IV SA/Po 19/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z.S., T.K.-L. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] Starosta Poznański zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w P. na os. Z., oznaczonej w ewidencji gruntów: obr. [...], ark. mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i części działki nr [...] do czasu rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwestii nieważności decyzji wydanej przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" z dnia [...].05.2003 r. nr [...] dotyczącej podziału działki nr [...] (dawniej [...]), obręb [...], ark. mapy [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż na wniosek T.K.-L. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w P. na osiedlu Z., o oznaczeniach ewidencyjnych: obr. [...], ark. mapy [...], działka nr [...]. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że w dniu [...].09.2009 r. zostało wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podanie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego " GEOPOZ" z dnia [...].05.2003 r. dotyczącej podziału działki nr [...] (dawnej [...]) obręb [...], ark. mapy [...]. Niniejszą decyzją objęte były nieruchomości będące przedmiotem w/w wniosku o zwrot. W ocenie Organu istnienie w obrocie prawnym decyzji wydanej przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" z dnia [...].05.2003 r. ma zasadnicze znaczenie na rozstrzygnięcie w postępowaniu zwrotowym. Zachodzą, zatem przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu, przewidziane w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Zażalenie od powyższego orzeczenia wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w P. podnosząc, iż zawieszenie postępowania jest niezasadne i sprzeczne z podstawą prawną postanowienia o zawieszeniu, albowiem w chwili orzekania możliwe jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji o odmowie zwrotu na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. W wyniku rozpoznania zażalenia Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] uchylił zaskarżone orzeczenie. W pierwszej kolejności Organ odwoławczy ustalił, że wniosek z 20.09.2009 r. dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji o podziale nieruchomości nr [...], nie zaś jak wskazano w postanowieniu Organu I instancji działki nr [...]. Ponadto z akt nie wynika, żeby działka nr [...] była przedmiotem podziału, co najwyżej podlegała połączeniu z innymi działkami. W ocenie Wojewody nawet gdyby doszło do stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z dnia [...].05.2003 r., to rozstrzygnięcie w tej decyzji w zakresie działki nr [...], nie stanowiłoby istotnego dla sprawy o zwrot nieruchomości nowego dowodu lub nowej okoliczności faktycznej, które mogłyby mieć wpływ na treść decyzji organu pierwszej instancji. Na treść tej decyzji nie mają wpływu kwestie podziałowe działki nr [...], tym bardziej, że wywłaszczona nieruchomość ulegała wcześniej jeszcze kilku przekształceniom geodezyjnym. Na skutek ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej nastąpi powrót do oznaczenia geodezyjnego jako działka nr [...], co z kolei nie wywoła znamiennych skutków w postępowaniu zwrotowym, gdyż w jego trakcie nie tylko, że nastąpił podział działki nr [...], ale również sama działka nr [...] powstała z połączenia m.in. działki nr [...], która odpowiadała dawnej działce nr [...]. Wniosek natomiast dotyczył zwrotu nieruchomości nr [...]. Skargę na powyższe orzeczenie wniosły Z.S. oraz T.K.-L.. W skardze podniesiono, iż unieważnienie decyzji SKO z [...]05.2003 r. byłoby krokiem w kierunku przywrócenia granic dawnej działki nr [...] i wykreślenia spółdzielni z ksiąg wieczystych. To z kolei umożliwi wydanie decyzji o zwrocie części nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że wszczęcie postępowania nieważnościowego nie stanowi zagadnienia wstępnego, bowiem od jego rozstrzygnięcia nie zależy ustalenie, czy właścicielom wywłaszczonej nieruchomości przysługuje, bądź nie przysługuje zwrot nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa powyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postanowienie będące przedmiotem kontroli Sądu zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Organ odwoławczy uchylając na tej podstawie prawnej postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego uznał, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W ocenie sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, co skutkowało prawidłową subsumpcją prawną. Podstawą dla zawieszenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowił w niniejszej sprawie - w ocenie organu pierwszej instancji - art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej -kpa), który obliguje organ administracji publicznej do zawieszenia postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis ten może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania, jeśli jego wynik zależy od rozstrzygnięcia, które ma zapaść w innym postępowaniu, prowadzonym przez ten sam organ. Dotyczy to jednak przypadków, w których istotnie występuje zagadnienie wstępne - w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka sytuacja nie zachodziła jednak w przedmiotowej sprawie. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jest to, poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź, co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne okoliczności mające znaczenie prawne. Zawieszenie postępowania na tej podstawie prawnej uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: 1) postępowanie administracyjne jest w toku, 2) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd a ponadto 3) zagadnienie to nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Wynika z tego, że organ obowiązany jest również ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Związek ten organ ocenia na podstawie normy prawa materialnego, które przesądza o stanie hipotetycznym sprawy. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenia postępowania. W niniejszej sprawie Organ I instancji nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy wynikiem postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego o podziale nieruchomości nr [...], a postępowaniem w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Związek zagadnienia wstępnego ze sprawą merytoryczną wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda dla wydania decyzji w prowadzonej przez organ I instancji sprawie. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania (patrz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30.10.2008 r. sygn. akt II SA/Wr 347/08). W niniejszej sprawie decyzją z [...].12.1997 r. Zarząd Miasta P. przekazał w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" grunty położone na os. Z., w tym nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie jako: działka nr [...], arkusz [...], obręb W. (po zmianie oznaczeń nr [...]). Wnioskiem z 15.04.1999 r. T.K.-L. wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w P. na os. Z. działki nr [...]. W toku postępowania administracyjnego działka nr [...] połączyła się z działkami nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu W., arkusz [...] w działkę nr [...]. Następnie działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] do nr [...]. Obecnie dawna działka nr [...] odpowiada działkom nr [...] cz., nr [...] cz., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Stwierdzenie nieważności opiera się na badaniu czy wystąpiły określone w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanki. Jest to postępowanie, które toczy się w trybie nadzwyczajnym prowadzonym na zasadach określonych w k.p.a. Natomiast postępowanie o zwrot nieruchomości jest postępowaniem prowadzonym w trybie zwykłym, którego celem jest stwierdzenie lub nie istnienia podstaw do zwrotu nieruchomości. Przedmiot obu postępowań jest, zatem różny i oba postępowania mogą toczyć się niezależnie od siebie. Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jasno stanowi, że przesłanką zawieszenia jest sytuacja gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd - taka zaś sytuacja nie miała miejsca. W związku z powyższym w ocenie Sądu postępowanie w tym przedmiocie może toczyć się niezależnie od postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej nie będzie miało wpływu na postępowanie o zwrot nieruchomości, bowiem w jej wyniku nastąpi jedynie powrót do pierwotnych oznaczeń geodezyjnych. Brak rozstrzygnięcia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...].05.2003 r., w żaden sposób nie uniemożliwia organowi wydania decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Należy mieć, bowiem na uwadze, że przepis prawa materialnego ustanawiający roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie uzależnia zasadności tego roszczenia od stwierdzenia przez inny organ nieważności decyzji dotyczącej zmiany oznaczenia geodezyjnego nieruchomości. Oprócz dalszych przesłanek wymaga on w pierwszej kolejności, aby nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot była nieruchomością wywłaszczoną. Skoro, zatem pozostaje w obrocie prawnym ostateczna decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie ma przeszkód do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia dla postępowania zwrotowego fakt czy działka nr [...], była wcześniej oznaczona jako działka nr [...]. Zawieszenie postępowania w tym przedmiocie do czasu rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej stanowiłoby naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. Słusznie, zatem organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania, przy czym dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. bez zawarcia w zaskarżonym postanowieniu orzeczenia co do istoty sprawy bądź rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania pierwszej instancji. Wskazać, bowiem należy, że organ pierwszej instancji wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego z urzędu, zatem organ odwoławczy rozstrzygający zażalenie na to postanowienie, po stwierdzeniu braku podstaw do zawieszenia postępowania, nie mógł orzec, co do istoty sprawy, jak również umorzyć postępowania pierwszej instancji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. MZ