IV SA/Wa 376/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] Starosta S. uzgodnił w zakresie ochrony gruntów rolnych projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obiektów infrastruktury technicznej: budowa wież ( słupy rurowe) elektrowni wiatrowych w ilości 6 obiektów o mocy 1,5 MW każda, stacja transformatorowa 15 KW110 o mocy 40 MVA, wewnętrzna sieć kablowa SN 15 kV-9 x 300 mm2, drogi dojazdowe szerokości 4 m, place manewrowe o pow. ok. 400 m2, projektowanych na terenie części działek nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]we wsi W. , gm. B. . Na powyższe postanowienie w dniu 18 listopada 2009 r. zażalenie złożył J. B. , który nie był stroną w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa umorzyło postępowanie zażaleniowe stwierdzając, że wnoszący zażalenie J. B. nie jest stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że planowana inwestycja będzie usytuowana m.in. na działce nr [...] we wsi W. W ocenie Kolegium działka inwestycyjna nie graniczy bezpośrednio z działką nr [...], której właścicielem jest J. B. Okoliczności te zdaniem organu wskazują, iż brak jest podstaw do uznania, iż składający zażalenie posiada interes prawny w niniejszym postępowaniu, a więc jest stroną tego postępowania w myśl art. 28 Kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jednocześnie podkreśliło, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być oprócz inwestora oraz właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, której dotyczy postępowanie, właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiadujących z tą nieruchomością, pod warunkiem, że wykażą w konkretnych okolicznościach tej sprawy istnienie przesłanek z art. 28 Kpa, a wiec wpływu wyniku tego postępowania na własny interes prawny lub obowiązek. 1 W konsekwencji Kolegium uznało, że J. B. składając zażalenie nie wykazał, że postępowanie toczące się w przedmiotowej sprawie wpływa na jego prawa i obowiązki oparte na przepisach prawa materialnego i umorzyło postępowanie zażaleniowe. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniósł J. B. . Skarżący kwestionując rozstrzygnięcie Kolegium podniósł szereg zarzutów dotyczących w rzeczywistości projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Wskazał, iż nie wyraża zgody na budowę planowanej inwestycji, ponieważ w jego ocenie wiatrak usytuowany na działce [...] znajduje się w zbyt bliskim położeniu od zwartej zabudowy wsi W. . Takie usytuowanie przedmiotowej inwestycji, w ocenie skarżącego, będzie miało negatywny wpływ na zdrowie i życie okolicznych mieszkańców. W dalszej części skargi skarżący przytoczył szeroką argumentację wskazującą na negatywne skutki wywołane oddziaływaniem elektrowni wiatrowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. , nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz mając na uwadze treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd doszedł do przekonania, że skarga złożona w rozpatrywanej sprawie jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy nie zajął się kwestią zasadniczą, a mianowicie ustaleniem, czy wniesione przez J. B. zażalenie z dnia 18 listopada 2009 r. było dopuszczalne oraz czy zostało złożone w ustawowym terminie. Należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 64 § 2 Kpa organ odwoławczy przed rozpoznaniem zażalenia i oceną, czy wnoszący zażalenie posiada przymiot strony w toczącym się postępowaniu, zobligowany był do kontroli formalnej wniesionego przez J. a B. zażalenia na postanowienie Starosty S. z dnia [...] października 2009 r. 2 Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, iż skarżący nie wziął udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz że nie doręczono mu postanowienia tego organu z dnia [...] października 2009 r. Należy podkreślić, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w sytuacji, gdy podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu wniósł środek odwoławczy (odwołanie, zażalenie), termin do jego wniesienia, o którym mowa w art. 129 § 2 Kpa, ustala się od dnia, w którym nastąpiło ostatnie doręczenie zaskarżonego aktu stronie biorącej udział w postępowaniu. W niniejszej sprawie organ nie poczynił jakichkolwiek ustaleń oraz nie rozważył, czy złożone przez J. B. zażalenie zostało wniesione w terminie otwartym dla stron biorących udział w toczącym się postępowaniu. Jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji objęte zażaleniem postanowienie, wobec niezłożenia przez żadną ze stron postępowania środka odwoławczego, nabrało waloru ostateczności. Według informacji zawartej w piśmie Starosty Powiatu S. z dnia [...] grudnia 2009 r., znajdującym się w aktach sprawy, postanowienie Starosty S. z dnia [...] października 2009 r. stało się prawomocne w dniu [...] października 2009 r. W tej sytuacji, stosownie do art. 134 Kpa organ odwoławczy winien był w pierwszej kolejności ocenić, czy złożony środek był dopuszczalny. Jedynie bowiem, gdyby skarżący złożył zażalenie przed upływem terminu do jego zaskarżenia przez strony biorące udział w postępowaniu, wówczas obowiązkiem organu II instancji byłoby rozpoznanie tego zażalenia i rozstrzygniecie go, a w przypadku stwierdzenia, że wnoszącemu zażalenie nie przysługuje przymiot strony należało umorzyć postępowanie zażaleniowe. W przypadku natomiast ustalenia, że wnoszący zażalenie złożył je po upływie terminu wniesienia zażalenia dla stron biorących udział w postępowaniu, obowiązkiem organu było stwierdzenie- w trybie art. 134 Kpa- jego niedopuszczalności, bowiem zostało ono wniesione od postanowienia ostatecznego. Brak przeprowadzenia ustaleń, w zakresie dopuszczalności złożenia przez J. a B. w dniu 18 listopada 2009 r. zażalenia, nie dawało podstaw do oceny przedmiotowego zażalenia pod kątem ewentualnego posiadania przez wnoszącego zażalenie interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. , przed rozpoznanie przedmiotowego zażalenia nie dokonało kontroli formalnej wniesionego zażalenia. Należy podkreślić, iż brak formalny środka odwoławczego, złożenie go z uchybieniem ustawowego terminu, ewentualnie złożenia go od rozstrzygnięcia ostatecznego, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego środka i 3 powoduje obowiązek po stronie organu, stwierdzenia niedopuszczalności takiego środka. Stosownie do art. 134 Kpa organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Należy również zaznaczyć, iż decyzja ( postanowienie) wydana przez organ odwoławczy, na skutek rozpatrzenia odwołania ( zażalenia) zawierającego nieusunięte braki formalne -a więc decyzja, która podjęta być nie powinna wobec nieskutecznego wniesienia odwołania- rażąco narusza przepisy prawa (por. wyrok NSA z 15.09.2000 r., sygn. akt III SA 417/00, LEX 47217). Organ odwoławczy nie może bowiem działać z urzędu. Charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on dopiero w wyniku prawidłowo złożonego środka odwoławczego. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. , jak już podkreślono powyżej, nie poczynił stosownych ustaleń dotyczących terminowości złożonego zażalenia, Kolegium nie dokonało również oceny, czy wobec uzyskania przez kwestionowane postanowienie waloru ostateczności, złożenie zażalenia od tego rozstrzygnięcia było dopuszczalne. Należy podkreślić, iż podstawową funkcją jaką spełnia kodyfikacja postępowania administracyjnego, jest ujednolicenie wymagań, którym powinno odpowiadać prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego. Jednym z takich wymogów, odnoszącym się do fazy postępowania międzyinstancyjnego, przewidzianym w art. 129 § 1 i 2 Kpa, jest konieczność wniesienia środka odwoławczego do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt- w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia stronie. W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy zobowiązany jest zatem podjąć czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie ( zażalenie) jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Kolegium, wbrew ciążącym na nim obowiązkom, nie dokonało analizy złożonego przez skarżącego w dniu 18 listopada 2009 r. zażalenia, czym naruszyło przepis art. 134 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy jednocześnie wskazać, iż zgodnie ze stanowiskiem doktryny i utrwalonym orzecznictwem, po upływie terminu do wniesienia środka odwoławczego osoba, która nie brała udziału w postępowaniu, a twierdzi, że przysługuje jej w tym postępowaniu przymiot strony może skutecznie się bronić przez złożenie wniosku o wznowienie postępowania, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa 4 Wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na uchybienia procesowe, odnoszenie się przez Sąd do kwestii merytorycznych byłoby przedwczesne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. 5 Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej weźmie pod uwagę okoliczności wskazane powyżej.