy znaleźli się w analogicznej sytuacji. Należy jednocześnie podkreślić, że niezgodność skarżonego postanowienia z oczekiwaniami Strony nie oznacza automatycznie naruszenia prawa. 13. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski należy stwierdzić, iż brak jest przesłanek do uwzględnienia skargi i w związku z tym należało ją oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.