III SA/Wr 826/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Małgorzata Malinowska-Grakowicz, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów oddala skargę. W dniu [...] r., wykonując czynności służbowe na miejscu zdarzenia drogowego, do którego doszło na ul. [...] w B., funkcjonariusze Policji otrzymali informację, że kierowca wezwanego do likwidacji skutków zdarzenia wozu [...] w B. znajduje się w stanie nietrzeźwości. W związku z powyższym, w celu zweryfikowania otrzymanej informacji, kierowca samochodu [...] marki [...], nr rej. [...] – Z. R. (dalej skarżący) został wezwany do poddania się badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Wobec odmowy poddania się badaniu, skarżącego przewieziono do placówki służby zdrowia, gdzie pobrana została krew do badań na zawartość alkoholu. Po przewiezieniu do jednostki Policji skarżący oświadczył, że podda się badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Przeprowadzone urządzeniem elektronicznym badania wykazały zawartość 1,08 prom. oraz 1,26 prom. alkoholu w wydychanym powietrzu. Po przeprowadzeniu tych badan ponownie przewieziono skrzącego do placówki służby zdrowia, gdzie jeszcze dwukrotnie pobrano próbki krwi do badań na zawartość alkoholu. Ta analiza wykazał zawartość 1,0 prom., 1,2 prom. i 1,4 prom. alkoholu. W związku z powyższym, w sprawie wszczęto postępowanie przygotowawcze o popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k., jednocześnie Komendant Powiatowy Policji w J., decyzją nr [...] z dnia [...] r., skierował skarżącego na badania psychologiczne, mające na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwym. W odwołaniu skarżący podniósł, że w sprawie o czyn z art. 178a § 1 k.k. Komenda Policji w B. prowadzi postępowanie karne i z zgodnie z zasadą domniemania niewinności, do czasu zakończenia tego postępowania prawomocnym wyrokiem skazującym, skarżący nie może być uznany za osobę, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Powołał się w tym zakresie się na komentarz do ustawy - Prawo o ruchu drogowym autorstwa Ryszarda Stefańskiego a także pismo Dyrektora Biura Prawnego KGP z dnia [...] r.; pismo Dyrektora Biura Prewencji Ruchu Drogowego KGP z dnia [...] r.; pismo Zarządu Ruchu Drogowego Biura Służby Prewencyjnej KGP z dnia [...] r. Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] r. (Nr [...], Komendant Wojewódzki Policji we W., utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. Organ ten zważył, że na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), badaniu psychologicznemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym, skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Użyte przez ustawodawcę określenie "podlega" przesądza o obligatoryjności skierowania na badania osoby, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a cytowanej ustawy. W uzasadnieniu wskazano, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwym. Podniesiono także w uzasadnieniu, że badania te nie mają charakteru kary za pełniony czyn i są niezależne od postępowania karnego, wobec czego brak podstaw by uzależniać skierowanie osoby na badanie psychologiczne od uprzedniego skazania jej prawomocnym wyrokiem sądowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł w uzasadnieniu, że zgodnie z zasadą domniemania niewinności określoną w art. 5 § 1 k.p.k., dopóki postępowanie karne przeciwko niemu o czyn z art. 178a § 1 k.k. nie zostanie zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, nie mogę być uznany za osobę, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości Powołał się w tym zakresie na stanowisko Ryszard A. Stefański zawarte w komentarzu do art. 124 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym a także pismo Dyrektora Biura Prawnego KGP z dnia [...] r.; pismo Dyrektora Biura Prewencji Ruchu Drogowego KGP z dnia [...] r.; pismo Zarządu Ruchu Drogowego Biura Służby Prewencyjnej KGP z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że to nie on kierował pojazdem [...]. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Podniósł, wskazując na rozwiązania zawarte w na art. 124 ust.1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.), że przesądzają one o obligatoryjności skierowania na badania w określonym terminie. Organ, którego funkcjonariusz ujawnił fakt prowadzenia pojazdu silnikowego w stanie nietrzeźwości, nie ma możliwości odstąpienia od ciążącego na nim obowiązku skierowania na badania lekarskie. Badania te nie mają charakteru dodatkowej kary za pełniony czyn, lecz mają na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podkreślono w odpowiedzi, że z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności: protokołu użycia urządzenia kontrolno - pomiarowego do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu z [...]r., sprawozdań z dnia [...] r. z przeprowadzonych badań krwi, protokołu przesłuchania świadka – funkcjonariusza policji z dnia [...] r. wynika, że w dniu [...] r. skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w tym trybie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom administracji publicznej skutecznie zarzucić, że przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący w dniu [...]r. był w stanie nietrzeźwości. Z protokołu użycia urządzenia kontrolno - pomiarowego do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu z [...] r., wynika, że przeprowadzone urządzeniem elektronicznym badania wykazały zawartość 1,08 prom. oraz 1,26 prom. alkoholu w wydychanym powietrzu. Z sprawozdań z dnia [...] r. z przeprowadzonych badań krwi wynika, że analiza wykazał zawartość 1,0 prom., 1,2 prom. i 1,4 prom. alkoholu. Skarżący w skardze podnosi, że nie kierowała pojazdem [...] w dniu [...] r. w czasie przyjazdu na miejsce zdarzenia w B. Jego zdaniem, tej okoliczności nie można uznać za udowodnionej, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. W tym zakresie wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się protokół z przesłuchania świadka – funkcjonariusza policji obecnego na miejscu zdarzenia w dniu [...] r. Wynika z niego, że wozem [...], który przyjechał na miejsce zdarzenia w B. kierował skarżący i, że jako kierujący tym pojazdem został poddaniu badaniu na zawartość alkoholu. W aktach administracyjnych sprawy ponadto znajdują się postanowienie z dnia [...] r. o przedstawieniu zarzutów skarżącemu w sprawie kierowania pojazdem w dniu [...]r. w B. w stanie nietrzeźwości, tj. o przestępstwo z art.178a § 1 kodeksu karnego. W ocenie Sądu w tych okolicznościach, organy kontroli ruchu drogowego miały uzasadnione podstawy do uznania, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w oparciu o art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Późniejsze kwestionowanie tych dowodów w treści skargi, nie podparte żadnymi dowodami, nie ma w ocenie Sądu znaczenia dla istoty przedmiotowej sprawy. Badaniu lekarskiemu z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości podlega niewątpliwie także osoby, którym postawiono zarzut o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., który to zarzut skarżącemu postawiono. Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd miał na uwadze, że niektórzy komentatorzy ustawy Prawo o ruchu drogowym stoją na stanowisku, że decyzja o skierowaniu na badania w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości - ze względu na zasadę domniemania niewinności - może być wydana po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego, w wyniku którego zostanie stwierdzone sprawstwo tej osoby przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. (por. Stefański Ryszard A. Komentarz do art.124 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.05.108.908), [w:] R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX, 2008, wyd. III.). Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę stanowiska tego nie podziela. Wskazać bowiem należy, że odmiennie kwestię tę reguluje § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących prace na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz.622 ze zm. ). Zgodnie z jego postanowieniami właściwy komendant Policji wydaje decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym osoba ta kierowała w stanie nietrzeźwości. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym i regulacja ta jest wiążąca dla organów ruchu drogowego uprawnionych do wydania decyzji o której stanowi przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a przedmiotowej ustawy. Stanowisko – wydania skierowania po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego - zaprzecza także celowi tej regulacji, która upoważnia organy ruchu drogowego do reagowania na wykazane w postępowaniu przed tymi organami naruszenie przepisów prawa - drogowego oraz karnego. Uprawnienie organów ruchu drogowego do wydawania decyzji o skierowaniu na badania (lekarskie oraz psychologiczne) wprowadzone zostało do ustawy Prawo o ruchu drogowego w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 6 września 2001 r. (ustawa o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. 2001 Nr 129 poz. 1444). W uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że zaproponowano, aby zamiast sprawcy wypadku, badaniom była poddana osoba podejrzana o jego popełnienie. Podniesiono, że wynika to z faktu, iż o sprawstwie możemy mówić jedynie po prawomocnym zakończeniu postępowania, co może w przypadku niektórych spraw trwać kilka lat, co mija się z celem przepisu jakim jest prewencja i niedopuszczenie do ruchu osób pozbawionych predyspozycji psychicznych (por. strony internetowe Sejmu RP - Sejm III Kadencji nr druku 1668 - http://www.sejm.gov.pl.). W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji wydana została przed upływem 30 dniu od zatrzymania skarżącego wobec kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, a więc zgodnie ze wskazaną regulacją prawną. Decyzja, zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie została wydana przedwcześnie. W ocenie sądu zarzut skarżącego, że organ kontroli ruchu drogowego nie jest uprawniony do skierowania na badania psychologiczne na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, do czasy czasu zakończenia prawomocnym wyrokiem postępowania karnego w sprawie o czyn z art. 178 a § 1 k.k. - kierowania pojazdem ciężarowym w stanie nietrzeźwym - jest nieuzasadniony. Sąd orzekający podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego, a badanie psychiczne nie ma charakteru dodatkowej kary za popełniony czyn, lecz ma na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Związane jest to z zapewnieniem uczestnictwa w ruchu drogowym kierowców, posiadających określone predyspozycje. Oczekiwanie na prawomocne rozstrzygnięcie sądu sprawiłoby, że skierowanie osoby na badanie po upływie 30-dniowego terminu byłoby skutecznie zaskarżalne. Wskazać należy, że żaden z przepisów ustawy jak i rozporządzenia nie uzależnia skierowani na badania psychologiczne osoby, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, od ewentualnego rozstrzygnięcia sprawy karnej. Postępowanie karne chociażby niezakończone nie stanowi więc przeszkody prawnej do zakończenia niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W tych okolicznościach skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.