I OZ 483/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2151/09 odmawiające przyznania L. S. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. S. i L. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie Wnioskiem z dnia 2 lutego 2010 r. L. S. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w związku ze skargą na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. We wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a źródłem ich utrzymania są emerytura K. S. (w wysokości 1418,89 zł netto) oraz emerytura L. S. (w wysokości 2501,52 zł netto). Jako posiadany majątek wnioskodawca wskazał na dom o powierzchni 65 m² oraz działkę pod domem o powierzchni 1530 m². W uzasadnieniu wskazał, że obydwoje z żoną są niepełnosprawni w stopniu umiarkowanym, a z budżetu domowego znaczne środki wydają na leki. Dodatkowo nadesłał kserokopie rachunków za leki. Z nadesłanych kopii faktur wynika, że w dniu 3 grudnia 2009 r. w aptece w O. L. S. dokonał zakupu leków na kwotę 465,63 zł, w dniu 2 lutego 2010 r. K.S. dokonała zakupu leków na kwotę 437,80 zł, zaś w dniu 10 lutego 2010 r. w aptece w Wolbromiu na kwotę 26,98 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 maja 2010 r. odmówił na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznania L. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując że zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu I instancji L. S. wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Sąd wskazał, że wnioskodawca wraz z żoną posiadają stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytur w łącznej kwocie 3920,41 złotych netto miesięcznie, ponadto mają zapewnione potrzeby bytowe, a więc nie można uznać że pozostają w niedostatku. Sąd podkreślił, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to wnioskodawca musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. Takiego braku możliwości wnioskodawczyni nie wykazała. Ponadto Sąd zauważył, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia przez stronę wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Na powyższe postanowienie L. S. wniósł zażalenie, w którym podtrzymał stanowisko co do zasadności swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący podniósł, że fakt iż otrzymywane przez niego i żonę emerytury wystarczają na życie nie oznacza, że powinni oni ponosić koszty niekompetencji urzędniczych. Wyjaśnił ponadto, że budynek w którym zamieszkują wymaga ciągłych remontów, na które łożą z własnych środków, ponoszą też w każdym roku wydatki na ogrzewanie w kwocie około 5000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Może być ono przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.) Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy). Sąd I instancji właściwie ocenił sytuację materialną skarżącego i co za tym idzie nie przyznał mu prawa pomocy. Omawiana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć jedynie osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jest współwłaścicielem domu o powierzchni 65 m², wraz z działką pod domem o powierzchni 1530 m², ponadto ma stały dochód w postaci emerytury w wysokości 2501,52 zł netto, zaś jego żona K. S., pozostająca we wspólnym gospodarstwie, w wysokości 1418,89 zł netto. Z konstrukcji art. 246 § 1 pkt 2 wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, co w sprawie nie nastąpiło. Mając powyższe na uwadze oraz biorąc pod uwagę stan rodzinny, majątek oraz dochody skarżącego należy podzielić ocenę Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Okoliczności wskazane w zażaleniu, dotyczące m.in. kosztów utrzymania i remontu domu nie dają wystarczających podstaw, by zmienić powyższą ocenę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.